Kurumda Toplu Sözleşme Kapsamında Sadece Belirli Personele Tanınan Giyim Yardımının Tüm Personele Yapılması ve Ayni Olması Gereken Yardımın Nakit Benzeri İşlemle Dağıtılması (Sayıştay)

BULGU: Kurumda Toplu Sözleşme Kapsamında Sadece Belirli Personele Tanınan Giyim Yardımının Tüm Personele Yapılması ve Ayni Olması Gereken Yardımın Nakit Benzeri İşlemle Dağıtılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare

Kurumda yapılan denetimlerde koruyucu giyim malzemesi yardımlarının ayni olarak verilmesi yerine PTT Kart üzerinden verildiği, söz konusu yardımların açık arazi şartlarında sahada görev alan-almayan ayrımı yapılmaksızın tüm personele verildiği tespit edilmiştir.
Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü sadece merkez Genel Müdürlük Binasından oluşmakta olup personeli 3213 sayılı Maden Kanunu ve ilgili mevzuatı çerçevesinde ülke genelinde madencilik faaliyetlerinin denetim faaliyetlerinde geçici olarak görevlendirilmektedir.
4688 sayılı Kamu Görevlileri ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun hükümleri uyarınca kamu görevlilerini kapsayan 6’ncı Dönem Toplu Sözleşmenin onuncu bölümü olan Enerji Sanayi ve Madencilik Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmenin “Koruyucu Giyim Malzemesi” başlıklı 1’inci maddesinde “Bu hizmet kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların _ fabrika, atölye, laboratuvar, maden ocakları, sanayi tesisleri ve akaryakıt istasyonları ile petrol boru hatları veya açık arazi şartlarında görev yapan personeline, hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesi ayni olarak verilir. Giyim malzemelerinin standartları ile hangi personele ne kadar süreyle verileceği ve nasıl muhafaza edileceği hususları ile bu malzemelerin kullanımına ilişkin usul ve esaslar kurumlar ve yetkili sendika tarafından birlikte belirlenir.” denilmektedir.
Buna göre “ayni” Koruyucu Giyim Malzemesi (KGM) alma-verme şartlar şunlardır.
İlgili kurum veya kuruluş Enerji Sanayi ve Madencilik Hizmet Kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşlardan olmalıdır.
Yardıma muhatap personel fabrika, atölye, laboratuvar, maden ocakları, sanayi tesisleri ve akaryakıt istasyonları ile petrol boru hatlarında görev yapan personel olmalıdır.
Veya açık arazi şartlarında görev yapan personel olmalıdır.
Yardım hizmetin gereği olarak verilmelidir.
Verilecek ayni malzeme görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesi türünden olmalıdır.
Koruyucu Giyim Malzemesi (KGM) ayni olarak verilmelidir.
Yapılan denetimlerde ise,
MAPEG’de 2023 yılında Kişisel Koruyucu Donanım ve Demirbaş Giyim Eşyası (KKD) yardımı dağıtımının, 4734 Kamu İhale Kanunu 3/o istisna maddesi kapsamında PTT A.Ş. ile yapılan sözleşme karşılığında ve PTT tarafından her bir personel için tahsis edilen “PTT karta” yüklenen limit çerçevesinde, personelin giyim malzemesinin kartın geçtiği AVM ve mağazalardan alışveriş sırasında karşılanması usulüyle yapıldığı,
Bu şekilde personele yapılan yardımın kişi başı belli bir tutarda olduğu,
PTT Kart ile kişi başına olacak şekilde tanımlanmış tutar karşılığında hangi giyim malzemesi alındığına dair bir kontrol yapılmadığı,
