|
ÖZET: Kurumun tahsil etmesi gereken izin irtifak gelirlerinin döner sermaye işletmeleri tarafından toplanıp kullanıldığı belirlenmiştir. 6831 sayılı Orman Kanunu’na dayanan izinler ve tahsilat işlemleri, ilgili yönetmeliklerle düzenlenmiştir. Bu yönetmeliklerde, alınan tüm bedellerin Genel Müdürlüğün özel bütçe hesabına yatırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, Orman Genel Müdürlüğü tarafından verilen talimatla, bu gelirlerin döner sermaye hesaplarına aktarılması sağlanmış ve bu durum, özel bütçe muhasebe kayıtlarına yansıtılmamıştır.
Denetim sırasında, döner sermaye hesaplarında 31.12.2024 tarihi itibarıyla 2.150.113.638,31 TL tutarında bir bakiye tespit edilmiştir. Bu tutar, özel bütçeye ödenmemiş bir borç olarak kayıtlara geçmiştir. Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği’ne göre, kamu idareleri mali kaynaklarını belirli yöntemlerle değerlendirmekle yükümlüdür. Ancak, döner sermaye bünyesinde bu bedellerin tutulması, yönetmelik hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Kamu idaresi, bu gelirlerin orman köylüleri ve deprem bölgesinde inşaat yapan müteahhitlere olan borçların ödenmesi amacıyla kullanıldığını belirtmiştir. Ancak, yönetmeliklere uygun hareket edilmesi ve alacakların tahsil edilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Kurum Tarafından Tahsil Edilmesi Gereken İzin İrtifak Gelirlerinin Döner Sermaye İşletmesi Tarafından Tahsil Edilip Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurum tarafından tahsil edilmesi gereken izin irtifak gelirlerinin, döner sermaye işletmelerince tahsil edilip kendi bünyelerinde fon ihtiyaçları için kullanıldığı tespit edilmiştir.
31.08.1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 16, 17/3 ve 18’inci maddesine dayalı olarak verilecek izinlere, rehabilite işlemlerine ve izinlerden tahsil edilecek bedellere ait iş ve işlemler Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulanması Hakkında Yönetmelik, Orman Kanununun 17 nci Maddesinin Üçüncü Fıkrasının Uygulanması Hakkında Yönetmelik ve Orman Kanununun 18 inci Maddesinin Uygulanması Hakkında Yönetmelik ile düzenlenmiştir. Yönetmeliklerin bedellerin tespiti ve tahsili başlıklı bölümlerinde “Bu Yönetmelik hükümlerine göre alınacak; tüm bedeller ve teminat Genel Müdürlüğün özel bütçe hesabına yatırılır.” hükmü yer almaktadır.
Orman Genel Müdürlüğünün 01.02.2024 tarihli ve E-42680388-869-10862555 sayılı yazısı ile geçici bir süre için izin irtifak gelirlerinin döner sermaye hesaplarına yatırılması talimatı verilmiş ve buna ilişkin bedeller döner sermaye hesaplarına yatırılmıştır. Böylece özel bütçe hesabına yatması gereken bedeller döner sermaye hesabına aktarılmıştır. Bu bedeller işletme müdürlüklerince 336.01.99.12 Özel Bütçe Adına Tahsil Edilen İzin İrtifak Gelirleri hesabında izlenmiş, özel bütçe muhasebe kayıtlarına alınmamıştır. Denetim esnasında uyarımız üzerine dönem sonunda muhasebe kaydı oluşturulmuştur.
Özel bütçe muhasebe kayıtlarında 139 Diğer Kurum Alacakları hesabında izlenen ve 31.12.2024 tarihi itibarıyla 2.150.113.638,31 TL olan bu tutar, döner sermaye muhasebe kayıtlarında 336.99.01.12 Özel Bütçe Adına Tahsil Edilen İzin İrtifak gelirleri hesabında izlenmiş ve 31.12.2024 tarihi itibarıyla 2.150.113.638,31 TL bakiye vermiştir. Böylece döner sermayenin özel bütçeye 31.12.2024 itibarıyla ödenmemiş 2.150.113.638,31 TL borcu bulunmaktadır.
Bilindiği gibi Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“2) Genel bütçe kapsamı dışındaki kamu idareleri, kendi bütçeleri veya tasarrufları altında bulunan her türlü mali kaynaklarını kamu sermayeli bankalarda aşağıdaki araçları kullanarak değerlendirmekle yükümlüdür:
TL cinsi vadesiz ve/veya vadeli mevduat ile özel cari hesap ve/veya katılma hesabı.
Gerekli görülmesi halinde ve ihtiyaçları ölçüsünde döviz cinsi ödemeleri için vadeli ve/veya vadesiz mevduat ile özel cari hesap ve/veya katılma hesabı.
İhale, doğrudan satış, ihale öncesi rekabetçi olmayan teklif ya da ikincil piyasadan doğrudan ya da ters repo yoluyla temin etmek suretiyle 4749 sayılı Kanun kapsamında Bakanlıkça ihraç edilen borçlanma senetleri ve/veya kira sertifikaları.
ç) (Mülga:RG-19/1/2022-31724-CK-5126/1 md.)
Kamu sermayeli bankalar tarafından ihraç edilen borçlanma araçları ile 7/6/2013 tarihli ve 28670 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan Kira Sertifikaları Tebliği (III-61.1) uyarınca kamu sermayeli katılım bankalarının kaynak kuruluş/fon kullanıcı olarak yer aldığı kira sertifikaları ihracı ve katılım bankacılığı prensiplerine uygun piyasalarda emtia alım satımına dayalı katılım bankacılığı prensiplerine uygun finansman yöntemleri.”
Hükmü yer almakta olup, bedellerin döner sermaye bünyesinde 2024 yılı boyunca tutulması Yönetmelik hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu idaresi cevabında; orman köylülerine ve deprem bölgesinde inşaat yapan müteahhitlere olan borçların ve maaşların ödenmesi amacıyla, daha sonra geri almak üzere, özel bütçe izin gelirlerinin döner sermayeye aktarıldığını beyan etmiştir.
Yönetmeliğe aykırı uygulamalara yer verilmemesi ve yukarıda yer alan alacağın tahsil edilmesi gerekmektedir.