|
ÖZET: Kurumda iç denetim birimi mevcut olmasına rağmen, 2024 yılı itibarıyla denetim faaliyetlerinin gerçekleştirilmediği ve rapor üretilmediği tespit edilmiştir. İç kontrol sisteminin önemli bir parçası olan iç denetim, performans, uygunluk ve sistem denetimi gibi unsurları içermekte olup, bu faaliyetlerin yalnızca danışmanlık hizmeti sunularak sınırlı kaldığı belirlenmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, iç denetimin kamu idarelerinin etkinliğini artırmak amacıyla bağımsız ve nesnel bir şekilde gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Yapılan incelemelerde, iç denetim biriminin yalnızca danışmanlık faaliyetleri yürüttüğü, diğer denetim unsurlarının ihmal edildiği anlaşılmıştır. İdare, 2024 yılı içerisinde toplam 10 danışmanlık faaliyeti gerçekleştirdiğini belirtmiş, ancak personel eksikliği ve bütçe kısıtları gibi sorunların mevcut olduğunu ifade etmiştir. 2025 yılı itibarıyla iç kontrol ve iç denetim sisteminin etkinliğini artırmak için gerekli önlemlerin alınacağına dair taahhütte bulunulmuştur. Sonuç olarak, iç denetim biriminin işlevselliği, mali kontrol süreçlerinin sağlıklı işlemesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu nedenle, iç denetim faaliyetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi, mali işlemlerdeki hataların önlenmesi ve çözülmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Kurumda İç Denetim Birimi Olmasına Rağmen Denetim Faaliyetinin Olmaması ve Rapor Üretilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kurumda, iç kontrolün önemli bir unsuru olan iç denetim faaliyeti kapsamında performans, uygunluk ve sistem denetimi ile izleme faaliyeti gerçekleştirilmediği, bunlara ilişkin rapor üretilmediği, bu kapsamda sadece danışmanlık faaliyeti yürütüldüğü tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun, “İç kontrolün tanımı” başlıklı 55’inci maddesinin birinci fıkrasındaki:
“(Değişik birinci fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünüdür.” Hükmü, “Kontrolün yapısı ve işleyişi” başlıklı 57’nci maddesinin birinci fıkrasındaki:
“(Değişik birinci fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemleri; harcama birimleri, muhasebe ve malî hizmetler ile ön malî kontrol ve iç denetimden oluşur.” Hükmü, “İç denetim” başlıklı 63’üncü maddesindeki:
“İç denetim, kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danışmanlık faaliyetidir. Bu faaliyetler, idarelerin yönetim ve kontrol yapıları ile malî işlemlerinin risk yönetimi, yönetim ve kontrol süreçlerinin etkinliğini değerlendirmek ve geliştirmek yönünde sistematik, sürekli ve disiplinli bir yaklaşımla ve genel kabul görmüş standartlara uygun olarak gerçekleştirilir.
(Düzenleme ikinci fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) İç denetim, iç denetçiler tarafından yapılır. (Ek cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Kamu idarelerinin yapısı ve personel sayısı dikkate alınmak suretiyle, İç Denetim Koordinasyon Kurulunun uygun görüşü üzerine, doğrudan üst yöneticiye bağlı iç denetim birimi başkanlıkları kurulabilir.” hükümleri uyarınca 5018 sayılı Kanun’a tabi kurumlarda iç kontrol sistemi, ön mali kontrol, mali kontrole ve disipline yönelik organizasyon, yöntem ve süreçler ile iç denetimden oluşmaktadır.
Yapılan incelemede, İdarede iç denetçi istihdamının sağlanmış olmasına rağmen, 2024 yılı içinde sadece danışmanlık faaliyeti yürütüldüğü fakat iç denetimin diğer unsurları olan performans denetimi, uygunluk denetimi, sistem denetimi ve izleme faaliyeti konularında herhangi bir iç denetim faaliyetinin gerçekleştirilmediği ve rapor üretilmediği anlaşılmıştır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından verilen cevapta özetle, İç Denetim Birim Başkanlığı tarafından 2024 yılı içinde toplam 10 danışmanlık faaliyeti yürütüldüğü ifade edilmiş, personel eksikliği ve bütçe olanakları gibi kısıtlar bulunmasına rağmen, 2025 yılı itibarıyla iç kontrol ve iç denetim sisteminin etkinliğini artırmak amacıyla gerekli idari önlemlerin alınacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak; yukarıdaki mevzuat hükümleri göz önüne alındığında, iç denetimin, mali kontrolün çok önemli ve tamamlayıcı bir fonksiyonu olduğu açıktır. Bu nedenle iç denetim biriminin etkin şekilde çalıştırılması, mali işlem ve faaliyetlerindeki hataların önlenmesi ve çözüme kavuşturulması bakımından önem arz etmektedir.