|
ÖZET: Kozluk Belediyesi’nin 2024 mali yılı bütçesi hazırlanırken, önceki yıllara ait ödeneklerin dikkate alınmadığı ve bu durumun bütçe dengesini olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bütçe ödenekleri kullanılarak ödeme emrine bağlanan ancak ödemesi yapılmayan yükümlülüklerin, bütçe dengesine etkisi göz ardı edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen bütçe denklik ilkeleri, gelirlerin giderleri karşılamadığı durumlarda yeni gelir kaynakları bulma veya borçlanma gibi yöntemlerle denklik sağlanmasını öngörmektedir.
Bunun yanı sıra, bütçe emanetleri hesabı ve diğer mali yükümlülüklerin takip edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Kozluk Belediyesi’nin bütçesi hazırlanırken, önceki yıllardan devreden yükümlülükler, kredi ödemeleri ve sosyal güvenlik yükümlülükleri gibi unsurların göz önünde bulundurulmadığı görülmektedir. Bu durum, belediyenin mali dengesini bozmuş ve personel maaşlarının ödenmesinde zorluklar yaşanmasına neden olmuştur. Sonuç olarak, Kozluk Belediyesi’nin sürdürülebilir bir mali yapı oluşturabilmesi için, bütçe hazırlık süreçlerinde nakit dengesi ile önceki yıllardan gelen yükümlülüklerin toplamının dikkate alınması büyük önem taşımaktadır. Bu yaklaşım, mali istikrarın sağlanmasına katkıda bulunacaktır. |
BULGU: Kurum Bütçesi Yapılırken Finansman Ödenek İlişkisinin Kurulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kozluk Belediyesi mali yıl bütçesi hazırlanırken önceki yıllarda bütçe ödenekleri kullanılarak ödeme emrine bağlanan ancak ödemesi yapılmayan yükümlülüklerin bütçe dengesine etkisinin dikkate alınmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Bütçe denkliğinin sağlanması” başlıklı 19’uncu maddesinde;
“Bütçe denkliğinin sağlanmasında bütçe gelirleri esas alınır. Gelirlerin giderleri karşılamaması halinde aradaki fark, ilk olarak gider bütçesinde öngörülen tertiplerden indirim yapılması ya da yeni gelir kaynakları bulunması suretiyle giderilmeye çalışılır. Buna rağmen denklik sağlanamamış ise, borçlanma yoluna gidilerek veya varsa önceki yıldan nakit devri yoluyla bütçe denkliği sağlanır.” şeklinde düzenleme yapılmıştır. Yine mezkûr Yönetmeliğin “Ödenek kullanımı” başlıklı 35’inci maddesinde, “Hizmetlerin önceliği ve mevcut nakit durumu gibi gerekçelerle ayrıntılı harcama ve finansman programları gözetilerek, mali hizmetler biriminin görüşleri alınarak üst yönetici tarafından ödenek kullanımına ilişkin ilkeler belirlenebilir.” Denilmiştir.
Bütçe emanetleri hesabı ile ilgili olarak adı geçen Yönetmelik’in 248’inci maddesinde;
“Bu hesap, mali yıl içerisinde veya sonunda ödeme emri belgesine bağlandığı halde, nakit yetersizliği veya diğer sebeplerle ilgililerine ödenemeyen tutarların izlenmesi için kullanılır.” Denilmiştir.
Yine vadesi bir yıldan az olan vergi ve benzeri yükümlülüklerin takip edildiği 36 grubunda yer alan hesaplar ile borç ve gider karılıklarının takip edildiği 37 grubunda yer alan hesaplardaki tutarların bir yıl içerisinde belediye hesaplarından ödemesi yapılacağı hususu bütçe hazırlanırken dikkate alınması gereken mali verilerdir.
Kozluk Belediyesinin 2024 mali yılı bütçesi hazırlanırken önceki yıllar bütçe ödeneği kullanılarak emanete alınan tutarlar, kredi ödemeleri, vergi ve sosyal güvenlik yükümlülükler ile personel mevzuatından kaynaklanan kıdem tazminatı ve karşılık tutarlarının dikkate alınmadığı görülmektedir. Daha açık bir ifadeyle yılı bütçesinde öngörülen gelir tahmini sadece o yılı bütçesine konulan ödenekleri karşılaması planlanmış ancak önceki yıllardan devam eden yükümlülüklerin hangi finansman kaynağından ödeneceği planlanmamıştır. Hal böyle olunca da belediye finansman dengesi bozulmuş ve sonraki mali yıllara sirayet etmiştir.
Yukarıda yer verilen mali sonuçlara bakıldığında, Kozluk Belediyesinin memur ve işçi personel maaşlarını düzenli ve tam olarak ödeyemediği, nakit yetersizliği sıkıntısı yaşadığı ortadır. Belediyenin bütçe emanetlerinde bekleyen tutarların yüksek olması ödemelerini geciktirmesine sebep olurken bu durumun Belediye tarafından yapılacak alımlara maliyeti yükselten bir unsur olarak yansıdığı değerlendirilmektedir.
Belediye tarafından yılı bütçeleri yapılırken nakit dengesi ile önceki yıllardan gelen yükümlülükleri toplamının da dikkate alınmasının sürdürülebilir bir mali yapı için zorunlu olduğu değerlendirilmektedir.