Söz konusu meblağın yukarıda sayılan şartlardan olan “Fabrika, atölye, laboratuvar, maden ocakları, sanayi tesisleri ve akaryakıt istasyonları ile petrol boru hatlarında görev yapan personel olacak veya açık arazi şartlarında görev yapan personel olacak.’’” şartını sağlayan personel olup olmadığına bakılmaksızın merkezi birimlerde çalışan üst yönetim kademesi dahil kadro ve görev unvanı, çalışma koşulları vb. hiçbir ayrım gözetmeksizin tüm personele dağıtıldığı,
2023 yılı görevlendirme belgeleri ile bu şekilde PTT Kart üzerinden giyim yardımı alanların sayısal bilgileri üzerinden yapılan denetimde bazı personelin Toplu Sözleşme çerçevesinde hiç görevlendirmesi olmaksızın, bazılarının da görevlendirme şartlarının Toplu
Sözleşmede belirtilen mahallerden olma şartını taşımamasına rağmen giyim yardımından yararlandığı,
Bu şekilde 2023 yılında sahada hiçbir görev almamış kişiler bulunduğu ve bu kişilere de sahada zorlu ve riskli ortamda görevlendirilenler ile aynı haklar tanındığı, bu uygulamanın farklı ortamlarda çalışan personeller arasında mukayesesinde çok daha dezavantajlı ortamlarda çalışan personel aleyhine adaletsiz bir durum da arz ettiği,
İlgili yardımın yukarıda sayılan şartlara haiz yani sadece fabrikada, laboratuvar veya maden ocağı gibi çalışan açısından korunulması gereken ve zorluk içeren ortamda veya sahada çalışan personele verilmesi bunun dışındaki bu gibi ortamlarda hiç çalışmayan, çalışması da beklenmeyen personelin böyle bir yardıma konu edilmemesi gerekirken sahada hiç görev almamasına rağmen diğer personellerin de PTT Kart üzerinden giyim yardımından faydalandırıldığı,
PTT Kart üzerinden giyim yardımı dağıtımı uygulamasının önceki senelerde de yapıldığının anlaşıldığı, sahada çalışan-çalışmayan ayırt etmeksizin tüm personele PTT Kart üzerinden sağlanan bu imkanın her yıl tekrar edilerek adeta bir maaş unsuru ve kazanılmış özlük hakkı algısına sebep olacak şekilde yapıldığı,
PTT Kart ile alışveriş yapılabilecek firmaların listesi incelendiğinde koruyucu giyim malzemesi temin edemeyecek firmaların bulunduğu, söz konusu firmaların daha çok günlük giyim malzemesi tedariki ile iştigal ettiği,
tespit edilmiştir.
Kurum cevabında Toplu Sözleşmenin ilgili maddesinde ana kapsam sınırlaması hükmünden sonra usule ilişkin devam eden hükmünde yer alan “Giyim malzemelerinin standartları ile hangi personele ne kadar süreyle verileceği ve nasıl muhafaza edileceği hususları ile bu malzemelerin kullanımına ilişkin usul ve esaslar kurumlar ve yetkili sendika tarafından birlikte belirlenir. ” ifadeden hareketle koruyucu giyim malzemelerinin hangi personele verileceği ve bu malzemelerin kullanımına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi kurumlar ve yetkili sendikaya bırakılmış bir yetki olduğu gerekçesiyle bu malzemenin karta yüklenen meblağlar üzerinden sahada görev alan almayan tüm personele verilebileceği iddia edilmekteyse de bu iddia Toplu Sözleşmenin ana kapsam sınırlaması yapılan “Bu hizmet kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların fabrika, atölye, laboratuvar, maden ocakları, sanayi tesisleri ve akaryakıt istasyonları ile petrol boru Hatları veya açık arazi şartlarında görev yapan personeline, hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesi ayni olarak verilir.” Metnine açıkça aykırılık teşkil etmektedir.
