|
ÖZET: Kurumun iç kaynaklarıyla ürettiği yazılımların varlık hesaplarında izlenmediği tespit edilmiştir. 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, kamu idarelerinin kendi imkanlarıyla ürettikleri maddi ve maddi olmayan varlıkların maliyet bedeli üzerinden kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, kurumun ürettiği 18 yazılım için bu giderlerin 260 Haklar Hesabı’nda izlenmediği ortaya çıkmıştır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde de haklar hesabının ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanıldığı vurgulanmaktadır. İdare, 2024 yılında Kıymet Değerlendirme Komisyonu kurarak yazılımların gerçeğe uygun değerlerini belirleyip muhasebe kayıtlarına almayı planlamaktadır. Ancak, bu düzeltici kayıtların 2023 yılı mali tablolarındaki hataları gidermeyeceği ifade edilmektedir. Sonuç olarak, kurumun iç imkanlarıyla ürettiği yazılımlar için yapılan giderlerin, işlem tarihindeki maliyet bedeli ile 260 Haklar Hesabı’nda takip edilmesi ve yıl sonlarında 268 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı ile ilişkilendirilerek itfa işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Kurumun İç İmkanları ile Ürettiği Yazılımların Varlık Hesaplarında Takip Edilmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Genel Müdürlüğün iç kaynakları ile ürettiği yazılımların 260 Haklar Hesabında izlenmediği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Kayıt zamanı, kamu gelir ve giderleri ile bütçe gelir ve giderlerinin yılı” başlıklı 16’ncı maddesinde;
“(1) Bir ekonomik değer; yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilir.”,
Aynı Yönetmelik’in “İç imkanlarla üretilen varlıklar” başlıklı 20’nci maddesinde de;
“(1) Kamu idarelerinin bizzat kendi imkanlarıyla ürettikleri maddi ve maddi olmayan duran varlıkların üretimi için yapılan giderler, işlem tarihindeki maliyet bedeli üzerinden ilgili varlık hesaplarına kaydedilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
Diğer yandan, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 260 Haklar hesabına ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 194’üncü maddesinde;
“Haklar hesabı, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir.
Aynı Yönetmelik’in 202’inci maddesinde;
“Birikmiş amortismanlar ve değer düşüklüğü karşılığı hesabı, maddi olmayan duran varlık bedellerinin, yararlanma süresi içinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesi ile maddi olmayan duran varlıklar için ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarını izlemek için kullanılır.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, kamu idarelerinin kendi iç imkanları ile ürettikleri maddi ve maddi olmayan duran varlıkların üretimi için yaptıkları giderleri, işlem tarihindeki maliyet bedeli üzerinden ilgili varlık hesaplarına kaydetmeleri gerekmektedir.
Yapılan incelemede; Kurumun kendi iç imkanları ile ürettiği 18 adet yazılımının bulunduğu, fakat bunlara ilişkin üretim giderlerinin 260 Haklar Hesabında maliyet bedelleri ile izlenmediği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından 2024 yılında Kıymet Değerlendirme Komisyonu kurulduğu, yazılımların gerçeğe uygun değerlerinin tespit edilerek muhasebe kayıtlarına alındığı ifade edilmektedir. Ancak, bulgu konusu hususa yönelik 2024 yılında yapılan düzeltici kayıtların 2023 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Netice olarak, İdarenin iç imkanları ile ürettiği yazılımlar için yaptığı giderleri, işlem tarihindeki maliyet bedeli ile 260 Haklar Hesabında takip etmesi ve yıl sonlarında 268 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı ile karşılıklı çalıştırarak hakların ekonomik ömürlerine uygun olacak şekilde itfa işlemlerini yapması gerekmektedir.