| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kuruma tahsis edilen arsanın değeri, enflasyon düzeltmesi gerektiren koşullar oluşmadan yeniden değerleme oranında artırılmıştır. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri uyarınca, taşınmazların değerinin güncellenmesi ve enflasyon düzeltmesine tabi tutulması gerektiği belirtilmiştir. Ancak, 2021 ve 2022 hesap dönemlerinde enflasyon düzeltmesi uygulanmamıştır. |
BULGU: Kuruma Tahsis Edilmiş Olan Arsanın Değerinin Enflasyon Düzeltmesini Gerektirir Koşullar Oluşmadan Yeniden Değerleme Oranında Artırılmış Olması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Düzenleyici ve Denetleyici Kurum
Kuruma tahsis edilmiş olan arsanın değerinin yeniden değerleme oranlarında artırılarak mali tablolara yansıtıldığı görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve Kontrol İşlemleri” başlıklı 5’inci maddesi gereğince; Yönetmelik kapsamındaki taşınmazların rayiç değerinin maliki kamu idaresince, başka bir kamu idaresinin yönetiminde veya kullanımında olanların ise bu idarelerce tespit edilmesi ve taşınmazların kayıtlara alınan değerinin Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre güncellenmesi gerekmektedir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin (GYMY);
“Varlıklara İlişkin İlkeler” başlıklı 9’uncu maddesi gereğince parasal olmayan varlıkların raporlama tarihinde gerçek değerleriyle gösterilmesi amacıyla, bu Yönetmelik’in ilgili hükümleri uyarınca enflasyon düzeltmesine tabi tutulması,
“Enflasyon Düzeltmesi” başlıklı 30’uncu maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerince, içinde bulunulan hesap dönemi dâhil son üç hesap döneminde fiyat endeksindeki artışın %100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10’dan fazla olması halinde mali tablolarında yer alan parasal olmayan kalemlerin enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı ve enflasyon düzeltmesi uygulamasının her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona ereceği,
Geçici 3’üncü maddesi ile de 2021 ve 2022 yılı hesap dönemlerinde bu Yönetmeliğin 30’uncu maddesi kapsamındaki enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tabloların enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince, kamu idarelerine ait taşınmazların kayıtlara alınan değerinin GYMY hükümlerine göre güncellenmesi ve bu güncellemenin enflasyon düzeltmesi şeklinde yapılması öngörülmüş olmakla birlikte yine GYMY hükmü ile 2021 ve 2022 yılı hesap dönemlerinde enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tabloların enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaması kararlaştırılmıştır.
Yapılan incelemelerde;
KGK adına tahsis edilmiş ve Kurumun bilançosunda 250 Arazi ve arsalar hesabında kayıtlı olan arsaya ilişkin rayiç değerin Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından 12.057.000,00 TL olarak belirlendiği ve bu rayiç değerin “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik” hükümlerine uygun olarak muhasebe kayıtlarına aktarıldığı,
Rayiç değer kaydı sonrasında Kurum tarafından söz konusu arsanın değerinin yeniden değerleme oranlarında artırıldığı ve muhasebe kayıtlarına aktarıldığı,
31.12.2022 tarihi itibarıyla söz konusu arsaya ait değerin 50.984.551,72 TL olarak Kurum mali tablolarında yer aldığı görülmüştür.
Kuruma tahsis edilmiş olan arsanın değerinin yeniden değerleme oranlarında artırılması sebebiyle bilançonun 250 Arazi ve arsalar ve 500 Net değer hesabında 38.927.551,72 TL hataya sebep olunmuştur.
Kamu İdaresi cevabında, bahse konu taşınmaz için enflasyon düzeltmesi işlemi yapılmadığı, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik kapsamında rayiç bedel güncellemesi yapıldığı ifade edilmiş olmakla birlikte bahsi geçen Yönetmelik hükümlerinde rayiç değer güncellenmesine ilişkin düzenleme mevcut olmayıp rayiç değerin taşımazların kayıt altına alınması amacıyla belirlenmesi ve bu değere ilişkin güncellemenin ise Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre Enflasyon düzeltmesi şeklinde yapılması hüküm altına alınmıştır.
Sonuç olarak; taşınmaz değerleme işlemlerinin, GYMY’de taşınmazlar dâhil parasal olmayan tüm varlıkların değerlemesi için öngörülmüş olan şartların oluşması durumunda yapılması gerekmektedir.