Kuruluş, Dernek ve Vakıflarla Yapılan Protokollerin Ortak Hizmet Projesi İçermemesi (Sayıştay)

BULGU: Kuruluş, Dernek ve Vakıflarla Yapılan Protokollerin Ortak Hizmet Projesi İçermemesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

Kurum harcamaları üzerinde yapılan incelemelerde meslek kuruluşları, dernekler ve vakıflara bütçeden 5302 İl Özel İdaresi Kanununa uygun olmayan mali aktarmaların yapıldığı görülmüştür.
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 64’üncü maddesinde İl özel idaresi’nin, il genel meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda Kamu Kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, dernekler, vakıflar ve 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceği düzenlenmiştir. .
İl Özel İdarelerinin görev ve sorumlulukları 5302 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinde sayılmıştır. İl özel idaresi “mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla” maddede sayılan görev ve sorumlukları yerine getirmektedir.
Buna göre idare tarafından kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, dernekler, vakıflar ve meslek odalarına bütçeden aktarma yapılabilmesi için aktarma yapılacak işin;
– İdarenin görev ve sorumluluk alanlarına giren konulardan olması,
– Mahallî müşterek nitelikte olması,
– İlgili ile bir anlaşma/protokol yapılması,
– Ortak hizmet projesi olması,
– İlgili kurum ve kuruluşun kamu kurumu niteliğinde olması gerekmektedir.
Görüldüğü üzere meslek kuruluşları, dernekler ve vakıflara bütçeden yapılan mali aktarmalarda pek çok şartın bir arada olması gerektiği görülmektedir.
Ortak hizmet projesinin ne olduğu konusunda Sayıştay 3’üncü Dairesinin 27.05.2021 tarihli ve 203 sayılı İlamında; “… ortak hizmet projesi ile yardım birbirinden farklı kavramlar olup, ortak hizmet projesinde belediye ve dernek, gerçekleştirilecek hizmette iş bölümü yapmalıdırlar ve belli şartların sağlanması gerekmektedir. Yardım ise tek taraflı olup karşılıksızdır. Dolayısıyla belediyelerin ortak hizmet projeleri dışında dernek, vakıf, birlik ve benzeri kuruluşlara yardım suretiyle katkı sağlaması mümkün değildir. …”
denilmektedir.
Yukarıda belirtilen hükümlerinin değerlendirilmesinde, idare görev ve sorumluluk alanlarına giren mahalli müşterek nitelikteki somut bir konuda ve iş bölümü çerçevesinde yapacağı anlaşmaya uygun olarak ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilecektir.
Yapılan incelemelerde aşağıdaki tabloda görüleceği üzere, İdare bütçesinden yukarıya alınan mevzuat hükümlerine uygun olmayan mali aktarmalarda bulunulduğu görülmüştür. Bu aktarmaların çoğunun “yardım yapılması” şeklinde olduğu görülmektedir. Oysa 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nda yardım yapılacağını öngören bir düzenleme mevcut değildir. Burada vurgulanan en önemli husus ise işin ortak hizmet projesi olması gerekmektedir. Ancak neredeyse söz konusu aktarmaların hiçbirinde ortak hizmet projesi olmadığı anlaşılmaktadır. Aşağıya alınan tabloda bir kısmı tespit edilen bu tür kurum harcamaları görülmektedir.
Her ne kadar “Yalova İl Özel İdaresi Bütçesinden Ayrılan ve Bakanlıklardan Gönderilen Ödenek İle Köylere Yardım Tertibine Konan Ödeneğin Harcanması ve Dağıtım Esas ve Usullerini Gösterir Yönetmelik” in “Yatırım ve Yardım Yapılacak İşler” başlıklı 6’ncı maddesinin (v) bendinde;
“v – İlin tanıtımına ve ekonomisinin kalkınmasına imkân sağlayan vakıf ve derneklerin düzenleyecekleri organizasyon için yapılacak ayni ve nakdi yardımlar”
Şeklinde bir düzenleme var ise de esas olan 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’dur. Kanunda bu tür bir hüküm mevcut olmadığından Yönetmeliğin Kanuna aykırı hükümlerinin uygulanması mümkün görünmemektedir.
Kuruluş, dernek ve vakıflara yapılan aktarmalar listesi aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 11: Kuruluş, Dernek ve Vakıflara Yapılan Aktarmalar Listesi

Bu itibarla, ortak hizmet projesi bulunmadığı durumlarda derneklere, vakıflara ve benzeri kuruluşlara aktarma yapılmaması gerekmektedir.