|
ÖZET: Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2021 yılı Sayıştay denetim raporları, İstanbul Havalimanı Müze Yapımı ve Teşhir Tanzim Uygulaması için döner sermaye işletmesinden ödenek tahsis edildiğini ortaya koymuştur. 2252 sayılı Kültür Bakanlığı Döner Sermaye Kanunu’nun 6. maddesi, döner sermayenin mali ve yönetsel işlerinin Kültür ve Turizm Bakanlığı merkez kuruluşu tarafından düzenleneceğini belirtmektedir. Kanun, döner sermayenin kullanım alanlarını da tanımlayarak, müze yapımı ve büyük onarım giderlerinin Bakanlık bütçesinden karşılanması gerektiğini vurgulamaktadır.
Yönetmeliklerin ilgili maddeleri, döner sermaye bütçesinden müze yapımına yönelik harcamaların yapılamayacağını açıkça ifade etmektedir. Bu bağlamda, DÖSİMM Yönetim Kurulu’nun, müze yapımı için tahsis ettiği 22.420.000,00 TL’lik ödeneğin yalnızca ihale onayı almak amacıyla kullanıldığı ve bu iş kapsamında döner sermaye bütçesinden herhangi bir ödeme yapılmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, müze yapımı ve teşhir tanzim giderlerinin döner sermaye bütçesinden karşılanmasının mevzuata aykırı olduğu anlaşılmaktadır. Bu durum, döner sermayenin kullanım alanına ilişkin düzenlemelere uyulması gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Kültür ve Turizm Bakanlığınca İhtiyaç Duyulan Yapım İşi İçin Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğünden Ödenek Tahsis Edilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlık tarafından ihale edilen “İstanbul Havalimanı Müze Yapımı ve Teşhir Tanzim Uygulaması 2020 Yılı İşi”nin başlangıç ödeneğinin DÖSİMM’den Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne ödenek tahsis edilmesi yoluyla karşılandığı tespit edilmiştir.
2252 sayılı Kültür Bakanlığı Döner Sermaye Kanunu “Kuruluş” başlıklı 6’ncı maddesinde döner sermayenin bütçe, bilanço ve hesaplarını düzenleme, inceleme, döner sermaye ile ilgili bütün mali ve yönetsel işleri düzenlemek ve yönetmek üzere Kültür ve Turizm Bakanlığı merkez kuruluşunda ve saymanlık örgütüne sahip olmak üzere Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü kurulacağı ve Bakanlık Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğünün kamu tüzel kişiliğini haiz olduğu belirtilmiştir.
Kanun’un “Döner sermayenin kullanma alanı” başlıklı 3’üncü maddesinde Kültür ve Turizm Bakanlığı döner sermayesinin; eski eserler, anıtlar, müzeler, kütüphanecilik, bibliyografya, dökümantasyon, enformasyon, yayın, tanıtma, güzel sanatlar, sahne sanatları arşiv, folklor, el sanatları, sinema sanatı, festival düzenleme, kültür merkezleri ve bunlar gibi mal veya hizmet üretim ve satışını içeren işletme alanlarında kullanılacağı belirtilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise;
“Döner Sermaye ayrıca kültür veya turizm yatırımlarının alt yapı hizmetlerini yapmak, Bakanlığın kamu hizmetlerinde ihtiyaç duyduğu taşınmaz mal alımı ve kültür veya turizm yatırımlarına ilişkin kamulaştırma bedelleri için destek sağlamak, her türlü baskı, dağıtım ve reklâm işleri ile afişler, turistik ve tanıtıcı yayınlar yapmak ve bunlarla ilgili tesisler kurmak, film, fotoğraf, plak ve hatıra eşyası hazırlamak, satış yerleri ve sergiler açmak, radyo ve televizyon programları, folklor gösterileri, festivaller düzenlemek ve turizm konularında yerli ve yabancı kuruluşlarla ortaklık kurmak, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki her türlü eserin tüm mali haklarını yurt içinde ve yurt dışında satın almak, bu hakları kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurum ve kuruluşu niteliğindeki meslek örgütlerine, mahalli idarelere, Bakanlığın amaç ve görevlerini gerçekleştirmek için bedelsiz kullandırmak veya üçüncü kişilere satmak amacıyla da kullanılır.” denilerek döner sermayenin kullanım alanının sınırları açıkça belirlenmiştir.
Bununla birlikte Kanun’un “Çeşitli hükümler” başlıklı 9’uncu maddesinde döner sermaye ile ilgili her türlü mali ve yönetsel işlemlerin nasıl yürütüleceğine ilişkin bir yönetmelik düzenleneceği belirtilmiştir. Bu hükme istinaden çıkarılan Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye Yönetmeliği’nin “Giderler” başlıklı 8’inci maddesinde müzeler ile döner sermaye hizmetlerinde kullanılan menkul ve gayrimenkullerin bakım, onarım, tadil, yenileme ve koruma giderlerinin Döner Sermayenin başlıca giderleri arasında olduğu belirtilmiştir.Ancak Yönetmelik’in “Harcamalar” başlıklı 45’inci maddesinde yapım ve büyük onarım giderlerinin Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğünün bağlı olduğu kurumun bütçesinden karşılanacağı açıkça hükme bağlanmıştır.
Mezkûr hükümler çerçevesinde yeni müze yapımları ve müzelerin büyük onarım giderlerinin Döner Sermaye bütçesinden karşılanamayacağı; bu tür giderlerin Bakanlık bütçesinden karşılanması gerektiği anlaşılmaktadır.
Kültür Varlıkları İhale Yönetmeliği’nin “Hüküm bulunmayan haller” başlıklı 42’nci maddesinde belirtildiği üzere Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hallerde 4734 sayılı Kanun hükümleri uygulanacaktır. 4734 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinin beşinci fıkrasında ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Yine Yönetmelik’in “Onay belgesi” başlıklı 11’inci maddesinin 1’inci fıkrasına göre ihale onay belgesinde, kullanılabilir ödenek tutarının belirtilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede DÖSİMM Yönetim Kurulu Kararı ile “İstanbul Havalimanı Müze Yapımı ve Teşhir Tanzim Uygulaması 2020 Yılı İşi” için Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne 22.420.000,00 TL ödenek tahsis edilmesine karar verildiği görülmüştür. Döner Sermaye bütçesinden tahsis edilen ödeneğin yalnızca ihale onayı alınması için kullanıldığı, söz konusu iş kapsamında Döner Sermaye bütçesinden herhangi bir ödeme yapılmadığı anlaşılmıştır.
2252 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesi ve Yönetmelik’in yukarıda ifade edilen amir hükümleri incelendiğinde müze yapımı ve teşhir tanzim giderlerinin döner sermayenin kullanım alanına girmediği, bu giderler için DÖSİMM bütçesinden ödenek tahsis edilmesinin mümkün olmadığı görülmektedir.
Sonuç olarak Bakanlığın ihtiyaç duyduğu müze yapımı ve teşhir tanzim uygulaması işi için DÖSİMM bütçesinden ödenek tahsis edilmesinin mevzuata aykırı olduğu, DÖSİMM bütçesinin kullanım alanına riayet edilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr