ÖZET: Kurumun Yatırım Programı kapsamında gönderilen tutarların mutabakatının yapılmadığı ve Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nda izlenmesi gereken yatırımların kaydedilmesiyle ilgili önemli bulgular ortaya çıkmıştır. 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına aktarılan yapım ve onarım işlerine dair tutarların, yapım sürecine başlanmadan 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’na kaydedildiğini göstermektedir. Ancak, bu tutarların ilgili Bakanlıkla mutabakatı sağlanmamıştır.

Türkiye İş Kurumu Muhasebe Uygulama Yönetmeliği’nin 78 ve 86. maddeleri, maddi duran varlıkların ve Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nın nasıl izleneceğini belirlemektedir. İncelemeler, Ankara, Osmaniye ve Bursa il müdürlüklerine ait hizmet binalarının yapımına ilişkin kayıtların bulunduğunu, ancak bu illerde herhangi bir yapım sürecinin başlamadığını ortaya koymuştur. Dolayısıyla, yalnızca para transferlerinin yapılmış olması, ilgili hesapların kullanılmasına olanak tanımamaktadır.

Ayrıca, gönderilen tutarların başka yapım işleri için harcama yapılıp yapılmadığına dair bir mutabakat sağlanmamıştır. Kamu İdaresi, Çevre Şehircilik Bakanlığı ile mutabakatın sağlandığını ve 2022 yılından itibaren hakediş karşılığı aktarmaların yapıldığını belirtmiştir. Ancak, önceki yıllarda yapılan aktarımlar için 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nın kullanılmaması gerektiği vurgulanmaktadır.

BULGU: Kurumun Yatırım Programı Çerçevesinde Gönderdiği Tutarların Mutabakatının Yapılmaması ve Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nda İzlenmesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Sosyal Güvenlik Kurumları

Yatırım Programına uygun olarak Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına aktarılan yapım ve onarım işlerine ilişkin tutarların yapım sürecine başlanmadığı halde 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’na kaydedildiği ve sonrasında ilgili Bakanlıkla mutabakat yapılmadığı görülmüştür.
Türkiye İş Kurumu Muhasebe Uygulama Yönetmeliği’nin;
78’inci maddesinde, maddi duran varlıklar hesap grubunun, Kurum faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar ile bunların birikmiş amortismanları ile ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı,
86’ncı maddesinde, Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nın yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hâllerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılacağı,
hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nda Ankara, Osmaniye ve Bursa il müdürlükleri hizmet binaları yapımına ilişkin kayıtlar görülmekle birlikte bu kayıtların Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına aktarılan transferler olduğu ancak söz konusu illerde herhangi bir yapım sürecine başlanmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıdaki Yönetmelik hükümleri ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, maddi duran varlıkların Kurum faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklardan oluştuğu ve bu hesap grubu içerisinde yer alan Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’na yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin dahil olduğu göz önüne alındığında, sadece para transferlerinin yapılmış olması, ilgili maddi duran varlık hesabının kullanılmasına imkan vermemektedir. Diğer taraftan, gönderilen tutarlardan, Kurum adına yürütülen başka yapım işleri için harcama yapılıp yapılmadığına ilişkin mutabakat sağlanmadığı anlaşılmıştır.
Kamu İdaresince, Çevre Şehircilik Bakanlığı ile mutabakatın sağlanarak havuz hesabında yer alan tutarın netleştirildiği ve 2022 yılından itibaren hakediş karşılığı aktarmaların yapıldığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, ilgili Bakanlıkla mutabakat sağlanan tutar hakediş karşılığı olmaksızın önceki yıllarda yapılan aktarımlar olduğundan, bu tutarlar için 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nın kullanılmaması gerekmektedir.