Kurum Tarafından Ülke Genelinde Yapılan Proje Bazlı Maden Tetkik ve Arama Faaliyetlerinde Proje Danışmanı Olarak Çalışanlar ile Yapılan Protokollerin İçerik ve Veri Güvenliği Açısından Yetersiz Olması (Sayıştay)

BULGU: Kurum Tarafından Ülke Genelinde Yapılan Proje Bazlı Maden Tetkik ve Arama Faaliyetlerinde Proje Danışmanı Olarak Çalışanlar ile Yapılan Protokollerin İçerik ve Veri Güvenliği Açısından Yetersiz Olması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare

Kurumun faaliyet alanları ile ilgili olarak ülke genelinde yapmış olduğu ARGE çalışmaları genelde proje bazlı olup yapılan denetimlerde bu proje kapsamında kurum dışı görev alanların elde ettiği bilgi, belge ve verilerin gizliliği konusunda yeterli önlem alınmadığı tespit edilmiştir.
Kurumun özellikle madencilik alanında yapmış olduğu çalışmalar neticesinde elde edilen veriler ve sonrasında hazırlanan raporlar üzerinden söz konusu maden sahaları daha sonrasında Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilmektedir. Dolayısıyla söz konusu ihalelerde adil ve eşit rekabetin sağlanması adına katılanlar açısından saha ile ilgili bilgilerin resmi makamlar tarafından paylaşılan verilerden ibaret olması önem arz etmektedir. Bunun için de bu tip ihalelerde ihaleye açılan maden sahasıyla ilgili verinin resmi makamlar dışında başka yollardan elde edilmesi imkanının önüne geçilmesi konusunda sahada daha önce proje bazlı çalışma yapan MTA’nın projelerinde görevli olanları kapsayacak şekilde veri güvenliği açısından almış/alacak olduğu önlemler etkin konumda olabilecektir.
Kurumun 2022 yılı denetimleri kapsamında yerinde ve sahada yapılan denetimler sırasında,
– Sahada icra edilen projelerde kurum personeli yanında yurt içi ve yurt dışı üniversitelerden proje danışmanı hocalar ile özel sektörde çalışan kişilerin de danışman olarak görevlendirildiği,
– Görevlendirilen danışmanlardan sadece üniversite öğretim görevlileri ile “Yukarıda adları belirtilen araştırmacılar, çalışmalar süresince bilimsel araştırmaların gerektirdiği ve MTA Genel Müdürlüğü’nün maden arama ruhsat haklarıyla ilgili olarak gereken gizlilik kurallarına uymayı kabul ederler’” şeklinde içeriğinde bir madde de bulunan veri güvenliliği ve gizlilik konusunu içeren protokol yapıldığı, veri gizliliği ile ilgili belirtildiği üzere sadece bir maddenin bulunduğu, ancak protokolün kendisinde veya ekinde bu gizlilik kurallarının ne olduğu konusunda aydınlatıcı bir metin bulunmadığı, yine maddenin içeriğinde veri gizliliğini ihlalin hangi şartlarda gerçekleşeceğinin yazılı olmadığı, olası ihlal durumunda yaptırım öngören bir ibare de olmadığı, gizlilik kuralının ne kadar süreyle geçerli olduğuna dair hiçbir ifade yer almadığı,
Gizlilik kapsamı sadece “ruhsat haklarıyla ilgili olma” şeklinde belirlenip ulusal çıkarlar veya madenin stratejik konumu gibi hususların protokolde yer almadığı,
Madencilik sektöründe özel firmalarda çalışan ve proje danışmanı olarak görevlendirilen kişiler ile ise bu konularda bir protokol yapılmadığı,
Yapılan işin bilimsel boyutu esas alındığında üniversite öğretim görevlilerinin bu tip projelerde görev alabilmesinin mantıklı ve bilimsel bir izahı yapılabilecekken aynı
zamanda sektörde maden ihalelerine girebilecek özel firma çalışanı konumunda olan kişilerin projelerde danışman olarak çalışmasının söz konusu ihalelerde eşitlik ve rekabet ilkelerinin tesisi açısından uygun olmayacağı,
– Üniversite öğretim görevlileri ile yapılan protokolün içeriğinin incelenmesinde ise söz konusu protokolün 30.07.1998 tarihli MTA Encümen kararı çerçevesinde yapıldığı, söz konusu encümen kararında süreye ilişkin bir sınırlama olmamasına rağmen uygulamada protokolün yıllık süreli yapıldığı, dolayısıyla veri güvenliliği ve gizliliği sağlama adına ilgili protokolde gizliliğin sağlanması konusunun süresiz olduğuna dair bir ibare yer almadığı,
– 30.07.1998 tarihli MTA Encümen kararında bilimsel yayın yapmak için dahi protokolün bitiminden itibaren 3 ay bekleme şart koşulurken uygulamada imzalanan protokollerde böyle bir ifadenin yer almadığı,
– Yapılan protokoller ile ilgili Kurumda dayanak olabilecek veya uygunluk testine
tabi tutulabilecek encümen kararı dışında bir mevzuat düzenlemesi bulunmadığı,
– Diğer taraftan Kurumda danışman sıfatıyla personel temini veya kullanılmasının
hukuki dayanağı olarak, kurum yetkilileri tarafından sunulan 02.01.2003 tarihli bir MTA Encümen kararı bulunduğu, ancak encümen kararının mevzuat niteliğinde olduğuna dair Yasal bir düzenleme olmadığı, dolayısıyla projelerde danışman görevlendirilmesi, bu kişilere ödemelerde bulunulması gibi hususlarda açık mevzuat düzenlemelerine ihtiyaç bulunduğu,
– Bu haliyle Kurum proje faaliyetleri konusunda elde edilen verilerin ve bilgilerin
gizliliği, saklanması ve muhafazası adına yapılan protokolün hem içerik yönüyle hem dayanak yönüyle hukuken yetersiz olduğu,
Tespit edilmiş olup yukarıda yer verilen ve veri güvenliği açısından kritik değerdeki eksikliklerin ivedilikle giderilmesinde fayda mülahaza edilmektedir.