|
ÖZET: Kullanım süresi dolmuş su sayaçlarının yenilenmemesi, Balıkesir genelinde önemli bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, 269.013 adet su sayacının damga yılı süresi geçmiş olmasına rağmen hâlâ kullanılmakta olduğu tespit edilmiştir. Elektrik, Su ve Gaz Sayaçları Muayene Yönetmeliği’ne göre, su sayaçlarının periyodik muayeneleri, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı il müdürlükleri tarafından belirli aralıklarla yapılmalıdır. Yönetmelik, sayaçların 10 yıl süreyle kullanılabileceğini belirtmekte ve bu sürenin dolması durumunda, sayaçların değiştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Yapılan incelemelerde, 2024 yılı itibarıyla 261.104 adet sayacın damga yılı geçmiş, 7.909 adedinin ise damga yılı bulunmamaktadır. Bu durum, su tüketim miktarlarının ölçümünde hatalara yol açarak, idare açısından gelir kaybı riski oluşturabilir. Ayrıca, mevcut durumda damga süresi dolmuş sayaçların kullanımı, ileride cezai yaptırımlara neden olabileceği için, kamu zararı riskini de beraberinde getirmektedir. Sonuç olarak, Balıkesir’deki su sayaçlarının yenilenmesi ya da muayene edilmesi gerekliliği acil bir durum olarak değerlendirilmektedir. Bu konuda gerekli adımların atılması, hem idarenin gelir kaybını önlemek hem de kamu zararını minimize etmek açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Kullanım Süresi Dolan Su Sayaçlarının Yenilenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Balıkesir genelinde aboneler tarafından kullanılan sayaçların 269.013 adedinin damga yılı süresinin geçmiş olduğu ve buna rağmen kullanılmaya devam edildiği tespit edilmiştir.
23.11.2023 tarih ve 32378 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik, Su ve Gaz Sayaçları Muayene Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesine göre sayaç; elektrik, su veya gaz sayaçları olarak tanımlanmış, sayacın cinsine göre kullanıcıları ayrıma tabi tutulmuştur.
Buna göre, “ölçüm şartlarında ölçüm çeviricinden geçen suyun hacminin ölçülmesi, hafızaya alınması ve görüntülenmesi için tasarımlanan ölçü aleti” olarak tanımlanan su sayacının kullanıcısı, su sayacını dağıtım ağında kullanan su ve kanalizasyon idaresi olarak belirlenmiştir.
Yönetmelik’in 5’inci maddesinde sayaçların muayene şekillerinden bahsedilmiş olup, bunlardan biri periyodik muayenedir. Periyodik muayene, söz konusu Yönetmelik’in 8’inci maddesine göre, “…belli sürelerde olmak üzere sayaçlar için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı il müdürlükleri tarafından yapılan genel muayene” şeklinde tanımlanmıştır.
Maddenin devamında, Periyodik muayene süresi dolan sayaçların, periyodik muayene süresinin dolduğu yılı takip eden yıl içerisinde kullanıcı tarafından tüketiciden sökülüp yerine geçerli muayenesi olan bir sayacın takılacağı, aksi takdirde sayacın kullanıcısı hakkında damga süresi geçmiş ölçü aleti kullanma fiilinden dolayı 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu’nda belirtilen idari işlemlerin uygulanacağı, ifade edilmiştir.
Sayaçların periyodik muayene süreleri Yönetmelik’in ekinde yer almakta olup, söz konusu süre su sayaçları için 10 yıl olarak belirlenmiştir. Periyodik muayenelerin yaptırılması sorumluluğu sayaçların kullanıcısına yani su ve kanalizasyon idarelerine aittir.
Yapılan incelemede, 2024 yıl sonu itibariyle 261.104 adet sayacın damga yılının geçtiği, 7.909 adedinin ise damga yılının hiç olmadığı görülmüştür.
Tablo 11: Damga Yılı İtibari ile Su Sayaçlarının Sayısı
| Sayaç Damga Yılı | Sayaç Sayısı |
| 1980 | 34.020 |
| 1981 | |
| 1982 | |
| 1983 | |
| 1984 | |
| 1985 | |
| 1986 | |
| 1987 | |
| 1988 | |
| 1989 | |
| 1990 | |
| 1991 | |
| 1992 | 1.338 |
| 1993 | 1.590 |
| 1994 | 1.173 |
| 1995 | 1.303 |
| 1996 | 1.324 |
| 1997 | 1.814 |
| 1998 | 2.048 |
| 1999 | 3.543 |
| 2000 | 5.889 |
| 2001 | 3.780 |
| 2002 | 3.686 |
| 2003 | 3.292 |
| 2004 | 9.234 |
| 2005 | 35.766 |
| 2006 | 29.888 |
| 2007 | 10.872 |
| 2008 | 11.804 |
| 2009 | 10.133 |
| 2010 | 12.124 |
| 2011 | 13.143 |
| 2012 | 14.854 |
| 2013 | 15.356 |
| 2014 | 29.979 |
| TOPLAM | 261.104 |
Sonuç olarak; 10 yılını doldurmuş sayaçların azımsanamayacak bir sayıda olduğu ve bunlar tarafından yapılan su tüketim miktarlarının ölçümüne dair rakamların hatalı olabileceği dikkate alındığında, bu durum İdare açısından bir gelir kaybı riskini beraberinde getirebilecektir. Ayrıca, bu konuda her ne kadar bugüne kadar İdareye cezai yaptırım uygulanmamış olsa dahi, bundan sonraki süreçte olası bir uygulama kurum açısından önemli bir gider kalemini ortaya çıkaracak ve kamu zararı riski meydana gelebilecektir.
Mevcut durumda damga süresi geçmiş vaziyette kullanılmaya devam edilen 261.104 adet sayacın, değiştirilmesi ya da muayene edilmesi yönündeki çalışmaların sonuçlandırılması gerektiği değerlendirilmektedir.