Kurum Sondaj Faaliyetlerinde Kullanılan Boru-Demir Çelik Malzemelerin Kaynak Planlaması ve Muhafazası Konularında Eksikler Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Kurum Sondaj Faaliyetlerinde Kullanılan Boru-Demir Çelik Malzemelerin Kaynak Planlaması ve Muhafazası Konularında Eksikler Bulunması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare

Kurum sondaj faaliyetlerinde kullanılan demir çelikten üretilmiş boru malzemelerin tedarik zamanlaması açısından “kaynak planlaması” ve bu tip malzemelerin yetersiz depo imkanları sebebiyle “elverişsiz ortamda muhafazası” konularında tespitler elde edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesi (g) bendinde kamu kaynakları için “g) Kamu kaynakları: Borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri,” denilerek “taşınır malları” içerecek şekilde tanımlanmıştır.
Kanun’un “Kamu maliyesinin temel ilkeleri” başlıklı 5’inci maddesinde “ g) Kamu idarelerinin mal ve hizmet üretimi ile ihtiyaçlarının karşılanmasında, ekonomik veya sosyal verimlilik ilkelerine uygun olarak maliyet-fayda veya maliyet-etkinlik ile gerekli görülen diğer ekonomik ve sosyal analizlerin yapılması esastır” denilmiştir.
Kanun’un “Mal yönetiminde etkililik ve sorumluluk” başlıklı 48’inci maddesinde ise “Madde 48- Kamu idareleri, taşınırların yönetimi, kaydı, muhafazası ve kullanımından sorumludurlar.” Denilmektedir.
Kanun’un “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinde “… Üst yöneticiler, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.” Denilmektedir.
Taşınır Mal Yönetmeliğinin “Sorumluluk” başlıklı 5’inci maddesinde “ Madde 5 – (1) (Değişik: 14/3/2016-2016/8646 K.) Harcama yetkilileri taşınırların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak edinilmesinden, kullanılmasından, kontrolünden, kayıtlarının bu Yönetmelikte belirtilen esas ve usullere göre saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasını sağlamaktan sorumludur…
(3) Kamu idarelerine ait taşınırların muhafazası ile görevli olan veya kendilerine kullanılmak üzere taşınır teslim edilen kamu görevlileri bu taşınırları en iyi şekilde muhafaza etmek, gerekli bakım ve onarımlarını yapmak veya yaptırmak, veriliş amacına uygun bir şekilde kullanmak ve görevin sona ermesi veya görevden ayrılma halinde iade etmek zorundadırlar.
(5) Taşınırların muhafazasından ve yönetilmesinden sorumlu olanların, gerekli tedbirlerin alınmaması veya özenin gösterilmemesi nedeniyle taşınırın kullanılmaz hale gelmesi veya yok olması sonucunda sebep oldukları kamu zararları hakkında, 27/9/2006 tarihli ve 2006/11058 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.”
İfadeleri yer almaktadır.
Yönetmeliğin “Taşınır kayıt yetkilileri ve taşınır kontrol yetkilileri” başlıklı 6’ncı maddesinde taşınır kayıt yetkililerinin görev ve sorumlulukları sayılırken “a) Harcama birimince edinilen taşınırlardan muayene ve kabulü yapılanları cins ve niteliklerine göre sayarak, tartarak, ölçerek teslim almak, doğrudan tüketilmeyen ve kullanıma verilmeyen taşınırları sorumluluğundaki ambarlarda muhafaza etmek.” Şeklinde taşınırların muhafazasına vurgu yapılmıştır.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde taşınır ve tüketim malzemeleri ile ilgili olarak, “j) Taşınır: Çeşitleri ile kod numaraları Taşınır Kod Listesinin (A) ve (B) bölümlerinde gösterilen taşınırları” ve “ş) Tüketim malzemeleri: Belirli bir hizmetin üretilmesinde kullanılan, kullanımı sonucunda tükenen veya bir süre kullanıldıktan sonra ilk özelliklerini kısmen veya tamamen kaybederek bir daha kullanılamayacak duruma gelen, çeşitleri ile kod numaraları Taşınır Kod Listesinin (A) bölümü 150 hesap detayında yer alan malzemeleri” ifade eder şeklinde tanımlar yapılmıştır.
Yapılan denetimlerde,
-Kurum sondaj faaliyetlerinde kullanılan boru malzemelerin 150 hesap grubuna dahil alt kodlarda kayıtlı olduğu, uygulamada boru malzemelerin genel olarak “kayda tabi mal” şeklinde takip edildiği,
-31.12.2022 tarihi itibariyle boru malzemelerin mevcut durumunun aşağıdaki gibi olduğu,
Tablo 10: 31.12.2022 Tarihi İtibariyle Boru Malzemelerin Mevcut Durumu

-Önceki yıllardan tedariki sağlanmış ancak sondaj işlerinde kullanılmamış binlerce boru malzeme (Kurum uygulamasında kayda tabi malzeme olarak geçmektedir) ve yedek parçaları bulunduğu, önceki yıllarda tedariki yapılmış olup sahada bekletilen boru malzemelerin 31.12.2022 itibariyle tedarik yılları ve adetlerinin aşağıdaki gibi olduğu,
Tablo 11: 2022 Yılı Öncesinden Kalan Borul Malzemelerin Tedarik Yılları
2022 YILI ÖNCESİNDE TEDARİK EDİLMİŞ BORU MALZEMELER TEDARİK YILLARI

-Tablolardan görüleceği üzere boru malzemenin büyük çoğunluğunun 2020 yılı ve öncesi yıllara ait olduğu,
– Henüz kullanılmamış ve etiketi dahi üzerinde bulunan boru malzemelerin sahada her türlü olumsuz hava koşullarına ve dolayısıyla korozyon etkisine maruz vaziyette açık ortamda bekletildiği, çok azının zaten yetersiz olan kapalı ortamlarda muhafaza edildiği,
– Buna rağmen boru malzeme alımlarına devam edildiği,
Tespit edilmiştir.
Yukarıda görüldüğü üzere 5018 sayılı Yasa’da kamu kaynakları içerisinde açıkça zikredilen taşınırların ve bu arada Yönetmelik tanımlarına göre bir taşınır grubu olarak sarf malzemelerinin elde edilmesi noktasında “kaynak planlaması”nda ve tedarik sonrası yönetimsel konuların başında gelen “taşınır muhafazası” hususunda mevzuatın kaynaklar ile ilgili öngördüğü ve zorunlu kıldığı “etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak edinilmesi ve muhafazası” yükümlülüğüne riayet edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.