|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre, Aydın ilinde ASKİ tarafından işletilen sondaj kuyularının önemli bir kısmının kullanım belgeleri eksiktir. Yapılan incelemelerde, toplam 1.771 su kuyusundan 1.368’inin, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nden alınması gereken belgeler olmadan faaliyet gösterdiği belirlenmiştir. 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun’un ilgili maddeleri, su tedariki amacıyla açılan kuyuların yasal olarak belgeye tabi olduğunu vurgulamaktadır. Bu belgeler, arama ve kullanma belgesi olarak ikiye ayrılmakta ve bu belgeler olmadan kuyuların kullanımı yasal değildir.
Ayrıca, bu belgeleri almadan işlem yapanlar, 167 sayılı Kanun’un 18. maddesi gereğince idari para cezası ile karşılaşabilir. Tespit edilen kuyuların çoğunun, 2014 yılında yürürlüğe giren 6360 sayılı yasa sonrası açıldığı anlaşılmaktadır. Kamu İdaresi, bu durumu kabul ederek, eksikliklerin giderilmesine yönelik çalışmaların başlatıldığını bildirmiştir. Sonuç olarak, ASKİ ve öncesinde diğer kurumlar tarafından açılan birçok sondaj kuyusunun izin ve ruhsatlandırma işlemlerinin tamamlanmadığı görülmektedir. Bu kuyuların yasal süreçlere uygun şekilde kullanılabilmesi için gerekli izinlerin alınması ve ruhsatlandırma işlemlerinin ivedilikle sonuçlandırılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Kurum Tarafından Kullanılan Sondaj Kuyularının Bazılarının Kullanım Belgesinin Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Aydın ilinin ihtiyacı çerçevesinde ASKİ tarafından kullanılan sondaj kuyularından 1.368 tanesinin DSİ’den alınması gereken kullanım belgesi olmadan faaliyet gösterdiği görülmüştür.
167 sayılı sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun’un “Belge alınması ve bilgi verilmesi mecburiyeti” başlıklı 8’inci maddesinde; maddede açıklanan nitelikte su tedariki amaçlı kazıların yapılması veya kuyuların açılması için Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden belge alınması mecbur tutulmuştur.
Buna göre, su temini maksadıyla, kesitleri ne olursa olsun, tabii zemin üstünden itibaren derinliği DSİ tarafından tespit ve ilgili Bakanlığın onayından sonra ilan olunan haddi aşan her türlü çukur, sondaj ve kuyular (el ile açılan kuyular hariç) ile su temini maksadıyla, boyları ve kesitleri ne olursa olsun, ufki veya meyilli her türlü galeriler ve tüneller için belge alınması gerekmektedir. 167 sayılı Kanun’un 9 ve 10’uncu maddelerine göre bu belgeler, arama belgesi ve kullanma belgesi olarak belirlenmiştir.
Arama belgesine dayanarak arazisinde yeraltı suyu bulunan kimse, bu suyu kullanabilmektedir. Ancak, söz konusu kullanımın gerçekleşmesi için Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne müracaat edilerek kullanma belgesi alınması gerekmektedir.
Bu açıdan bakıldığında, arama ve kullanma belgelerinin sondaj kuyuları açısından ruhsat niteliği taşıdığı görülmektedir. Bu belgeleri almadan işlem yapanlar hakkında 167 sayılı Kanun’un 18’inci maddesine göre mahallî mülkî amir tarafından idari para cezası verilebilmektedir.
Yapılan incelemede, ASKİ’ye ait toplam 1.771 adet su kuyusunun bulunduğu, bunların 1.368 tanesinin kullanım belgesinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bunların büyük çoğunluğu Aydın ilinin büyükşehir statüsüne dönüşmesini sağlayan 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un yürürlüğe girdiği 2014 yılı sonrasına aittir.
Kamu İdaresi göndermiş olduğu cevapta bulgu konusu hususu kabul etmiş olup tespit edilen hususların düzeltilmesine ilişkin çalışmalara başlanıldığını ifade etmiştir.
Sonuç olarak, gerek ASKİ tarafından ve gerekse ASKİ kurulmadan önce başka kurumlarca açılan izin/ruhsatlandırma işlemleri tamamlanmayan ve hali hazırda kullanılmaya devam edilen çok sayıda sondaj kuyusunun bulunduğu görülmektedir. Söz konusu kuyulara ilişkin izin ve ruhsatlandırma işlemlerinin kuyuların kullanılmaya başlanmadan önce tamamlanması gerekmektedir. Bu bakımdan izin ve ruhsatlandırma işlemleri yerine getirilmeyen kuyularla ilgili çalışmaların ivedilikle sonuçlandırılması ve yeni açılacak kuyularda yasal süreçlere uygun hareket edilmesi gerekmektedir.