|
ÖZET: Kurum alacaklarının güncellenmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde ele alınmıştır. İçme, kullanma ve endüstri suyu ile arıtma tesisi yatırım bedeli geri ödemelerinden kaynaklanan alacakların yıllık birim fiyat güncellemeleri sırasında, önceki tahakkukların gider olarak yazılıp terkin edildiği, ardından iptal edilen alacakların yeni fiyatlarla güncellenerek tekrar gelir tahakkuku yapıldığı tespit edilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, kamu idarelerinin gelir ve gider işlemlerinin tahakkuk esasına dayalı olarak izlenmesi gerektiğini belirtmektedir. Yapılan incelemeler, muhasebe yetkilisinin alacakları güncellerken geçmiş tahakkukları manuel olarak iptal ettiğini ve bu durumun mali tablolarda 630 Giderler ve 600 Gelirler hesaplarının gerçek değerlerinin üzerinde görünmesine yol açtığını göstermektedir. Örneğin, 286.657.887,75 TL’lik gider kaydı, aslında güncelleme için terkin edilen alacak tutarını yansıtmaktadır. Sonuç olarak, içme, kullanma ve endüstri suyu ile arıtma tesisi yatırım bedeli geri ödemelerine ilişkin alacakların yıllık birim fiyat güncellemeleri, terkin işlemi yapılmadan ek tahakkuk olarak sisteme kaydedilmelidir. Bu yaklaşım, mali tabloların daha doğru bir şekilde yansıtılmasını sağlayacaktır. |
BULGU: Kurum Alacaklarının Güncellenmesinin Terkin Yoluyla Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
İçme, kullanma ve endüstri suyu ile arıtma tesisi yatırım bedeli geri ödemelerinden doğan alacakların yıllık birim fiyat güncellemeleri yapılırken geçmiş tahakkukun gider yazılarak terkin edildiği, akabinde iptal edilen alacağın yeni fiyatlar ile güncellenip tekrar gelir tahakkuku yapıldığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Faaliyet sonuçları tablosu ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde sırasıyla; kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider işlemlerinin tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izleneceği, gerçekleşmemiş gelir ve giderlerin gerçekleşmiş gibi ya da gerçekleşenlerin gerçek tutarından farklı gösterilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede; muhasebe yetkilisi tarafından içme, kullanma ve endüstri suyu ile arıtma tesisi yatırım bedeli geri ödemelerinden doğan alacakların yıllık birim fiyat güncellemesi yapılırken; geçmiş tahakkukun manuel şekilde gider yazılarak iptal edildiği, daha sonra iptal edilen alacağın yeni fiyatlar ile güncellenip tekrar gelir kaydı yapıldığı tespit edilmiştir.
İlgili alacakların bu şekilde güncellenmesi, gerçekleşmemiş bir faaliyet geliri ile faaliyet giderinin gerçekleşmiş gibi görünmesine yol açmakta diğer bir ifadeyle; mali tablolarda 630 Giderler ve 600 Gelirler hesaplarının gerçek değerinden fazla görünmesine neden olmaktadır. Şöyle ki; güncelleme yapmak için kayıtlardan çıkarılan ve 630 no’lu hesaba kaydedilen 286.657.887,75 TL faaliyet gideri olarak görünmekte ise de; aslında bu tutar güncelleme yapmak için terkin edilen alacak tutarıdır. Benzer şekilde 600 no’lu hesaba yapılan 305.199.344,47 TL tutarındaki kayıt ise daha önce yapılan tahakkuk ve fark tutarından oluşmakta olup, tamamının gerçekleşmiş faaliyet geliri olarak değerlendirilmesi mali tabloların hatalı değerlendirilmesine neden olacaktır.
Sonuç olarak; içme, kullanma ve endüstri suyu ile arıtma tesisi yatırım bedeli geri ödemelerinden doğan alacakların yıllık birim fiyat güncellemelerinin terkin işlemi yapılmadan ek tahakkuk olarak sisteme girilmesi gerekmektedir.