|
ÖZET: Spor Toto Teşkilat Başkanlığı’nın Reklam Yönetmeliği, güncel mevzuat ve etkin uygulama gereklilikleri doğrultusunda yenilenmeye ihtiyaç duymaktadır. 2004 yılında yürürlüğe giren bu yönetmelik, 7258 sayılı Kanun’un 3. maddesine dayanmakta olup, bu maddenin 2018’de yürürlükten kaldırılmasıyla birlikte güncellenmesi zorunlu hale gelmiştir. Yeni düzenlemeler, Teşkilat Başkanlığı’nın tanıtım faaliyetleri ve mali yardımlarının usul ve esaslarını belirlemek amacıyla yapılmalıdır.
Mevcut yönetmelik, çeşitli spor organizasyonları, federasyonlar ve diğer kamu kurumları ile iş birliği içinde reklam ve mali destek sağlama imkanı sunmaktadır. Ancak, bu süreçte reklamların türü, bedeli ve sözleşme şartları gibi kriterlerin net bir şekilde tanımlanmamış olması, denetim ve takip mekanizmalarının etkinliğini azaltmaktadır. Bu nedenle, sözleşmelerin detayları ve reklam faaliyetlerinin denetimi için yazılı esasların oluşturulması önem arz etmektedir. Kamu İdaresi, yönetmeliğin güncellenmesi için gerekli çalışmalara başladığını belirtmiştir. Yeni düzenlemelerle birlikte, reklam karşılığı mali yardımlar ve denetim süreçlerinin ayrıntılı bir şekilde belirlenmesi hedeflenmektedir. Bu bağlamda, Spor Toto Teşkilat Başkanlığı’nın reklam yönetmeliğinin hukuki dayanağının güçlendirilmesi ve uygulama süreçlerinin daha etkin hale getirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Kurumun Reklam ve Tanıtım Faaliyetleri ile İlgili Usul ve Esasların Geliştirilmesine ve Reklam Yönetmeliğinin Güncellenmesine İhtiyaç Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Diğer Kamu İdareleri
Teşkilat Başkanlığının hizmet ve faaliyetlerinin tanıtımı konusunda yapacağı her türlü duyuru ve reklam çalışmaları hakkında uyulacak usul ve esasları düzenleyen Spor Toto Teşkilat Başkanlığı Reklam Yönetmeliği, gerek yürürlükteki mevzuat hükümleri gereği, gerekse uygulamanın daha etkin takip ve kontrolü açısından güncellenme ihtiyacı içinde bulunmaktadır.
Spor Toto Teşkilat Başkanlığı Reklam Yönetmeliği 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 3’üncü maddesine istinaden 2004 yılında yürürlüğe konulmuş, daha sonraki tarihlerde üzerinde bazı değişiklikler yapılmıştır. Ancak Yönetmeliğin dayanağını teşkil eden 7258 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesi, 02.07.2018 tarihli ve 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 90’ıncı maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
15.07.2018 tarihli ve 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 32’nci Bölümü ile Teşkilat Başkanlığının kuruluş ve görevlerine ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlenmiştir. Söz konusu Kararnamenin 468/d maddesinde; Teşkilat Başkanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarının hizmet ve faaliyetleri veya bunların kurumsal tanıtımı konusunda Teşkilat Başkanlığınca yapılacak her türlü duyuru ve reklamlar ile bu kapsamda yapılacak harcamalar hakkında uygulanacak usul ve esasların yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmüştür. Dolayısıyla Reklam Yönetmeliğinin yeni düzenlemeye uygun olarak güncellenmesi gerekmektedir.
Kurum, mevcut Reklam Yönetmeliği gereği, her türlü ulusal ve uluslararası sportif organizasyonlara, ulusal federasyonların bağlı olduğu uluslararası spor kuruluşlarına, Türkiye Milli Olimpiyat Komitesine, Türkiye Milli Paralimpik Komitesine, amatör ya da profesyonel spor kulüplerine, sporculara, federasyonların yıllık programlarında bulunan sportif faaliyetler ile valilikler, il özel idareleri, Köylere hizmet götürme birlikleri, İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu, gençlik veya sportif amaçlı dernekler, Kredi Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğünün öğrenci yurdu yapılmasına ilişkin projeleri, gençlik veya gençlik ve spor kulüpleri, gençlik ve spor il müdürlükleri, belediyeler, üniversiteler, kamu kurum ve kuruluşlarının sporun yaygınlaştırılması ve sporcunun desteklenmesine yönelik sportif faaliyetleri ile gençlik faaliyetleri ve projelerine, Teşkilatın hizmet ve faaliyetlerinin tanıtılması amacıyla reklam karşılığında mali katkıda bulunabilmekte; her çeşit gençlik ve spor tesisi ile eğitim ve öğretim kurumlarının yapılması, yaptırılması, kiralanması, onarım ve bakımlarının yapılması, yarım kalan tesislerin tamamlanması ve tefrişatı için Teşkilat veya Bakanlık adına reklam verebilmektedir.
