| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kurumun mülkiyetinde bulunan ve yüksek maliyetli bakım gerektiren trafoların muhasebe kayıtlarında yer almadığı tespit edilmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri gereği, bu trafoların envanterinin oluşturulması ve kayıt altına alınması zorunludur. Bu durum, mevzuata uygun bir şekilde muhasebeleştirilmesi gereken “tesis” olarak tanımlanan varlıkları kapsamaktadır. |
BULGU: Kurumun Mülkiyetinde Bulunan Trafoların Muhasebe Kayıtlarında Yer Almaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Mülkiyeti Kurum’a ait olan ve genel müdürlük ile bölge müdürlüklerinin yerleşkesi içinde bulunan, yapım ve bakım maliyetleri yüksek değer ihtiva eden trafoların muhasebe kayıtlarında yer almadığı görülmüştür.
Taşınırlar, 08.01.2007 tarih ve 26407 No.lu Resmi Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine göre kayıt altına alınmakta ve bu kayıtlar da 27.12.2014 tarih ve 29218 No.lu Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği kapsamında muhasebeleştirilmektedir.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Taşınırların kaydı” başlıklı 12’nci maddesinde; Taşınırların kayıt altına alınmasının esas olduğu ve önceki yıldan devren gelen taşınırlar ile yıl içinde elde edilme şeklinden bağımsız olarak edinilen ya da herhangi bir şekilde elden çıkarılan taşınırların miktar ve değer olarak kayıt altına alınması ve takip edilmesi gerektiği düzenlenmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde, satın alma suretiyle elde edinilen taşınırların maliyet bedeli ile kaydedileceği; dördüncü fıkrasında da maliyet bedelinin tespitinde Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerinin uygulanacağı ifadesine yer verilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (u) bendinde, maliyet bedeli; “Bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin arttırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin toplamını,” şeklinde tanımlanmıştır.
Taşınır Mal Yönetmeliği, taşınırları niteliğine göre “dayanıklı taşınırlar” ve “tüketim malzemeleri” olarak iki ayrı şekilde sınıflamıştır. Dayanıklı taşınrlar, Taşınır Kod Listesinin (B) bölümünde, tüketim malzemeleri de (A) bölümünde detaylandırılmıştır.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (s) bendinde;
“Tesis: Bir makine veya cihazın ürettiği enerjiyi, sesi, görüntüyü ve benzerini ileten, dağıtan veya bir makine veya cihazın gördüğü işi uzağa taşıyan ya da uzaktaki verileri toplayan, kaydeden makine veya cihazlar arasındaki düzeni sağlayan, birbiriyle entegre makine ve cihazlardan oluşan, gerektiğinde başka yere taşınabilen ve kullanılamaz hale gelene kadar sanal ambar kayıtlarında takip edilen, çeşitleri ile kod numaraları Taşınır Kod Listesinin (B) bölümü 253 hesap detayında yer alan sistemleri,”
İfadesine aynen yer verilmiştir.
Bu tanıma göre, kayıt altına alınması gereken trafoların, “Tesis” olarak 253 Tesis Makine ve Cihazlar hesabında yer alması gerektiği anlaşılmakta olup, Hazine ve Maliye Bakanlığı internet sitesinde yayımlanan 08.11.2022 tarihli Taşınır Kod Listesinde aşağıda yer verilen tabloda da göründüğü üzere “Enerji Tesisleri” olarak belirtilen detay kodda muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Tablo 7: Tesisler Hesabının Detay Kodları
| 253 | 01 | Tesisler Grubu | |
| 253 | 01 | 01 | İletişim/Haberleşme Tesisleri |
| 253 | 01 | 02 | Enerji Tesisleri |
| 253 | 01 | 03 | Görüntüleme, Bilgi Toplama ve Takip Sitemleri |
| 253 | 01 | 99 | Diğer Tesis ve Sistemler |
Yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalardan anlaşıldığı üzere, hem kendisi hem de bakım maliyetleri yüksek tutarlarda değer ihtiva eden trafoların envanterinin yapılması ve mevzuatın öngördüğü şekilde muhasebe kayıtlarına intikalinin sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.