ÖZET: Ekonomik ömrünü tamamlayan ve kullanılamaz hale gelen taşınırların hurdaya ayrılmadığı, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 28’inci maddesi gereğince, bu tür taşınırların hurdaya ayrılması için ilgili komisyonlar tarafından değerlendirilmesi ve harcama yetkilisinin onayı ile kayıtlardan çıkarılması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, bazı taşınırların bu süreçten geçmediği ve muhasebe kayıtlarına alınmadığı belirlenmiştir.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde de, kullanılma olanağını yitiren maddi duran varlıkların izlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu kapsamda, elden çıkarılacak varlıkların kayıtlarıyla ilgili gerekli işlemlerin yapılmadığı görülmüştür. İlgili yönetmeliklerin hükümleri doğrultusunda, bu taşınırların hurdaya ayrılması ve muhasebe kayıtlarının güncellenmesi önem arz etmektedir.

Denetim bulgularına dayanarak, idare tarafından hurdaya ayırma işlemlerinin tamamlanacağı belirtilmiştir. Ancak mevcut envanter kayıtlarının, ekonomik ömrünü tamamlayan ve kullanım imkanı kalmayan demirbaş unsurlarını doğru bir şekilde yansıtmadığı düşünülmektedir. Bu durum, 255-Demirbaşlar Hesabı ve 294-Elden Çıkarılacak Stoklar Hesabı’nın gerçek durumu göstermediğini ortaya koymaktadır.

BULGU: Kullanım İmkanı Kalmayan Taşınırların Hurdaya Ayrılmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Ekonomik ömrünü tamamlayan ve çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale gelen taşınırların hurdaya ayırma işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür.

Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Hurdaya ayırma nedeniyle çıkış” başlıklı 28’inci maddesinde özetle;

“Ekonomik ömrünü tamamlamış olan veya tamamlamadığı hâlde teknik ve fiziki nedenlerle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılması gerektiği ilgililer veya özel mevzuatı çerçevesinde oluşturulan komisyon tarafından bildirilen taşınırlar (Tesis Bileşenleri Cetvelinde yer alan taşınırlar dâhil), biri işin uzmanı olmak kaydıyla harcama yetkilisinin belirleyeceği en az üç kişiden oluşan komisyon tarafından değerlendirilir, hurdaya ayrılmasına karar verilen taşınırlar harcama yetkilisinin onayı ile kayıtlardan çıkarılır” denilmektedir.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 294-Elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklar hesabına ilişkin 224’üncü maddesinde:

“Bu hesap, çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılır.” hükmü, Hesabın İşleyişi başlıklı 225’inci maddesinde:

“Elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1) Kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak; ayrılmış olan amortisman tutarı 299- Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedilir.

2) Satılan varlıkların satış bedeli ile net değerleri arasında oluşan olumlu fark bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

…” hükmü yer almaktadır.

Yapılan incelemelerde ekonomi ömrünü tamamlayan ve kullanım imkanı kalmayan bir kısım taşınırın hurdaya ayrılmadığı ve ilgili muhasebe kayıtlarına alınmadığı görülmüştür.

Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından özetle, bulgu konusu hususa ilişkin hurdaya ayırma işlemlerinin tamamlanacağı, ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, envanter kayıtları ekonomi ömrünü tamamlayan ve kullanım imkanı kalmayan demirbaş unsurlarını içerdiğinden, 255-Demirbaşlar Hesabı ve 294-Elden Çıkarılacak Stoklar Hesabının gerçek durumu yansıtmadığı değerlendirilmektedir.