Kurum cevabında bazı mahkeme kararlarından bahsedilmektedir. Öncelikle 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 78’inci maddesinin son fıkrasında açıkça “Adli, idari ve askeri mahkemelerce verilen hükümler, Sayıştayın denetim yapmasına ve hükme bağlamasına engel değildir.” Denilmektedir. Dolayısıyla ilgili mahkeme kararlarının Sayıştay denetiminin yürütülmesi açısında bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Bununla birlikte cevapta gönderilen mahkeme kararlarının detayına bakıldığında aslında mahkeme kararlarının bulguyu destekler mahiyetinde olduğu da görülmektedir. Şöyle ki DSİ 10. Bölge Müdürlüğü avukatlarının koruyucu giyim malzemesi taleplerine yönelik açmış oldukları davaya ilişkin, Diyarbakır 2. İdare Mahkemesi tarafından verilen (E.2015/510, K.2015/1076) ve Danıştay 12. İdaresince (E.2018/7543, K.2022/599) onanan kararda açıkça “…Bu durumda; yukarıda yer verilen mevzuat ve Avukat ünvanlı personelin arazide de görev yaptığı gözönüne alındıgında Devlet Su Isleri 10.Bölge Müdürlügünde Avukat olarak görev yapan davacılara, Devlet Su Isleri Genel Müdürlügü ile yetkili sendika olan Enerji Bir-Sen arasında koruyucu gıda ve koruyucu giyim malzemesi taleplerine iliskin olarak imzalanan mutabakat tutanagında Avukat ünvanlı personele yer verilmemesi suretiyle koruyucu giyim malzemesi yardımı yapılmamasına iliskin islemde hukuka uyarlık bulunmadıgı sonuç ve kanaatine varılmıstır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu islemin iptaline ” denilerek arazide görev yapan avukatların da bu imkanlardan yararlanabileceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla ilgili mahkeme kararlarında da sahada görev alsın veya almasın tüm personele koruyucu giyim malzemesi yardımı şeklinde bir ödeme yapılmasına/nakit imkanı sunulmasına cevaz veren bir hükme yer verilmemiştir.
Kurum cevabının devamında koruyucu giyim malzemesinin verileceği tarih itibarıyla inceleme ve denetimlere katılamayacağı kesin olan personele koruyucu giyim malzemesinin verilmemesi hususunda bundan sonra gerekli hassasiyet gösterileceği, ancak inceleme ve denetimlere katılması muhtemel olan tüm personele koruyucu giyim malzemesinin geri alınmamak üzere verilmesi yönündeki uygulamaya devam edileceği ifade edilmiştir.
Özetle mevcut uygulama, 4688 Sayılı Kamu Görevlileri ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun hükümleri uyarınca kamu görevlilerini kapsayan 6’ncı Dönem Toplu Sözleşmenin onuncu bölümü olan Enerji Sanayi ve Madencilik Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmenin “Koruyucu Giyim Malzemesi” başlıklı 1’inci maddesindeki açık hükme aykırı olup aynı zamanda sahada zorlu ve riskli ortamlarda çalışan personel ile böyle bir riske maruz kalmayan Genel Müdürlük Merkezinde çalışan personel arasında ayrım gözetmeyen hatalı uygulamaya ivedilikle son verilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak bulguda detaylıca anlatılan hatalı uygulamanın önlenmesi adına,
1. Söz konusu yardımın Toplu Sözleşmenin “Koruyucu Giyim Malzemesi” başlıklı 1’inci maddesindeki açık hüküm gereği ayni olarak verilmesi yani kurumlar tarafından ilgili giyim malzemesinin ihale yoluyla temin edilerek personele dağıtılması ve böylece PTT kart üzerinden kontrolü mümkün olmayacak şekilde personel tarafından KGM dışında başkaca giyim malzemesi teminine yarayacak bir kaynak transferinin önüne geçilmesi,
İlgili yardımın Bulguda sayılan şartlara haiz yani sadece fabrikada, laboratuvar veya maden ocağı gibi çalışan açısından korunulması gereken ve zorluk içeren ortamda veya sahada çalışan personele verilmesi bunun dışındaki bu gibi ortamlarda hiç çalışmayan, çalışması da beklenmeyen personelin böyle bir yardıma konu edilmemesi,
Sahada çalışan-çalışmayan ayırt etmeksizin tüm personele PTT Kart üzerinden sağlanan bu imkanın her yıl tekrar edilerek adeta bir maaş unsuru ve kazanılmış özlük hakkı algısına sebep olacak şekilde yapılmaması,
Bulguda detaylıca açıklandığı üzere Toplu Sözleşme Kanunu’nun açık hükmüne aykırı şekilde giyim yardımı verilen personelden söz konusu ödemelerin geri alınması,
gerekmektedir.