| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kurumlar vergisi beyannamesi eklerinde amortismana tabi duran varlık toplamından fazla birikmiş amortisman tutarları tespit edilmiştir. Bu durum, kâr/zarar hesaplamalarında hatalara yol açmakta ve vergi iade süreçlerinde yersiz ödemelere neden olmaktadır. Kamu İdaresi, bu hususların risk kriteri olarak değerlendirilip, gerekli vergi incelemelerinin yapılabileceğini belirtmiştir. |
BULGU: Kurumlar Vergisi Beyannamesi Eki Mali Tablolarda Amortismana Tabi Duran Varlık Toplamından Fazla Birikmiş Amortisman Tutarının Olması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Kurumlar vergisi beyannamesine esas mali tablolardan olan ayrıntılı bilançolarda amortismana tabi duran varlıklar toplamından fazla birikmiş amortisman tutarlarının olduğu görülmüştür.
213 sayılı VUK’un 313’üncü maddesinde işletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan gayrimenkuller ile gayrimenkul gibi değerlenen iktisadi kıymetlerin, alet, edevat, mefruşat, demirbaş ve sinema filmlerinin tespit edilen değerlerinin, bu Kanun hükümlerine göre yok edilmesinin amortismanın konusunu teşkil edeceği hüküm altına alınmıştır. Bir başka ifadeyle amortisman kavramı; amortismana tabi iktisadi kıymetin elde edilmesi için katlanılan giderin, duran varlıktan yararlanılan sürelere bölünmesi, duran varlıkların yararlanıldıkları süre içerisinde uğradıkları değer azalmalarının gider olarak yazılması olarak ifade edilebilir.
1 Sıra no’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde Birikmiş Amortismanlar Hesabının duran varlık bedellerinin kullanılabilecekleri süre içerinde hesaben yok edilebilmesini sağlamak için kullanılan bir hesap olduğu ve ayrılan amortismanların ilgili gider hesapları karşılığında bu hesaba alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; birikmiş amortisman tutarlarının, amortismana tabi duran varlık değerinden fazla olamayacağı ve yanlış uygulanmasının gider hesapları ile birlikte çalışması nedeniyle, kâr/zarar tutarlarının tespitinde hataya neden olacağı anlaşılmaktadır.
Ancak yapılan incelemelerde kurumlar vergisi beyannamesi eki ayrıntılı bilançolarda, amortismana tabi duran varlıklardan fazla birikmiş amortisman tutarlarının olduğu, kurumlar vergisi iade süreçlerinde izahata konu edilmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulguda yer verilen hususların risk kriteri olarak dikkate alınmasının ve gerektiğinde ilgili mükellefler hakkında vergi incelemesi yapılmasının mümkün olduğu ifade edilmiştir.
Bulgu konusu husus 2020 ve 2021 yılı denetimi kapsamında Başkanlığa bildirilmiş olup, 2022 yılı denetimi sonucunda da aynı uygulamaya devam edildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, amortismana tabi duran varlığın değerinden fazla amortisman ayrılması, giderleri ilgilendirmesi nedeniyle kurumlar vergisi matrahının ve dolayısıyla vergi tutarının hatalı hesaplanmasına yol açtığı gibi, kurumlar vergisi iade süreçlerinde izahata konu edilmemesi halinde yersiz ödemelere de sebep olacaktır. Bu nedenle, risk kriterlerine göre, beyanname vermeyi zorlaştırmayacak ve vergiye gönüllü uyumu azaltmayacak şekilde kontrollerin uygulamaya geçirilerek vergi matrahının aşınmasının engellenmesi gerekmektedir.