|
ÖZET: Kurumca verilen borçlardan kaynaklanan alacakların tam olarak belirlenememesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda dikkat çeken bir sorun olarak öne çıkmaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın bilançosunda, 04.12.2019 tarihinde devredilen toplam 98.897.123,94 TL tutarındaki alacakların yıllardır tahsil edilemediği görülmüştür. Bu alacakların 4.813.606,21 TL’sinin Ankara İl Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğü’nde, geri kalan kısmının ise Merkez ve Bursa Defterdarlık Muhasebe Müdürlükleri’nde kayıtlı olduğu tespit edilmiştir.
Alacakların kaynağı, 6831 sayılı Orman Kanunu ve 2924 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi Hakkında Kanun çerçevesinde oluşturulan Ağaçlandırma ve Orman Köylüleri Kalkınma Fonları’ndan sağlanan kredilere dayanmaktadır. Ancak, bu fonlar 4629 sayılı Kanun ile tasfiye edilmiştir ve bu süreçte alacakların tahsilatına ilişkin belirsizlikler ortaya çıkmıştır. 2016 ve 2017 yıllarında yapılan denetimlerde, Orman Genel Müdürlüğü’ne bu alacakların takibi konusunda önerilerde bulunulmuş, ancak gerekli bilgi ve belgelerin eksikliği nedeniyle işlemler gerçekleştirilememiştir. Sonuç olarak, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın bilançosunda yer alan 132 ve 232 No.lu hesaplarda kayıtlı alacakların tahsilatında yaşanan belirsizlikler, geçmiş yıllardan bu yana devam etmektedir. Bu alacakların kaynağının ve dayanaklarının belirlenmesi için, tasfiye edilen fonların yönetiminden sorumlu idareler aracılığıyla kredi alacaklarının doğru bir şekilde tespit edilmesi ve varsa tahsilat kayıtlarının belgelerle desteklenerek düzeltilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Kurumca Verilen Borçlardan Alacakların Mahiyetinin Tam Olarak Tespit Edilememesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Tasfiye edilen fonlar (Ağaçlandırma Fonu ve Orman Köylüleri Kalkınma Fonu) kapsamında geçmiş yıllarda kullandırılan kredilerden kaynaklı alacaklar olarak bahsedilen ve (Mülga) Orman ve Su İşleri Bakanlığından, 04.12.2019 tarihinde Tarım ve Orman Bakanlığı bilançosuna devredilen toplam 98.897.123,94 TL tutarındaki 132 ve 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacakların tahsilinin yıllardan bu yana yapılamadığı görülmüştür.
Tarım ve Orman Bakanlığı 2024 yılı kesin mizanında “132 ve 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar” hesabında kayıtlı toplam 98.897.123,94 TL tutarındaki mahiyeti tam olarak bilinmeyen alacakların;
4.813.606,21 TL’sinin, “132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar” hesabında Ankara İl Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğü nezdinde Bakanlık Strateji Geliştirme Başkanlığı adına kayıtlı olup, 2019 yılından bu yana hareket görmediği,
“232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar” hesabında kayıtlı olup 04.12.2019 tarihinde Tarım ve Orman Bakanlığı bilançosuna devredildiği anlaşılan 94.083.517,53 TL’nin;
– 94.061.291,53 TL’sinin, Merkez Muhasebe Müdürlüğü nezdinde Bakanlık Strateji Geliştirme Başkanlığı adına kayıtlı olduğu,
– 22.226,00 TL’sinin, Bursa Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğü nezdinde Bakanlık Strateji Geliştirme Başkanlığı adına kayıtlı olduğu,
Söz konusu alacakların esasen 6831 sayılı Orman Kanunu ve 2924 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi Hakkında Kanun hükümleri neticesinde oluşturulmuş “Ağaçlandırma Fonu” ile “Orman Köylüleri Kalkınma Fonu” kapsamında gerçek veya tüzel kişilere kullandırılan kredilerden kaynaklandığı; fakat belirtilen fonların 21.02.2001 tarihli ve 4629 sayılı Bazı Fonların Tasfiyesi Hakkında Kanun’da yer alan hükümlere istinaden; 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 64’üncü maddesi ve Ek 3’üncü maddesi ile 2924 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi Hakkında Kanun’un 18. ve 19’uncu maddeleri ile 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasının, 01.01.2002 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırıldığı anlaşılmış;
4629 sayılı Kanun’un Geçici 1’inci madde düzenlemesiyle; yürürlükten kaldırılan fonlardan kullandırılan kredilerin geri dönüşlerinin, ilgili mevzuat çerçevesindeki esas ve usuller dahilinde bağlı bulundukları kurumlar tarafından vade tarihleri itibariyle tahsil edileceği ve ilgili kurumun merkez saymanlığı hesabına yatırılacağı; yatırılan bu miktarların gerektiğinde bütçeye gelir veya özel gelir, aynı amaçla kullanılmak üzere ilgili kurum bütçelerinde mevcut tertiplere ödenek veya açılacak tertiplere özel ödenek olarak kaydetmeye Maliye Bakanının yetkili olduğu; özel ödeneklerden kullanılmayan miktarların ertesi yıl bütçesine devren gelir ve ödenek kaydedilebileceği; zorunlu hallerde, kullandırılan kredilerin geri dönüşüne ilişkin vade ve faiz şartlarında değişiklik yapmaya, tahsili imkansız hale gelenleri terkin etmeye Maliye Bakanlığının görüşü üzerine ilgili kurumların yetkili olduğu,
Kurala bağlanmıştır.
Ancak, 2016 ve 2017 yılları (Mülga) Orman ve Su İşleri Bakanlığı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporlarında, “söz konusu alacakların Orman Genel Müdürlüğünce takip edilmesi gerektiği” vurgulanmış ise de bu alacakların kredi niteliği hakkında ve alacağa ait bir döküm, bilgi ve ek belge olmadığı için Orman Genel Müdürlüğünce değinilen alacaklara ilişkin veriler kayıt altına alınamamış, devralma işlemi yapılamamıştır.
Sonuç olarak; Tarım ve Orman Bakanlığının 2024 yılı bilançosunda 132 ve 232 No.lu hesaplarında kayıtlı (Mülga) Orman ve Su İşleri Bakanlığından, 04.12.2019 tarihinde Tarım ve Orman Bakanlığı kayıtlarına devredilen toplam 98.897.123,74 TL tutarındaki mahiyeti tam olarak bilinmeyen alacakların tahsilinde yaşanan belirsizlikler henüz giderilememiştir.
Önceki yıllardan bu yana takip ve tahsili gerçekleştirilemeyen söz konusu alacakların kaynağının ve dayanaklarının ortaya çıkarılmasını teminen;
– 4629 sayılı Bazı Fonların Tasfiyesi Hakkında Kanun’un Geçici 1’inci maddesi uyarınca tasfiye edilen fonların (Ağaçlandırma Fonu ve Orman Köylüleri Kalkınma Fonu) yönetiminden sorumlu olan idareler nezdinde tasfiyeye/devre esas bilanço ve kredi dosyalarından hareketle kredi alacaklarının tam ve doğru tutarlarının tespit edilmesi,
– Şayet varsa tahsilata ilişkin kayıtların tevsik edici belgelerle ve gerçek kredi tutarlarının tespit edilerek düzeltme kayıtlarının yapılması gerekmektedir.