Verilecek reklamların ve ödüllerin türü ile bedeli Yönetim Kurulu tarafından belirlenmektedir. Ancak Kurum tarafından verilecek reklamlar ve reklam karşılığı yapılacak mali yardımlarla ilgili kriterlerin detaylandırılmamış olduğu görülmektedir. Mali yardımlar ve reklam hizmeti ile ilgili imzalanacak sözleşmelerin niteliği, formatı, mali yardım talep eden kuruluşların yükümlülüğü, bu kuruluşlardan sözleşme öncesi alınacak belgeler, sözleşme sonrası istenecek harcama belgeleri ve diğer belgeler gibi hususların ayrıntılı usul ve esaslara bağlanması önem arz etmektedir.
Yapılan incelemelerde; Kurum tarafından, reklam giderlerinin amacına ulaşıp ulaşmadığı konusunda, özellikle spor tesisleri ve diğer inşa işleri ile ilgili olmak üzere incelemeler yapıldığı, inşa edilen tesislere ilişkin hak ediş belgeleri, fotoğraflar ve diğer bazı belgelerin istendiği gözlenmektedir. Ancak bu konudaki takip ve denetim mekanizmasının daha etkin bir şekilde işleyebilmesi için, yazılı olmadan uygulanan çeşitli işlem ve kuralların yazılı esaslar dahilinde yapılması, bu esasların tüm reklam tanıtım çalışmaları için geliştirilmesi önem arz etmektedir.
Diğer yandan Yönetmelikte; Yönetim Kurulunca uygun görülen her türlü reklam çalışmasının, Organizasyon ve Reklam Şube Müdürlüğünce takip edileceği ve denetleneceği; reklam verilen kişi veya kuruluşların sözleşmeyle belirlenen yükümlülüklerini yerine getirilmedikleri takdirde Teşkilat tarafından yapılan harcama tutarının geri alınacağı belirtilmiştir. Bu konudaki denetimin nasıl, hangi görevliler tarafından, hangi kriterler esas alınarak yapılacağı ve raporlanacağı hususlarının da yazılı esaslara bağlanması gerekmektedir.
Reklam çalışmalarının takip ve denetimi ile görevli Organizasyon ve Reklam Şube Müdürlüğünde fiilen 13 personelin görev yaptığı belirlenmiştir. Bu konudaki takip ve denetim sisteminin daha etkin bir şekilde işleyebilmesi için söz konusu Şube Müdürlüğünün yeterli sayı ve nitelikte personelle güçlendirilmesi önem arz etmektedir.
Kamu İdaresi cevabında; Yönetmeliğin dayanağına ilişkin usuli değişikliklere yönelik çalışmalar başlatıldığını; reklam karşılığı mali yardımlar, söz konusu iş ya da hizmetlerin özelliğine ve günün şartlarına göre değişebilir mahiyette ve gençlik ve spora yapılan yatırımlar ihtiyaçları karşılar nitelikte olmakla birlikte, reklam karşılığı mali yardımların ve bunlarla ilgili olarak yürütülecek denetimin usul ve esaslara bağlanmasına yönelik bulguda belirtilen hususların dikkate alınacağını ifade etmiştir.
Sonuç olarak; Spor Toto Teşkilat Başkanlığı Reklam Yönetmeliğinin yasal dayanağını oluşturan 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 3’üncü maddesinin yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle, yürürlükteki 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 468/d maddesi hukuki dayanak teşkil edilerek Yönetmeliğin güncellenmesi gerekli bulunmaktadır. Bu çerçevede gerek Yönetmelik düzenlemesi ile gerekse Yönetmelik esas teşkil edilerek alınacak Yönetim Kurulu kararlarıyla, reklamlar ve reklam karşılığı mali yardımların ve bunlarla ilgili olarak yürütülecek denetimin ayrıntılı usul ve esaslara bağlanması gerekli görülmektedir.