Kuruma Ait Birimlerden Aynı Mahalde Olup Hizmetin Bütünlüğü Açısından Kapsama Dahil Olması Gerekenlere İlişkin Hizmet Alımının Destek Hizmetleri Tarafından İhale Edilmemesi (Sayıştay)

BULGU: Kuruma Ait Birimlerden Aynı Mahalde Olup Hizmetin Bütünlüğü Açısından Kapsama Dahil Olması Gerekenlere İlişkin Hizmet Alımının Destek Hizmetleri Tarafından İhale Edilmemesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare

Kurumun, ödenek gönderme suretiyle harcama birimi olan birim ile bütünlük arz eden hizmet alımı işini bir ihale kapsamında temin etmediği tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde getirilen temel ilkelerde idarelerin yapacakları ihalelerde, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları ifade edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanun’un 31’inci maddesinde bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğu; ödenek gönderme belgesi ile ödenek gönderilen birimlerin harcama birimi, kendisine ödenek gönderilen birimin en üst yöneticisinin ise harcama yetkilisi olduğu; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde, idareler, merkez ve merkez dışı birimler ve görev unvanları itibarıyla harcama yetkililerinin belirlenmesine, harcama yetkisinin bir üst yönetim kademesinde birleştirilmesine ve devredilmesine ilişkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği; 32’nci maddesinde harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumlu olduğu; hüküm altına alınmıştır.
Mezkur Kanun’un 60’ıncı maddesinde ise alım, satım, yapım, kiralama, kiraya verme, bakım-onarım ve benzeri malî işlemlerden idarenin tamamını ilgilendirenlerin destek hizmetlerini yürüten birim, sadece harcama birimlerini ilgilendirenlerin ise harcama birimleri tarafından gerçekleştirileceği ifade edilmiştir.
28.04.2006 tarih ve 26152 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Seri No: 2 sayılı Harcama Yetkilileri Hakkında Genel Tebliğ’de “1. Kamu idareleri harcama yetkililerinin belirlenmesi, harcama yetkisinin bir üst yönetim kademesinde birleştirilmesi ve devredilmesi konusunda 31/12/2005 tarihli ve 26040 dördüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1) Seri Numaralı Harcama Yetkilileri Hakkında Genel Tebliğ’de yer alan düzenlemelere uyulacaktır. Harcama yetkililerine ilişkin olarak söz konusu Genel Tebliğ’in yanı sıra aşağıda yer alan hususlar da dikkate alınacaktır…
d) Harcama yetkilileri, ilgili mevzuatı uyarınca ihale usulleriyle yapılacak mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihale işlemlerine ilişkin olarak, ihale yetkisiyle sınırlı olmak üzere harcama yetkilerini, üst yöneticiden onay almak suretiyle, idarenin destek hizmetlerini yürüten birim yöneticilerine devredebilirler.
Destek hizmetleri birimi, harcama birimlerinin ihtiyaçlarını birleştirmek suretiyle 4734 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde karşılayabilir. Birden fazla harcama biriminin doğrudan temin limiti dahilindeki ihtiyaçlarının, destek hizmetleri birimi tarafından birleştirilerek ihale usulleriyle karşılanması da mümkün bulunmaktadır…
3. 5018 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında, harcama birimlerini ilgilendiren harcamaların harcama birimleri tarafından gerçekleştirileceği, ancak, harcama yetkililiği görevi uhdesinde kalmak şartıyla, harcama birimlerinin talebi ve üst yöneticinin onayıyla diğer harcama birimlerine ilişkin mali işlemlerin idarenin destek hizmetlerini yürüten birimi tarafından yapılabileceği hükme bağlanmıştır. Bu hükmün uygulanmasında, idarelerin teşkilat yapılarında destek hizmetleri ile yardımcı hizmet birimleri olarak yer alan idari ve mali işler, makine-ikmal, satın alma, yapı işleri, personel gibi birimler destek hizmetleri birimi sayılacaktır.
Buna göre, ayrı ayrı her bir harcama birimini ilgilendiren harcamalarda, harcama yetkililiği görevi uhdesinde kalmak şartıyla ve harcama birimlerinin talebi ve üst yöneticinin onayıyla, harcama birimlerinin bazı mali işlemlerinin idarelerin destek hizmetlerini yürüten birimler tarafından yerine getirilmesi mümkün bulunmaktadır. Bu işlemlere ilişkin olarak üst yöneticiden alınacak onay, harcama birimleri tarafından ayrı ayrı alınabileceği gibi, harcama birimlerinin talebi üzerine mali hizmetler birimi (Strateji Geliştirme Başkanlığı, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı, bu hizmetlerin yerine getirildiği müdürlük veya idarelerin mevcut yapılarında mali hizmetlerini yürüten birimleri) tarafından da alınabilir.
Bu şekilde alınacak onaylarda, ödeme emri belgesini düzenleme görevinin harcama birimi veya destek hizmetleri biriminden hangisi tarafından yürütüleceği hususu da belirtilecektir. Ödeme emri belgesini düzenleyecek gerçekleştirme görevlisinin destek hizmetleri biriminden olması halinde, bu görevli veya görevliler, destek hizmetleri birimi yöneticisi tarafından kendisi veya yardımcısı veya bunlara hiyerarşik olarak en yakın yönetim kademesinde bulunan kişi veya kişiler arasından belirlenecektir. Tebliğ olunur.” Denilmektedir.
Kurum Başkanlığı tarafından 2022 yılı periyodik bakım hizmeti alım işi kapsamında 17 kalem muhtelif bakım hizmeti alımı işi açık ihale usulü ile ihale edilmiştir. İhale merkez teşkilatı, Süleymaniye ve Atıf Efendi Yazma Eser Kütüphanelerindeki muhtelif sistemlere ilişkindir. İhale kapsamında klima sistemleri ve hassas klima bakımları da bulunmaktadır. Beyazıt Yazma Eser Kütüphanesi Müdürlüğü tarafından da doğrudan temin usulü ile klima üniteleri bakım hizmeti alımı işi yaptırılmıştır. İki işte aynı kalemler arasında fiyat farklılıkları meydana gelmiştir.
Bu itibarla, yukarıda yer verilen ilgili mevzuat uyarınca ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılması amacıyla kuruma ait birimlerden aynı mahalde olup hizmetin bütünlüğü açısından kapsama dahil olması gerekenlerin bir ihale kapsamında destek hizmetleri tarafından ihale edilerek ihtiyaçların karşılanması gerekmektedir.