|
ÖZET: Kurumun iç mevzuat düzenlemeleri incelendiğinde, bazı faaliyet ve işlemlerle ilgili eksikliklerin tespit edildiği görülmektedir. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, 6701 Sayılı Kanun çerçevesinde yönetmelik, usul ve esaslar, yönerge ve genelgelerle yapılandırılmıştır. Ancak, İnsan Hakları ve Eşitlik Uzmanlığı Yönetmeliği ve diğer bazı yönetmeliklerin henüz yürürlüğe girmemiş olduğu belirlenmiştir. Kurumda, imza yetkileri, ön mali kontrol ve uzmanlık tezi yazımına dair çeşitli yönergeler ve genelgeler oluşturulmuş olsa da, 6701 Sayılı Kanun’un bazı maddelerinde belirtilen düzenlemelerin eksikliği dikkat çekmektedir.
Özellikle, mesleki ve etik ilkelerin belirlenmesi, başkanlık hizmet birimlerinin çalışma esasları ve ayrımcılık yasağına ilişkin başvuruların usul ve esaslarının yönetmeliklerle düzenlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. 2023 yılı denetiminde, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Personel Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin yürürlüğe girmesi olumlu bir gelişme olarak değerlendirilmektedir. Ancak, başkanlık hizmet birimlerinin çalışma usul ve esaslarına dair yönetmelik taslağı çalışmalarının devam etmesine rağmen henüz tamamlanmamıştır. Sonuç olarak, kurumda iç mevzuat eksikliklerinin giderilmesi ve gerekli düzenlemelerin bir an önce hayata geçirilmesi önem arz etmektedir. Bu eksikliklerin tamamlanması, kurumun etkinliğini artıracak ve hukuki çerçevede daha sağlam bir yapı oluşturacaktır. |
BULGU: Kurumda İç Mevzuat Eksikliklerinin Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurumun iç mevzuat düzenlemeleri incelendiğinde bir kısım faaliyet ve işlemlerle ilgili iç mevzuat eksikliklerinin bulunduğu belirlenmiştir.
Kurum iç mevzuatı, 6701 Sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu çerçevesinde hazırlanan yönetmelik, usul ve esaslar, yönerge ve genelgelerden oluşmaktadır.
Kurumda, İnsan Hakları ve Eşitlik Uzmanlığı Yönetmeliği ile Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik; Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunda Sözleşmeli Personel İstihdam Edilmesine İlişkin Usul ve Esaslar, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu İdari İzin, Dönüşümlü ve Uzaktan Çalışma Usul ve Esasları uygulamaya konulmuştur. Ayrıca; imza yetkileri, ön mali kontrol ve uzmanlık tezi yazımı konusunda üç yönerge ve çeşitli konularda altı genelge çıkarılmıştır. Ancak, 6701 Sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu’nda, çeşitli konularla ilgili olarak çıkarılması öngörülen yönetmeliklerin bir kısmının henüz uygulamaya konulmamış olduğu belirlenmiştir.
6701 Sayılı Kanun’un;
-12/12 maddesinde; Kurul üyeleri ile Kurum personelinin uyacakları mesleki ve etik ilkeler, bu maddede belirtilen komisyonların ve dairelerin oluşumu, çalışma esasları ile Kurulun çalışma usul ve esasları ve diğer hususların yönetmelikle düzenleneceği,
-14/6 maddesinde; başkanlık hizmet birimleri ve büroların çalışma usul ve esaslarının, bu Kanunda belirtilen faaliyet alanı, görev ve yetkilerine uygun olarak Kurumun teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirleneceği,
– Ayrımcılık yasağı ihlalinden zarar gördüğü iddiasıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından Kuruma yapılacak başvurularla ilgili 17’nci maddesinin dokuzuncu fıkrasında; işleme konulmayacak başvurular ve gerekçeli kabul edilmezlik kararları ile başvuruya ilişkin diğer usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceği,
-20/1 maddesinde; Kurumca inceleme ve araştırma yapılan ve ileri derecede teknik ve mali uzmanlık bilgisi gerektiren konularla ilgili bilirkişi görevlendirilebileceği, bilirkişi olarak görev yapacakların nitelikleri ve çalışma esaslarının yönetmelikle düzenleneceği,
– Ayrımcılık yasağı ve insan hakları konularında istişare komisyonu kurulmasını ve istişare toplantıları yapılmasını düzenleyen 22’nci maddesinin üçüncü fıkrasında; bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği,
-26/1 maddesinde; insan hakları ve ayrımcılıkla mücadele eğiticilerine verilecek ücretin Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak yönetmelikle düzenleneceği,
Hükme bağlanmıştır.
Bu çerçevede;
2023 yılı denetimi sırasında yılı içeriside Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Personel Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin 27.12.2023 tarihli ve 32412 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olması olumlu bir gelişmedir.
6701 Sayılı Kanun’da değinilen ve yönetmelikle düzenlenmesi öngörülen söz konusu bu hususlardan beşinin Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te bir arada yer aldığı gözlenmektedir. Başkanlık hizmet birimleri ve büroların çalışma usul ve esaslarına dair yönetmelik taslağı çalışmaları devam etmekle birlikte henüz çıkarılamamıştır. Diğer yandan, 6701 Sayılı Kanunda yönetmelikle düzenlenmesi öngörülen hususlar, mahiyetleri itibarıyla ayrı konular olduklarından, ayrı yönetmelik düzenlemesi şeklinde ele alınmaları, yapılacak değişikliklerin de yine kendi düzenlemesi içinde gerçekleştirilmesi hususu Kurum tarafından değerlendirilmelidir.
Sonuç olarak; Kurumda iç mevzuat eksikliklerinin tamamlanması gerekli bulunmaktadır.