|
ÖZET: Kullanım süresi dolmuş su sayaçlarının yenilenmemesi, Manisa ilinde büyük bir sorun teşkil etmektedir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, 174.106 adet sayaç, damga yılını doldurmuş olmasına rağmen hâlâ kullanılmaktadır. Elektrik, Su ve Gaz Sayaçları Muayene Yönetmeliği’ne göre, su sayaçlarının periyodik muayeneleri 10 yılda bir yapılmalı ve bu sorumluluk su ve kanalizasyon idarelerine aittir. Ancak, mevcut durumda bu sayaçların muayene edilmesi veya değiştirilmesi yönünde yeterli adım atılmamıştır.
Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi (MASKİ), her yıl damga süresi dolmuş sayaçları Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü’ne bildirmekte ve abonelere ihbarname göndermektedir. Ancak, abonelerin çoğu geri dönüş yapmamaktadır. Bu durum, sayaçlardan alınan su tüketim verilerinin hatalı olmasına ve dolayısıyla İdare’nin gelir kaybı yaşamasına yol açabilir. Geçmişte cezai yaptırımlar uygulanmamış olsa da, gelecekte bu durumun değişmesi, kurum için önemli mali yükler doğurabilir. Sonuç olarak, 10 yıllık damga süresini doldurmuş sayaçların sayısının yüksekliği, bu sayaçların değiştirilmesi veya muayene edilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. MASKİ’nin bu konuda etkin bir çalışma yürütmesi, hem doğru ölçüm sağlanması hem de kamu zararının önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Kullanım Süresi Dolan Su Sayaçlarının Yenilenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Manisa ili genelinde aboneler tarafından kullanılan sayaçların 174.106 adedinin damga yılının geçmiş olduğu ve bunların kullanılmaya devam edildiği tespit edilmiştir.
23.11.2023 tarih ve 32378 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik, Su ve Gaz Sayaçları Muayene Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesine göre sayaç; elektrik, su veya gaz sayaçları olarak tanımlanmış, sayacın cinsine göre kullanıcıları ayrıma tabi tutulmuştur.
Buna göre, “ölçüm şartlarında ölçüm çeviricinden geçen suyun hacminin ölçülmesi, hafızaya alınması ve görüntülenmesi için tasarımlanan ölçü aleti” olarak tanımlanan su sayacının kullanıcısı, su sayacını dağıtım ağında kullanan su ve kanalizasyon idaresi olarak belirlenmiştir.
Yönetmelik’in 5’inci maddesinde sayaçların muayene şekillerinden bahsedilmiş olup, bunlardan biri periyodik muayenedir. Söz konusu Yönetmelik’in 8’inci maddesine göre, “periyodik muayene; belli sürelerde olmak üzere sayaçlar için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı il müdürlükleri tarafından yapılan genel muayene” şeklinde tanımlanmıştır.
Sayaçların periyodik muayene süreleri Yönetmelik’in ekinde yer almakta olup, söz konusu süre su sayaçları için 10 yıl olarak belirlenmiştir. Periyodik muayenelerin yaptırılması sorumluluğu sayaçların kullanıcısına yani su ve kanalizasyon idarelerine aittir.
Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliği’nin “Su sayacı kontrol talebi ve sayaç muayene tarifesi” başlıklı 26’ıncu maddesinde, 10 yıllık damga süresini dolduran sayaçların sökülerek Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Ölçü ve Ayarlar Müdürlüğünce veya akredite edilmiş laboratuvarlarca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından yetkilendirilmiş ve Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü kontrolünde, ayar masası bulunan istasyonlarca damgalanmak üzere gönderilmesi gerekmektedir. Damga yılını doldurmuş sayaçların değişiminde sayaç bedeli ve sadece takma bedeli tahakkuk edileceği belirtilmiştir.
Konu ile ilgili yapılan incelemede, 2024 yıl sonu itibariyle 174.106 adet sayacın, damga yılının geçmiş durumda olduğu görülmüştür. Bu sayaçlar MASKİ tarafından her yıl Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğüne bildirilmektedir. Ayrıca bunlarla ilgili abonelere bildirim yapılmakta ve ihbarname gönderilmektedir. İhbarnameye geri dönüş yapan abonelerin sayaçlarının kalibre edilmesi ya da yenisi ile değiştirilmesi yönünde MASKİ tarafından çalışmalar yapılıyor olmakla birlikte, çok sayıda bildirim ve ihbarnameye rağmen geri dönüş yapmayan abonelerle ilgili etkin bir çalışma yürütülmediği anlaşılmıştır.
Sonuç olarak; 10 yılını doldurmuş sayaçların azımsanmayacak bir sayıda olduğu ve bunlar tarafından yapılan su tüketim miktarlarının ölçümüne dair rakamların hatalı olabileceği dikkate alındığında, bu durum İdare açısından bir gelir kaybı riskini beraberinde getirmektedir.
Ayrıca bu konuda her ne kadar bugüne kadar İdareye cezai yaptırım uygulanmamış olsa bile bundan sonraki süreçte olası bir uygulama kurum açısından önemli bir gider kalemini ortaya çıkaracak ve kamu zararı riski meydana gelebilecektir. Ancak mevcut durumda damga süresi geçmiş vaziyette kullanılmaya devam edilen 174.106 adet sayaç olduğu dikkate alındığında bunların değiştirilmesi ya da muayene edilmesi yönündeki çalışmaların sonuçlandırılması gerektiği değerlendirilmektedir.