|
ÖZET: Kurumda ön mali kontrolün sağlanabilmesi için Mali Hizmetler Müdürlüğü bünyesinde bir iç kontrol alt biriminin kurulmadığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu idarelerinde mali yönetim ve kontrol sisteminin harcama birimleri, muhasebe ve mali hizmetler ile ön mali kontrol ve iç denetimden oluşması gerektiğini belirtmektedir. Bu bağlamda, ön mali kontrol sürecinin, mali kararların hazırlanması ve işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamalarını kapsadığı vurgulanmaktadır.
Yapılan incelemelerde, Kartepe Belediyesi’nde Mali Hizmetler Müdürlüğü altında bir iç kontrol alt biriminin oluşturulmadığı ve dolayısıyla ön mali kontrol işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yürütülmediği anlaşılmıştır. İdare, bu birimin kurulduğunu iddia etmesine rağmen, yapılan denetimlerde bu birimin aktif olarak çalışmadığı ortaya çıkmıştır. Ayrıca, ön mali kontrol görevlilerine ilişkin gerekli atama belgeleri de sunulmamıştır. Sonuç olarak, mali iş ve işlemlerin ön mali kontrolünün etkin bir şekilde sağlanabilmesi için Mali Hizmetler Müdürlüğü bünyesinde bir iç kontrol alt biriminin kurulması zorunludur. Bu durum, kamu idarelerinin mali yönetim ve kontrol sistemlerinin etkinliğini artırmak adına kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: Kurumda Ön Mali Kontrolün Yapılacağı Alt Birimin Oluşturulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyede mali iş ve işlemlerin ön mali kontrolünün yapılması için Mali Hizmetler Müdürlüğü bünyesinde bir iç kontrol alt biriminin oluşturulmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 57’nci maddesinde: “kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemlerinin; harcama birimleri, muhasebe ve mali hizmetler ile ön malî kontrol ve iç denetimden oluşacağı”,
58’inci maddesinde: “ön mali kontrolün harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan kontroller ile mali hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsadığı, ön malî kontrol sürecinin, mali karar ve işlemlerin hazırlanması, yüklenmeye girişilmesi, iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi ve belgelendirilmesinden oluştuğu; kamu idarelerinde ön malî kontrol görevinin, yönetim sorumluluğu çerçevesinde yürütüleceği, harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılacak asgari kontrollerde, mali hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tabi tutulacak mali karar ve işlemlerin usul ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemlerin Maliye Bakanlığınca belirleneceği, kamu idarelerinin, bu standart ve yöntemlere aykırı olmamak şartıyla bu konuda düzenleme yapabileceği”,
hüküm altına alınmıştır.
Maliye Bakanlığınca çıkarılan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 14’üncü maddesinde; malî hizmetler biriminde ön malî kontrol yetkisinin mali hizmetler birimi yöneticisine ait olduğu, kontrol sonucunda düzenlenen yazılı görüş ve kontrol şerhlerinin mali hizmetler birimi yöneticisi tarafından imzalanacağı, malî hizmetler birimi yöneticisinin, bu yetkisinin sınırlarını açıkça belirtmek şartıyla yazılı olarak yardımcısına veya birimin iç kontrol alt birim yöneticisine devredebileceği, malî hizmetler birimi yöneticisinin harcama yetkilisi olması durumunda ön malî kontrol görevinin, iç kontrol alt birim yöneticisi tarafından yürütüleceği, malî hizmetler biriminin ön malî kontrolüne tâbi malî karar ve işlemlerin kontrolünün, birimin iç kontrol alt birimi tarafından yerine getirileceği, harcama birimlerinde ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol görevinin, ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlisi tarafından yerine getirileceği ifade edilmektedir.
Söz konusu hükümlerden 5018 sayılı Kanun kapsamında bulunan Kurumun mali iş ve işlemlerinin gerçekleştirilme aşamasında, bir ön mali kontrole tabi tutulmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır. Bu kontrollerin harcama birimlerinde “gerçekleştirme görevlileri”, mali hizmetler biriminde ise bu birimin bünyesinde oluşturulacak “iç kontrol alt birimi” tarafından yerine getirilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Anılan Kanun’un 11’inci maddesinde, ön mali kontrol sisteminin kurulmasından ve işlemesinden üst yönetici olan belediye başkanının sorumlu olduğu, bu konudaki sorumluluğun da harcama yetkilileri, iç denetçiler ve mali hizmetler birimi aracılığıyla yerine getirileceği belirtilmektedir.
Yapılan incelemede ise Kartepe Belediyesinde mali iş ve işlemlerin ön mali kontrolünün yapılması için Mali Hizmetler Müdürlüğü bünyesinde bir iç kontrol alt biriminin oluşturularak görevlendirilmediği görülmüştür.
İdare tarafından, Mali Hizmetler Müdürlüğü bünyesinde iç kontrol alt biriminin oluşturulduğu ve ön mali kontrol işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yerine getirildiği iddia edilmekle birlikte, yapılan incelemelerde bu birimin fiilen kurulmadığı ve görev yapmadığı tespit edilmiştir. Yönetmelikte yer alan tanımlamanın, birimin sahada aktif olarak faaliyet gösterdiğine dair somut bir kanıt teşkil etmediği görülmektedir. Yine de söz konusu idare beyanına istinaden, ön mali kontrol görevlilerine ilişkin gerekli görevlendirme yazıları İdareden istenilmiş olup herhangi bir görevlendirme yazısı sunulmamıştır. Dolayısıyla, iç kontrol alt biriminin kurulmadığı ve ön mali kontrolün gereği gibi uygulanmadığı hususu devam etmektedir.
Yukarıda anılan mevzuat hükümleri gereğince mali iş ve işlemlerin ön mali kontrolünün yapılabilmesi için Mali Hizmetler Müdürlüğü bünyesinde bir iç kontrol alt biriminin oluşturulması gerekmektedir.