|
ÖZET: Kurum tarafından kiraya verilen bazı işyerlerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının eksik olduğu tespit edilmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, büyükşehir belediyelerinin ruhsat verme ve denetleme yetkilerini belirlemekte, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ise işyeri açma izni harcını düzenlemektedir. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, ruhsat alınmadan işyeri açılmasının yasak olduğunu vurgulamaktadır.
2024 yılı itibarıyla, idare tarafından kiraya verilen 271 işyerinden 76’sının ruhsatsız faaliyet gösterdiği belirlenmiştir. Kamu idaresi, bu durumu kabul etmiş ve bazı işyerlerinin ruhsatlarının düzenlenememesinin nedenini, ilgili ilçe belediyelerinin gerekli belgeleri zamanında hazırlayamamasına bağlamıştır. Ayrıca, 14 işyerinin Büyükşehir Belediyesine devredildiği, 3 işyerine ruhsat verildiği ve 21 işyerine zabıt varakası düzenlendiği bildirilmiştir. Sonuç olarak, ruhsatsız faaliyet gösteren işyerlerinin ruhsatlandırılması ve bu işyerlerinden işyeri açma izni harcının tahsil edilmesi gerekmektedir. Bu durum, büyükşehir belediyelerinin sorumlulukları çerçevesinde ele alınmalı ve gerekli adımlar atılmalıdır. |
BULGU: Kurum Tarafından Kiraya Verilen Bazı İşyerlerinin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Kurum tarafından kiraya verilen işyerlerinden bazılarının işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinde; büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek büyükşehir belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri açma izni harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; “Belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılması ‘İşyeri Açma İzni Harcına’ tabidir” denilmektedir.
10.08.2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yetkili idarenin tanımı yapılmıştır. Buna göre; “Yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi sınırları içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini…” ifade etmektedir. Aynı Yönetmelik’in “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.” hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda belirtilen hükümlere göre; büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerini büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerleri ruhsatlandırmak ve denetlemek büyükşehir belediyelerinin görev ve yetkileri arasındadır. Söz konusu işletmeler için büyükşehir belediyelerinden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.
Yapılan incelemede, 2024 yılı sonu itibariyle İdare tarafından kiraya verilen 271 adet işyerinden 76’sının işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet yürüttüğü tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince bulgu konusu husus kabul edilmiş olup 14 işyerinin 6360 sayılı Kanun kapsamında Büyükşehir Belediyesine geçen yerler olduğu ve İlçe Belediyelerince zamanında taşınmazlara ait yapı ruhsatı ve yapı kullanım izin belgeleri düzenlenmemesinden dolayı işyeri açma ve çalışma ruhsatı tanzim edilemediği, 3 adet işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı tanzim edildiği, 21 adet işyerine zabıt varakası tanzim edildiği ve geriye kalan 38 adet işyeri içinde bulgudaki tespitler doğrultusunda iş ve işlemlerin tesis edilmeye başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işyerlerinin ruhsatlandırılmasının sağlanması ve bu işyerlerinden işyeri açma izni harcı tahsil edilmesi gerekmektedir.