|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, kredi şeklinde yapılan ön ödemelerin mevzuata uygun bir şekilde kullanılmadığını ortaya koymuştur. İncelemeler sonucunda, bu kredilerin mutemetlerin şahsi hesaplarına yatırıldığı ve nakit olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kanun’un 35. maddesi, harcama yetkilisinin onayıyla ön ödeme yapılabileceğini belirtirken, bu ödemelerin yalnızca belirli giderler için kullanılabileceği vurgulanmaktadır.
Ön ödeme usul ve esasları gereğince, kredilerin mutemetler adına banka veya muhasebe birimlerinde açılması gerektiği, mutemetlerin şahsi hesaplarına aktarılamayacağı ifade edilmektedir. Ayrıca, kredi açılan birimlere hitaben düzenlenecek ödeme talimatları ile mal ve hizmet alımlarının gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de, ön ödemelerle ilgili hükümler içermeyen durumlarda 5018 sayılı Kanun’un hükümlerinin geçerli olacağını ortaya koymaktadır. Denetim bulguları üzerine, kamu idaresi, kredi şeklindeki ön ödemelerin mevzuat çerçevesinde yapılacağını kabul etmiş ve gerekli düzenlemelerin hayata geçirileceğini bildirmiştir. Bu bağlamda, ön ödemelerin uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi için belirlenen kurallara uyulması önem arz etmektedir. |
BULGU: Kredi Şeklinde Verilen Ön Ödemelerin Usulüne Uygun Kullandırılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kredi şeklinde ön ödeme yapılması uygun görülen giderler ile avans sınırını aşan giderler için verilen kredilerin mevzuatta belirtilen usule göre kullandırılmadığı, ön ödeme şeklinde verilen bu kredilerin mutemedin şahsi hesabına yatırıldığı, mutemet tarafından bu kredilerin banka hesabından çekilerek nakit olarak iş ve işlemlerde kullanıldığı görülmüştür.
Ön ödeme, 5018 sayılı Kanun’un 35’inci maddesinde düzenlenmiş olup söz konusu maddede, harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla, ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleşme işlemlerinin tamamlanması beklenilmeyecek ivedi veya zorunlu giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılacağı, mutemedin ön ödemelerden harcadığı tutara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri, ilgili kanunlarında belirtilmemiş olması halinde avanslarda bir ay, kredilerde üç ay içinde muhasebe yetkilisine vermek ve artan tutarı iade etmekle yükümlü olduğu ve süresi içerisinde mahsup edilmeyen avanslar hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Ön ödeme şekilleri ve uygulaması” başlıklı 5’inci maddesinde ise kredinin mutemetler adına banka veya aynı idareye hizmet veren muhasebe birimi nezdinde açılabileceği, mutemetlerin imza örneklerinin kredi açılan banka veya muhasebe birimine gönderileceği belirlenmiş ve ödemelerin hangi iş için verildiyse yalnızca o işte kullanılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 55 Sıra No.lu Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Genel Tebliği’nin, “Ön ödeme uygulaması” başlıklı 5’inci maddesinde, harcama yetkilisi tarafından kredi şeklinde ön ödeme yapılması uygun görülen giderler ile avans sınırını aşan giderler için banka, PTT veya muhasebe birimi nezdinde kredi açılabileceği, kredinin mutemete nakden verilemeyeceği ve mutemedin şahsi hesabına aktarılamayacağı, mutemet tarafından, mal ve hizmet satın alınan kişi veya kuruluşa ödeme yapılmak üzere, adına kredi açılan banka, PTT veya muhasebe birimine hitaben ödeme talimatı düzenleneceği ve ilgili birimce talimatta belirtilen tutarın hak sahibine ödeneceği belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Ön ödemeler” başlıklı 123’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; ön ödemeler ile ilgili olarak bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 5018 sayılı Kanunun 35’inci maddesinde belirtilen yönetmelik hükümleri uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, idare tarafından kredi şeklinde ön ödeme yapılması uygun görülen giderler ile avans sınırını aşan giderler için verilen kredilerin mutemedin şahsi hesabına yatırıldığı ve mutemet tarafından banka hesabından çekilerek nakit olarak iş ve işlemlerde kullanıldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, Kamu idaresi bulguya katıldığını belirtmiş olup bulgu konusu kredi şeklindeki ön ödemelerin bulgudaki değerlendirmeler doğrultusunda yapılmaya başlanıldığını bildirmiştir.
Sonuç olarak, idare tarafından kredi şeklinde ön ödeme yapılması uygun görülen giderler ile avans sınırını aşan giderler için banka, PTT veya muhasebe birimi nezdinde kredi açılması, kredinin mutemete nakden verilmemesi ve mutemedin şahsi hesabına aktarılmaması, mutemet tarafından, mal ve hizmet satın alınan kişi veya kuruluşa ödeme yapılmak üzere, adına kredi açılan banka, PTT veya muhasebe birimine hitaben ödeme talimatı düzenlenmesi ve ilgili birimce talimatta belirtilen tutarın hak sahibine ödenmesi gerekmektedir.