|
ÖZET: Kurum öz gelirlerinin bazı kalemlerinde tahsilat oranlarının düşük olduğu tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi, belediye başkanının gelir ve alacakları takip etme yetkisini belirtirken, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu da muhasebe hizmetlerinin gelirlerin tahsilini ve diğer mali işlemleri kapsadığını vurgulamaktadır. Ayrıca, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, amme alacaklarının ödenme süreleri ve tebligat süreçlerini düzenlemektedir.
Yapılan incelemelerde, bina vergisi tahsilat oranı %56,31, arsa vergisi %36,42, arazi vergisi %19,30 ve çevre temizlik vergisi %0,13 olarak belirlenmiştir. Kamu İdaresi, düşük tahsilat oranlarının belde halkının büyük çoğunluğunun ilçe dışında ikamet etmesinden kaynaklandığını ifade etmiş ve bu gelirlerin tahsili için gerekli tebligatların başlatıldığını belirtmiştir. Sonuç olarak, tahsilat oranları düşük olan gelir kalemlerinin daha etkin bir şekilde takip edilmesi ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, belediyenin mali sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Kurum Öz Gelirlerinden Bazılarının Tahsilat Oranlarının Düşük Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kurum öz gelirlerinin bazılarında tahsilat oranlarının düşük düzeyde kaldığı tespit edilmiştir.
13/7/2005 tarih ve 25874 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinin (f) bendinde, Belediye Başkanı belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmekle görevli ve yetkili kılınmıştır.
24/12/2003 tarih ve 25326 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 61’inci maddesinin birinci fıkrasında, muhasebe hizmetinin; gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemi olduğu, aynı maddenin ikinci fıkrasında muhasebe yetkilisinin, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un 60’ıncı maddesinin (e) bendinde de, ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır.
28/7/1953 tarih ve 8469 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un, “Ödeme zamanı ve önce ödeme” başlıklı 37’nci maddesinde; amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği ifade edilmiştir.
Aynı Kanun’un “Ödeme emri” başlıklı 55’inci maddesinin birinci fıkrasında; amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 7 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı hükmü yer almaktadır. Belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; amme alacaklarına ilişkin olarak amme borçlusuna bir ihbarname düzenlenmeli ve tebliğ edildikten sonra 1 ay içinde ödeme yapılması istenmelidir. Buna rağmen ödeme yapılmazsa borçluya, 7 gün içinde borçlarını ödemesi veya mal bildiriminde bulunması için bir ödeme emri düzenlenerek tebliğ edilmelidir. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında olmayan gelirlerin ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre takip ve tahsil edilmesi gerekmektedir.
Kurum hesaplarında yapılan incelemede bina vergisi tahsilat oranının %56,31, arsa vergisi tahsilat oranının %36,42, arazi vergisi tahsilat oranının 19,30, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi tahsilat oranının %0,13 olduğu görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, söz konusu gelirlerdeki tahsilat oranın düşük olmasının belde halkının büyük oranda ilçe dışında ikamet etmesinden kaynaklandığını ancak bu gelirlerin tahsili için gerekli tebligatlara ve uyarılar başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak tahsilat oranları düşük olan gelir kalemlerinin tahsil ve takibi hususunda gerekli özenin gösterilmesi ve yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda hareket edilmesi gerekmektedir.