| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı’nda gelir olarak tahakkuk ettirilen faaliyet alacakları, ilgili muhasebe hesapları kullanılmadan doğrudan 600 Gelirler ve 800 Bütçe Gelirleri hesaplarına kaydedilmiştir. Bu durum, muhasebenin temel ilkeleri olan dönemsellik ve tam açıklama ilkelerine aykırı olup, mali tabloların gerçek durumu yansıtmadığı tespit edilmiştir. 2023 itibarıyla ilgili hesapların kullanılmaya başlandığı anlaşılmaktadır. |
BULGU: Kurum Faaliyetlerine İlişkin Alacak Hesaplarının Kullanılmamış Olması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
Kurumda gelir olarak tahakkuk ettirilen ve tahsili öngörülen faaliyet alacakları bulunmasına rağmen bu işlemler çerçevesinde kullanılması gereken 120, 220 Gelirlerden Alacaklar, 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar ve 122, 222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesaplarının kullanılmadığı görülmüştür.
6360 sayılı Kanun ile il özel idarelerinin kaldırılması üzerine 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 28’nci maddesine eklenen bir hüküm ile büyükşehir belediyelerinin bulunduğu illerde kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları kurulmuştur.
Başlangıçta 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu hükümlerine tabi bulunmayan kuruluş için ayrı olarak Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çıkarılmış, bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile 5018 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümlerinin kıyasen uygulanacağı aynı Yönetmelikte hüküm altına alınmıştır. Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 15’nci maddesi uyarınca Başkanlıkların muhasebe ve raporlama işlemleri, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine göre yapılmaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 85, 86 ve 163’ncü madde hükümlerine göre, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacakları ile duran varlıklar ana hesap grubu içerisindeki gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenler ve bunlardan yapılan tahsilat ve terkinlerin izlenmesi için 120, 220 Gelirlerden Alacaklar Hesapları kullanılması gerekmektedir.
İlgili servislerce tahakkuk bordroları ile ya da tahakkuk fişleri ile muhasebe birimine bildirilen gelirlerden alacak tahakkukları, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle ilgili hesaplara alınarak tahakkuk kayıtları yapılır. Bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tahsili gereken tutarlar bu hesaba, içinde bulunulan dönemi takip eden dönemlerde tahsili gereken tutarlar ise duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan gelirlerden alacaklar hesabına kaydedilerek izlenir.
Duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonlarında vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba aktarılır. Gelir tahakkuk tutarları bu hesaba borç, 600 Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
Tecil ve tehiri kaldırılan alacaklardan bu hesabı ilgilendiren tutarlar bu hesaba borç, vadesine göre 122 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya 222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
220 Gelirlerden Alacaklar Hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inen tutarlar bu hesaba borç, 220 Gelirlerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
Mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacaklarından takibe alınan tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat, tecil ve terkinlerin izlenmesi için 121 Gelirlerden takipli alacaklar hesabı, mevzuatı gereğince gelirlerden alacaklar hesabı veya gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan içinde bulunulan mali yılsonunu geçmeyen bir süre ile tecil veya tehir edilen tutarlar ile duran varlıklar ana hesap grubundaki gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda tecil ve tehir süresi bir yılın altına inen tutarlar ile bunlardan tahsil edilen veya takibe alınan tutarların izlenmesi için kullanılır. 122 Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabı kullanılmaktadır.
Kurumun gelir getirici faliyetleri ve faaliyet gelirleri bulunmasına rağmen, muhasebe işlemlerinde 120 Gelirlerden Alacaklar, 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar ile 122 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesaplarının kullanılmadığı, tahsilatların doğrudan 600 Gelirler ve 800 Bütçe Gelirleri Hesaplarına kaydedildiği anlaşılmaktadır. Bununla beraber sonraki dönemlere ilişkin olan 220 Gelirlerden Alacaklar Hesaplarının ve 222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesaplarının kullanılmaması durumu da ortaya çıkmaktadır. 2023 yılından itibaren kurum faaliyet alacakları için 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı ile diğer faaliyet alacakları hesaplarının kullanılmaya başlanıldığı anlaşılmaktadır.
Ancak, yıl içinde kurum geliri olarak tahkkuk ettirilen ve tahsili öngörülen faaliyet alacaklarının Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde belirtilen ilgili hesaplara kaydedilmemesi nedeniyle muhasebenin temel ilkeleri olan dönemsellik ve tam açıklama ilkelerine uyulmamış olunacağı gibi, düzenlenen mali tablolar da gerçek durumu yansıtmamış olacaktır.