Kurum Taşınmazlarının Tespit ve Muhasebe Sistemine Kayıt İşlemlerinin Birbiriyle Tutarlı ve Tam Yapılmaması (Sayıştay)

BULGU: Kurum Taşınmazlarının Tespit ve Muhasebe Sistemine Kayıt İşlemlerinin Birbiriyle Tutarlı ve Tam Yapılmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Erdemli Belediyesinin tapuda kayıtlı 1054 taşınmazın “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik” hükümlerine uygun olarak kayıtları yapılmamış; dolayısıyla Taşınmaz Formları ve İcmal Cetveli ile muhasebe kayıtları arasında tutarlılık sağlanamamıştır.
Kamu kurum ve kuruluşlarının mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar, 02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 13.09.2006 tarih ve 2006/10970 sayılı “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik” ile düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde “Taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle ilgili görev, yetki ve sorumlulukları” düzenlenmiş; 7’nci maddesinde ise, taşınmazların kayıt şekli açıklanmış ve hangi form ve cetvellerin düzenleneceği belirtilmiştir. Buna göre, idarelerin tapuya kayıtlı olan ya da olmayan taşınmazları ile orta malları, genel hizmet alanları, irtifak hakkı tesisi, tahsis, kiralama ve kullanma izni verilmesi gibi usullerle kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazları, Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde kayıt altına alması gerekmektedir. Anılan maddenin devamında taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri ile görevli birim tarafından hazırlanan formlar esas alınarak, taşınmazların değer ve miktar olarak kaydedildiği Taşınmaz İcmal Cetvelinin mali hizmetler birimi tarafından hazırlanacağı belirtilmiştir.
Erdemli Belediyesinde, 2021 yılında yukarıda belirtilen Yönetmelik hükmü gereği düzenlenmesi gereken Form ve Cetvelleri tam ve doğru hazırlama çabaları sürdürülmektedir. Anılan Yönetmelik hükmü gereği hazırlanması gereken form ve cetvellerden 7/a- taşınmaz icmal cetveli (tapuda kayıtlı olan taşınmazlar formu) ile 1281 taşınmaz kayıt altına alınmıştır. Kurumun, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün Tapu ve Kadastro Bilgi Sisteminde (TAKBİS) kayıtlı olmayan 42 taşınmazı bulunmaktadır. Söz konusu form ve cetveller arasında kayıt sayısına ilişkin uyum sağlanamadığı gibi taşınmazların değeri kaydedilmemiş, cins tashihi yapılmamıştır.
İdare;
Taşınmazların değerinin emlak beyanlarına göre yapıldığını (102.828.149,78 TL), bu nedenle muhasebe kayıtlarındaki değerle (78.888.813,99) örtüşmediğini,
Mülkiyeti Belediyeye ait olan ve tapuda vasfı arsa, tarla olarak kayıtlı bulunan taşınmazlar üzerinde her ne kadar kat irtifakı kurulmamış ise de kapı numarası verildiğini, belediyeye ait mesken, işyeri bulunduğunu, bu nedenle tapuda kayıtlı taşınmaz sayısı ile cetvellerdeki taşınmaz sayısının uyuşmadığını,
İdareye ait bazı taşınmazların cins tashihlerinin yapılmadığını; örneğin, tapuda limon bahçesi olarak kayıtlı taşınmaz üzerinde 76 adet Belediyeye ait hal dükkânları; tapuda arsa olarak geçen taşınmazlar üzerinde 18 ve 59 adet işyeri olduğunu,
belirtmektedir.
02.10.2006 tarihli ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Diğer İşlemler” ana başlıklı “Cins tashihlerinin yapılması” alt başlıklı 10’uncu maddesinde; “(1) Kamu idareleri; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde ve kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, tapu kayıtlarında cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yaparlar.” hükmü yer almaktadır.
Belediyenin 2021 yılsonu bilançosundaki taşınmazlarının değerinin toplam 78.888.813,99 TL’dir. Aşağıdaki tabloda detayları gösterildiği üzere, taşınmaz cetvelleri ile muhasebe kayıtları arasında 23.939.335,79 TL (102.828.149,78-78.888.813,99) tutarında fark oluşmuştur.
Kamu idaresi cevabında, 2022 yılı itibariyle gerekli işlemlerin yapıldığını belirtse de bu durum 2021 yılı mali tablolarındaki hatayı düzeltmemektedir. Kurum taşınmaz envanterinin sağlıklı bir şekilde yapılarak, anılan Yönetmelik hükümleri doğrultusunda cins tashihlerinin yapılması, ilgili form ve cetvellerde kayıt altına alınması ve bu kayıtların muhasebe sistemine tam ve doğru şekilde aktarılması gerekmektedir.
Tablo 8: Taşınmaz Cetvelleri /Bilanço Karşılaştırması (31.12.2021)

NOT: Belediye tarafından yukarıdaki tabloda belirtilen cetvel değerlerinin, taşınmazların maliyet ve iz bedelleri ile Belediye Emlak Beyan Değerleri üzerinden hesaplanarak yazıldığı bilgisi verilmiştir.