|
ÖZET: Kültür merkezlerindeki salonların ücretsiz kullanımıyla ilgili olarak yapılan incelemelerde, belirlenen ücret tarifesine rağmen bazı dernekler, siyasi partiler ve sivil toplum kuruluşlarına bu salonların ücretsiz tahsis edildiği tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelerin hizmet tarifelerini belirleme yetkisini meclise vermekte ve bu tarifelere göre tahsil edilecek ücretlerin belediye gelirleri arasında sayılacağını belirtmektedir. Ayrıca, 4736 sayılı Kanun, kamu kurum ve kuruluşlarının sunduğu hizmetlerde indirimli veya ücretsiz tarifelerin yalnızca belirli kişi ve kuruluşlar için geçerli olduğunu düzenlemektedir.
Yapılan denetimlerde, üç farklı kültür merkezinde toplam 315 etkinlik gerçekleştirildiği, bunlardan yalnızca 23’ünün ücretli olduğu, geri kalan 292 etkinliğin ise ücretsiz yapıldığı gözlemlenmiştir. Ücretsiz kullanımın, kamu yararına olmayan dernekler ve siyasi partiler gibi gruplar için geçerli olduğu ve bu kişilerin Cumhurbaşkanı tarafından muaf tutulanlar arasında yer almadığı belirlenmiştir. Kamu İdaresi, kültür merkezlerindeki salonların tahsisinde belirlenen ücretlerin tahsil edildiğini, ancak ticari amaç taşımayan etkinlikler için ücretsiz kullanımın sağlandığını ifade etmiştir. Ancak, mevzuat gereğince muafiyet kapsamına girmeyen kişi ve kuruluşlardan ücret tahsil edilmesi gerektiği, aksi takdirde gelir kaybı ve hakkaniyete aykırılık oluşacağı vurgulanmaktadır. Bu nedenle, kültür merkezlerindeki salonların tahsisinde ilgili mevzuat hükümlerine uyulması önem arz etmektedir. |
BULGU: Kültür Merkezlerinde Yer Alan Salonların Ücretsiz Kullandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresine ait kültür merkezlerindeki salonların kullanımına ilişkin ücret tarifesi belirlenmiş olmasına rağmen bu salonların bazı dernek, vakıf, siyasi parti, çeşitli sivil toplum kuruluşları ve toplulukların faaliyetlerine ücretsiz olarak tahsis edildiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinde kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirleme yetkisinin belediye meclisine ait olduğu; “Belediyenin gelirleri” başlıklı 59’uncu maddesinde belediye meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek hizmet karşılığı ücretlerin belediye gelirleri arasında sayıldığı; “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etme yükümlülüğünün belediye başkanında bulunduğu düzenlenmiştir.
4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinin birinci fıkrasında belediyelerin de dahil olduğu kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticari indirimler hariç herhangi bir kişi ve kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un 1’inci maddesinin diğer fıkralarında ise ücretsiz ve indirimli faydalandırılabilecek hizmetler ile kişiler sayılmış olup altıncı fıkrasında ise Cumhurbaşkanı’nın birinci fıkra hükmünden muaf tutulacak kişi ve kurumları tespit etmeye yetkili olduğu belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, İdareye ait 3 farklı kültür merkezi ve bunların da birden fazla salonlarının bulunduğu, belediye meclis kararı ile bu salonların kullanım ücretlerinin belirlendiği, salonlarda 2024 yılı içinde 315 farklı etkinliğin gerçekleştirildiği, bunların 23’ünde salonların ücretli olarak kullandırıldığı ancak geriye kalan 292 etkinlik için herhangi bir ücret tahsil edilmediği, ücret tahsil edilmeyen etkinlik sahiplerinin genel itibariyle kamuya yararlı dernek ve vakıflar arasında yer almayan dernekler ve vakıflar ile siyasi partiler, çeşitli sivil toplum kuruluşları ve farklı nitelikteki topluluklar olduğu, bu kişiler açısından kanunda muafiyet hükmü bulunmadığı ve bu kişilerin Cumhurbaşkanı tarafından muaf tutulan kişi ve kurumlar arasında yer almadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında kültür merkezlerinde yer alan salon tahsislerinde İzmir Konak Belediye Meclisinin 12.20.2023 tarihli ve 196/2023 sayılı kararı ile belirlenen 2024 Mali Yılı Bütçesi ekinde yer alan ücret tarife cetvelinde belirlenen ücretlerin tahsil edildiği, kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum örgütleri, kamu yararına çalışan dernekler vb. kuruluşların ticari amaç taşımayan etkinlikleri ve toplantıları için yapılan resmi başvurularda salonların ücretsiz olarak kullandırıldığı, 4736 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat gereğince tarife cetvelinde gerekli düzenlemelerin yapılacağı ifade edilmiştir.
4736 sayılı Kanun’un 1’inci maddesinde ücretsiz ve indirimli faydalandırılabilecek hizmetler ile kişiler sayılmış olup bununla birlikte altıncı fıkrada verilen yetki ile birinci fıkra hükmünden muaf tutulacak kişi ve kurumların Cumhurbaşkanı’nca tespit edileceği düzenlenmiştir. Bu doğrultuda Kanun’da sayılan ve Cumhurbaşkanı’nca tespit olunan hizmetler ile kişiler haricinde herhangi bir kişi veya kuruluşa, faaliyetinin niteliği önem arz etmeksizin, salonların ücretsiz olarak tahsis edilmesine hukuken imkân bulunmamaktadır.
Kültür merkezlerindeki salonların tahsisinde meclis kararı ile belirlenmiş ücretlerin tahsil edilmemesi gelir kaybına sebebiyet vermektedir. Ayrıca bu durum, salonları ücretli olarak kullanan kişi ve kuruluşlar yönünden hakkaniyete aykırılık oluşturmaktadır. Bu itibarla, salonların tahsisine ilişkin mevzuat hükümlerine riayet edilmesi, muafiyet kapsamında olmayan kişi ve kuruluşlardan ilgili tarifeler doğrultusunda ücret tahsil edilmesi gerekmektedir.