|
ÖZET: Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu, mali tablolarında yer alan taşınmaz hesaplarının mevcut durumu yeterince yansıtmadığını ortaya koymuştur. Yapılan incelemeler, 2006 tarihli Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak taşınmazların tespit, değerlendirme ve kayıt işlemlerinin 31 Aralık 2017 tarihine kadar tamamlanmadığını göstermektedir. Emlak birimi, yönetmelikte belirtilen formları oluşturmuş olsa da, bu formlardaki kayıtların henüz netleştirilmediği anlaşılmıştır.
2023 yılı itibarıyla, Emlak İstimlak Daire Başkanlığı ve Mali Hizmetler Daire Başkanlığı arasındaki taşınmaz kayıtlarının uyumlaştırılması amacıyla yeni bir YBS otomasyon sistemi geliştirilmiştir. Ancak, taşınmazların edinimi, elden çıkarılması ve değerlenmesine ilişkin işlemler devam etmekte olup, bu süreç henüz tamamlanmamıştır. Yönetmelik gereği icmal cetvellerinin oluşturulmaması, taşınmaz kayıtlarının güncellenmesini engellemekte ve bu durum, mali tablolardaki tutarların gerçeği yansıtmamasına neden olmaktadır. Sonuç olarak, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin taşınmaz hesapları, mevcut durumu yansıtacak şekilde güncellenmemiştir. Kamu idaresi, taşınmaz işlemlerinin büyük ölçüde Yönetim Bilgi Sistemi üzerinden gerçekleştirildiğini belirtse de, kayıtların eş zamanlı olarak yansıtılamadığı ifade edilmiştir. Bu nedenle, ilgili duran varlık hesaplarının güncel değerlerinin mali tablolarda doğru bir şekilde gösterilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Kurum Mali Tablolarında Yer Alan Taşınmaz Hesaplarının Mevcut Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin mali tabloları ile taşınmaz kayıt ve belgelerinin incelenmesi neticesinde, mali tablolarda kayıtlı taşınmaz tutarlarının gerçek durumu tam olarak yansıtmadığı anlaşılmıştır.
02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin 1’inci fıkrasında aynen: “Taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması esastır.” denilmiş, müteakip fıkralarında da kayıtların hangi değerlerle yapılacağı ve nasıl güncelleneceği ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
“Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasında, ilgili birimlerce taşınmazların hangi formların kullanılarak kaydedileceği belirtildikten sonra; “(2)Kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan bu formlar taşınmaz icmal cetvelleri hazırlanmak üzere mali hizmetler birimine gönderilir. Mali hizmetler birimince bu formlar konsolide edilerek bu Yönetmeliğin ekinde (Ek 7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvelleri oluşturulur.
(3)İcmal cetvellerinde, kayıt planında belirtilen unsurların her biri için bir satır ayrılır ve bu taşınmazlara ilişkin adet, yüzölçüm ve değer toplamları belirtilir.” hükümleri yer almaktadır.
Aynı Yönetmelik’in Geçici 1’inci maddesinin 2’nci bendinde ise, Yönetmelik’in 5’inci maddesine göre yapılması gereken işlemlerin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanacağı ifade edilmiştir.
Büyükşehir Belediyesinin taşınmaz tespit, değerlendirme ve kayıt işlemlerinin 31.12.2017 tarihine kadar Yönetmelik’e uygun olarak tamamlanmadığı anlaşılmıştır.
Emlak birimince, Yönetmelikte belirtilen formlar oluşturulduğu ancak bu formlarda yer alan kayıtların henüz tam olarak netleştirilemediği görülmüştür. 2023 yılı içerisinde Emlak İstimlak Daire Başkanlığı kayıtlarında bulunan Taşınmazlar ile Mali Hizmetler Daire Başkanlığının Muhasebe kayıtlarındaki taşınmazların hem sayı hem de tutar olarak uyumlaştırılması amacıyla YBS otomasyon sistemine Kurum Taşınmazları sekmesi eklenmiştir.
Bu kapsamda ilgili ekrana Belediye envanterindeki veriler baz alınarak 2023 yılından itibaren taşınmazların girişinin yapıldığı görülmüştür. Hali hazırda taşınmazların edinimi, elden çıkarılması, değerlenmesi ve amortismanlarına ilişkin her türlü işlemler Kurum Taşınmazları sayfasından yapılmaya devam edilmekte olup çalışmalar henüz tamamlanmamıştır.
Yönetmelik’in yukarıdaki 7’nci maddesinde belirtilen ve Yönetmelik eki 2, 3 ve 4 No’lu formların muhasebe birimince konsolide edilerek Ek-7’deki örneğe uygun şekilde icmal cetvelleri henüz oluşturulmamıştır. Bu sebeple de taşınmaz kayıtları mevcut durumu yansıtacak şekilde güncellenememiştir.
Taşınmaz hesap alanında yapılan incelemelerde, son dönemlerde çeşitli yollarla edinilen veya elden çıkarılan taşınmazların muhasebe kayıtlarının Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun olarak yapıldığı anlaşılmakla birlikte, eski kayıtların güncellenememiş olması sebebiyle mali tablolarda kayıtlı tutarlar gerçeği tam olarak yansıtmamaktadır.
Taşınmaz kayıtlarının yapılan tespitler doğrultusunda güncellenememiş olması sebebiyle taşınmazların emlak biriminde kayıtlı değerleri ile muhasebede kayıtlı değerleri arasında fark oluşmakta ve tüm ilgili hesapları etkilemektedir. Muhasebe kayıtlarına esas olması gereken Ek-7 no’lu icmal cetvelleri oluşturulmadığından ilgili taşınmaz hesaplarına kaydedilmesi gereken değerlerin tam olarak tespiti mümkün olmamıştır.
Tüm bu açıklanan sebeplerle, Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin 2024 yılı mali tablolarında 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252 Binalar Hesabının gerçek durumu yansıtmadığı değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi cevabında, Yönetim Bilgi Sistemi üzerinde taşınmaz işlemlerinin büyük ölçüde gerçekleştirilebildiği, ancak yapım işlerinin hakediş aşamalarında kayıtların eş zamanlı olarak Emlak ve İstimlak Dairesi kayıtlarına yansıtılamadığı, sonraki aşamalarda bu hususun giderilmesi yönünde çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak, ilgili duran varlık hesaplarının güncel değerlerinin mali tablolarda gösterilmesi gerekmektedir.