Kurum tarafından Bağımsız Denetim Hizmetlerinde Uygulanacak Ücret Tarifelerinin Belirlenmemesi (Sayıştay)

BULGU: Kurum tarafından Bağımsız Denetim Hizmetlerinde Uygulanacak Ücret Tarifelerinin Belirlenmemesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Düzenleyici ve Denetleyici Kurum

660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) kapsamında çıkarılan Bağımsız Denetim Yönetmeliği hükümleri gereğince uygulamaya konulması gereken ücret tarifelerinin Kurum tarafından belirlenmediği görülmüştür.
660 sayılı KHK’nın 9’uncu maddesinde; “bağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşlarının kuruluş şartlarını ve çalışma esaslarını belirlemek, bağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşlarının faaliyetleri ile denetim çalışmalarını gözetlemek ve denetlemek” Kurulun görev ve yetkileri arasında sayılmış olup bu yetkilerin kullanılmasına yönelik usul ve esasların Kurul tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Belirtilen yetkiye dayanılarak, Kurulca hazırlanarak uygulamaya konulan Bağımsız Denetim Yönetmeliği’nin “Ücret tarifesi” başlıklı 32’nci maddesinde açık olarak denetim ücretinin, denetimin bağımsızlığını, tarafsızlığını ve kalitesini sağlayacak şekilde belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Kurum tarafından her ne kadar denetim ücretinin denetimin tarafları arasında belirleneceği, bu konuda Kurumun herhangi bir rolünün bulunmadığı yönünde hareket edilse de, sözü edilen hüküm 660 sayılı KHK’nin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesine göre KGK’nın temel görevi olan “bağımsız denetimde uygulama birliğini, gerekli güveni ve kaliteyi sağlamak” amacı ile uyumludur.
Kamu İdaresince anılan maddenin birinci fıkrasında yer alan “^belirlenir” şeklindeki emredici ifade yerine ikinci fıkrada yer alan “…belirlenebilir.” ifadesinden yola çıkarak bu konu hakkında mutlak bir zorunluluk bulunmadığını ifade etmektedir.. Oysaki anılan Yönetmelik’in 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında Kurumun inisiyatifine bırakılan husus ücret tarifelerinin her yıl yeniden belirlenmesi hususudur. Ayrıca anılan maddenin üçüncü fıkrasında ücret tarifesinin belirlenmemiş olduğu yıllarda uygulanacak tutarın nasıl hesaplanacağı açıklanmıştır. Dolayısıyla ücret tarifesinin en azından bir kez belirlenmesinin zorunlu olduğu aşikardır. Aksi takdirde 32’nci maddenin üçüncü fıkrası hükümsüz kalmaktadır.
Aynı Yönetmelik’in 38’inci maddesinde ise, Kurulca yapılacak inceleme ve denetimlerde, diğer hususlarla birlikte harcanan kaynakların nitelik ve niceliği ile alınan denetim ücretinin değerlendirileceği; 40’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde ise, Kurumca belirlenen ücret tarifesine uyulmaması halinde “uyarı” yaptırımının uygulanacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde ise, KGK tarafından söz konusu değerlendirmenin denetim ücreti incelemesini kapsamadığı, genel bir değerlendirme olduğu ve Yönetmelik’in 40/1-k maddesinde düzenlenen yaptırımın ancak Kurumca bir ücret tarifesi belirlenmesi ve bu tarifeye aykırı hareket edilmesi durumunda uygulanabileceği şeklinde değerlendirildiği anlaşılmıştır. Ancak açıktır ki söz konusu Yönetmelik hükümleri doğrultusunda mevzuatta yer alan bir tarifenin belirlenmemesi nedeniyle yine mevzuat hükmünde açıkça belirtilen bir yaptırımın uygulanmaması mevzuata aykırılık anlamına gelmekte olup, bir diğer taraftan ücret tarifesinin belirlenmesinin zorunlu olduğunu göstermektedir.
Bu itibarla, 660 sayılı KHK ve Bağımsız Denetim Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca, Kurumun düzenleme ve denetleme işlevinin bir gereği olarak, denetimin bağımsızlığı, tarafsızlığı ve kalitesi bakımından önem taşıyan denetim ücret tarifelerinin KGK tarafından belirlenmesi gerekmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA
İLİŞKİN İZLEME FORMU