|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, Büyükşehir Belediyesi’nin muhasebe uygulamaları incelendiğinde, kullanılan muhasebe programının boş yevmiye bırakma ve geriye dönük işlem yapma olanağı sunduğu belirlenmiştir. Yapılan denetimlerde, 1386 adet geriye dönük işlem kaydedildiği ve 1129 adet yevmiyenin yıl sonunda kapatıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, muhasebe programının yasal düzenlemelere aykırı bir şekilde işleyişine işaret etmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, muhasebe kayıtlarının belirli ilkeler ve standartlar çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Yönetmelik, yevmiye kayıtlarının müteselsil numaralandırılması ve tarih verilmesi gerektiğini belirtirken, mevcut uygulamada mali hizmetler birimindeki personelin bu işlemleri manuel olarak gerçekleştirmesi, hatalara yol açmaktadır. Kamu idaresi, tespit edilen eksiklikler doğrultusunda gerekli önlemleri alacağını ve geçmişe yönelik fatura kabul edilmeyeceğini ifade etmektedir. Ancak, boş yevmiyelerin bırakılması ve geriye dönük muhasebe işlemlerinin yapılması, mali tabloların güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle, muhasebe programının manuel işlemlerinin sonlandırılması ve hatalı kayıtların yasal düzenlemelere uygun şekilde düzeltilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Kullanılan Muhasebe Programının Boş Yevmiye Bırakmaya ve Geriye Dönük İşlem Tesisine İmkân Vermesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Belediyenin 2024 yılı yevmiye kayıtları incelendiğinde; 142 tanesi temel muhasebe alanlarında olmak üzere 1386 adet geriye dönük işlem tesis edildiği ayrıca dönem içerisinde boş bırakıldığı tespit edilen 1129 adet yevmiyenin 12’nci ay sonunda kapatıldığı görülerek muhasebe programının boş yevmiye bırakmaya ve geçmişe dönük işlem yapmaya imkân tanıdığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel muhasebe kavramları ve ilkeler ile genel yönetim muhasebe standartları, kuralları ve uygulanması” başlıklı 42’nci maddesinde; kurumların muhasebesinin, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan temel muhasebe kavramları ile faaliyet sonuçları, bütçe uygulama sonuçları, nazım hesaplara ilişkin ilkeler ve varlıklar, yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar ilkelerinden oluşan bilanço ilkeleri ile üçüncü bölümünde belirlenen muhasebe standartları, kurallar ve uygulamalara ilişkin hükümler çerçevesinde yürütüleceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Yevmiye sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtları” başlıklı 43’üncü maddesinde ise; muhasebeleştirme belgelerinin yevmiye tarih ve numarası sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile hesap döneminin başında (1)’den başlayıp, hesap döneminin sonuna kadar devam eden birer numara verileceği belirtilmiştir. Bu yevmiye numaralarının, gerek yevmiye defteri gerekse büyük defter ve yardımcı defter kayıtlarında esas olacağı hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yer alan Yönetmelik hükümlerine göre İdarenin yevmiye kayıtlarını müteselsil numaralandırarak düzenlemesi ve muhasebe kayıtlarındaki hataların sadece yeni muhasebe kayıtlarıyla düzeltilmesi gerekmektedir.
Kurum tarafından kullanılan muhasebe programı incelendiğinde; mali hizmetler birimde görevli personelin yevmiyelerin numaralandırılması ve tarihlendirilmesi işlemini manuel (elle) yaptığı ve bu durumun öngörülemeyen hatalara sebebiyet verdiği anlaşılmıştır. Kamu İdaresince, tespit edilen hususlarda ilgili mevzuatında belirtilen usul ve esaslar dâhilinde gerekli işlemlerin tesis edileceği ve birimlerden geçmiş tarihli fatura kabul edilmeyeceği ifade edilmektedir.
Bu itibarla, birleştirilmiş veriler defterinde ileriki tarihlerde kullanmak amacıyla boş yevmiyelerin bırakılması ve geçmişe yönelik muhasebe kaydı yapılması, mali tabloların içerdiği bilginin güvenilirliğini de olumsuz etkileyeceğinden, muhasebenin temel ilkelerine ve yasal düzenlemelere aykırılık teşkil eden bu tür uygulamalara yer verilmemesi, muhsaebe programının manuel tarihlendirme ve numaralandırma yapma yetkisinin sonlandırılması ve sonradan tespit edilen eksik ya da hatalı kayıtların muhasebe ilkeleri ve ilgili yasal düzenlemelere uygun olarak düzeltilmesi gerekmektedir.