|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin gelirlerine yönelik yapılan incelemede, tahakkuk eden gelir kalemlerinin önemli bir bölümünde tahsilat oranlarının düşük olduğu tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi, belediye başkanına, belediyenin gelir ve alacaklarını takip etme ve tahsil etme gibi görevler yüklemektedir. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, mali hizmetler biriminin gelirlerin tahakkuk ettirilmesi ve tahsilat işlemlerini yürütme sorumluluğunu belirlemektedir.
Yapılan incelemelerde, önceki yıldan devreden ve cari yıl tahakkuk eden gelirlerin tahsilat oranlarının düşük seviyelerde kaldığı görülmüştür. Örneğin, bina vergisi, arsa vergisi ve kira gelirleri gibi kalemlerde tahsilat oranları belirgin bir şekilde düşüktür. Bu durum, belediyenin mali tablolarını olumsuz yönde etkilemekte ve takip süreçlerinde eksiklikler olduğunu göstermektedir. Kamu İdaresi, bu bulgulara katıldığını belirtmiş ve gerekli işlemlerin başlatıldığını ifade etmiştir; ancak düzeltici belge sunulmamıştır. Sonuç olarak, belediyenin gelirlerinin etkin bir şekilde toplanabilmesi için tahsilat oranlarının artırılması amacıyla başlatılan takip ve tahsilat işlemlerinin mevzuata uygun şekilde tamamlanması önem arz etmektedir. |
BULGU: Kurum Gelirlerinin Önemli Bir Kısmının Tahsilat Oranlarının Düşük Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin 2024 yılı gelirlerine yönelik yapılan inceleme neticesinde, tahakkuku yapılan gelir kalemlerinin önemli bir kısmının tahsilat oranlarının düşük olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun, belediye başkanının görev ve yetkileri başlıklı 38’inci maddesi; Belediye Başkanına, belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek gibi görevler vermiş ve bu hususlarda belediye başkanına sorumluluk yüklemiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Mali hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesi ile ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek görevi, Mali Hizmetler Birimine verilmiş; “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde, gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemlerini muhasebe yetkilisinin yürüteceği, muhasebe yetkilisinin, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumlu tutulacağı, aynı Kanun’un 38’inci maddesinde de kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu oldukları belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan Kanun hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, üst yönetici ve muhasebe yetkilisine gelirlerin toplanması konusunda birtakım sorumluluklar yüklenmiş olmasına rağmen, Belediyenin önceki yıldan devir, cari yıl tahakkuk ve tahsilat oranları incelendiğinde aşağıdaki tabloda gösterilen gelir kalemlerinin net tahsilatının düşük bir oranda gerçekleştiği tespit edilmiştir.
Tablo 10: Tahsilat /Tahakkuk Oranları Düşük Olan Gelir Kalemleri
| Açıklama | 2023 Yılından Devreden Gelir Tahakkuku (TL) |
2024Yılı Tahakkuku (TL) |
Toplam Tahakkuk (TL) | 2024 Yılı Tahsilatı (TL) |
2025 Yılına Devreden Tahakkuk (TL) |
Tahsilat Oranı (%) |
| Bina Vergisi | 438.057,61 | 1.002.386,78 | 1.440.444,39 | 775.756,00 | 664.688,39 | |
| Arsa Vergisi | 195.440,30 | 246.536,07 | 441.976,37 | 128.555,48 | 313.420,89 | |
| Arazi Vergisi | 135.124,08 | 239.804,13 | 374.928,21 | 192.310,98 | 182.617,23 | |
| Çevre Tem. Vergisi | 369.747,26 | 700.805,58 | 1.070.552,84 | 516.626,62 | 553.926,22 | |
| İlan Reklam |
43.818,49 | 98.454,46 | 142.272,95 | 59.708,35 | 82.564,60 | |
| Kira Gelirleri | 35.998.420,85 | 94.827.519,46 | 130.825.940,31 | 83.490.373,05 | 47.335.567,26 | |
| Su Geliri | 2.151.226,58 | 5.234.532,20 | 7.385.758,78 | 4.499.297,68 | 2.886.461,10 | |
| TOPLAM | 39.331.835,17 | 102.350.038,68 | 141.681.873,85 | 89.662.628,16 | 52.019.245,69 |
Tahsilat oranlarının düşük düzeyde bulunması, takip ve tahsilat sürecinde eksiklikler bulunduğunu göstermekte olup, bu durum Belediyenin mali tablolarını olumsuz anlamda etkileyecektir.
Yukarıdaki tespitlere ilişkin Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun yerine getirilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığını ifade etmiştir. Ancak tespitlere ilişkin hususları düzeltici herhangib bir kanıtlayıcı belge sunulmamıştır.
Sonuç olarak gelirlerin toplanması sorumluluğu kapsamında tahakkuk tahsilat oranları düşük seviyede kalan gelir kalemleri için belediye tarafından başlatılan takip ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun şekilde tamamlanması gerekmektedir.