| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, İl Özel İdaresi’ne tahsil edilen kültür varlıkları katkı paylarının tahakkuk kayıtları yapılmamış ve tahsilat sonrası bütçe geliri olarak kaydedilmemiştir. 2863 Sayılı Kanun ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, bu payların muhasebeleştirilmesi gerektiği belirtilmiş, ancak uygulamada yalnızca emanet hesaplarında izlendiği tespit edilmiştir. Toplam 9.735.309,64 TL’nin doğru hesaplarda izlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
BULGU: Kültür Varlıkları Katkı Paylarının Tahakkuk Kayıtlarının Yapılmaması ve Tahsilat İşlemleri Sonrası Bütçe Geliri Olarak Kaydedilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Belediyelerce kültür varlıkları katkı payı olarak tahsil olunan tutarların İdareye bildirilmesi sonrası tahakkuk esaslı muhasebe gereği yapılması gereken tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı, bu payların banka hesabına yatırılmasıyla birlikte emanet hesaplarında izlendiği ve tahsilat işlemleri sonrasında da gelir olarak kaydedilmediği görülmüştür.
2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 12’nci maddesine göre; mükellef hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin %10’u nispetinde ve emlak vergisi ile birlikte belediyelerce tahsil edilen taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı il özel idaresine aktarılmaktadır.
Söz konusu aktarılan tutarların takip ve tahsil işlemleri ile gelir kayıtlarının nasıl yapılacağı Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir. Yönetmeliğin 120 Gelirlerden alacaklar hesabına ilişkin işlemleri düzenleyen 87’nci ve hesabın işleyişini düzenleyen 88’inci maddelerine göre; belediyelerin emlak vergisi gelirlerinden taşınmaz kültür varlıklarının korumasına katkı payı adı altında toplanan tutarların muhasebeleştirilmesi işlemlerinde, belediyelerden bildirimler geldiğinde 120 Gelirlerden alacaklar hesabı ve 600 Gelirler hesabının kullanılarak tahakkuk kaydının yapılması, katkı payı banka hesabına yattığında ise gelen tutar 102 Banka hesabına alınarak ve 120 Gelirlerden alacaklar hesabı kapatılarak işlem yapılması ve nihayetinde tahsilat işlemi ile birlikte 800 Bütçe gelirleri hesabı ile bütçe geliri olarak kaydedilmesi gerekmektedir.
Gelir ve giderlerin tahakkuk ettirildikleri yılın hesaplarında gösterilmesi, bütçe işlemlerinin ise nakit esasında muhasebeleştirilmesi tahakkuk esaslı muhasebe sisteminin gereğidir. Ancak, uygulamada katkı payı olarak tahsil olunan tutarların banka hesabına yatırılmasıyla birlikte sadece 333 Emanetler hesabına kaydedilerek izlendiği görülmüştür.
Sonuç olarak, 9.735.309,64 TL ilgili payın belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca 120 Gelirlerden alacaklar hesabı ile 600 Gelirler hesabı ve 800 Bütçe gelirleri hesaplarında izlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.