|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin kamu idaresi faaliyetlerinde edinilen maddi olmayan duran varlıkların, özellikle yazılım lisansları ve bilgisayar programları gibi fiziksel varlığı bulunmayan varlıkların, 260 Haklar Hesabı’na kaydedilmediğini ortaya koymuştur. Bu varlıklar, doğrudan 630 Giderler Hesabı’na gider olarak kaydedilmiş ve bu durum, yıl sonunda amortisman ayrılmamasına neden olmuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedellerinin 260 Haklar Hesabı’na kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Yapılan incelemelerde, toplam 288.785,28 TL tutarındaki yazılım lisansları ve benzeri varlıkların 260 Haklar Hesabı’na kaydedilmediği ve dolayısıyla 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nda eksiklikler yaşandığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, belirli bir kısmının bir yıl süreli olduğunu belirtse de, bu alımların mevcut yazılımların güncellemeleriyle ilgili olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, ilgili harcamaların 260 Haklar Hesabı’nda izlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, kamu idaresinin faaliyetlerinde kullanılan maddi olmayan duran varlıkların, maliyet bedelleri ile 260 Haklar Hesabı’na kaydedilmesi ve hesaplara alındığı yıl sonunda tamamına amortisman ayrılması gerekliliği, mevzuat hükümleri çerçevesinde açık bir şekilde ortaya konmuştur. |
BULGU: Lisans Alımlarının Haklar Hesabına Kaydedilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan varlıkların 260 Haklar Hesabı’na alınmadığı ve maddi olmayan duran varlıklar için faaliyet dönemi sonunda amortisman ayrılmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan yazılım lisansı ve bilgisayar programı gibi varlıkların 260 Haklar Hesabı’na alınmadan doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 26 Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin 209’uncu maddesinde, edinilen maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedeli ile hesaplara alınacağı; “Hesabının Niteliği” başlıklı 210’uncu maddesinde, bu hesabın bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Hesabın İşleyişi” başlıklı 211’inci maddesinde, bütçeye gider kaydıyla edinilen hakların bir taraftan bu hesaba borç, ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilmesi gerektiği; 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’na ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 214’üncü maddesinde ise; 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın, maddi olmayan duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinde; Maddi Olmayan Duran Varlıklar hesap grubunda izlenen varlıklar için amortisman oranının %100 olduğu ve hesaplara alındığı yıl sonunda tamamen amorti edileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan yazılım lisansları, güvenlik sertifikası, antivirüs programı ve benzeri nitelikteki toplam 288.785,28 TL tutarındaki hak ve yetkilerin 260 Haklar Hesabı’na kaydedilmeyip doğrudan 630 Giderler Hesabı’na kaydedildiği tespit edilmiştir.
Ayrıca 260 Haklar Hesabı’nda takip edilmeyen bu varlıkların yıl sonunda amortisman kayıtlarının yapılamaması sonucu 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın da eksik görünmesine sebebiyet verilmiştir.
Maddi olmayan duran varlıklar olarak aktifleştirilmesi gereken söz konusu harcamaların anılan mevzuat hükümlerine aykırı olarak 630 Giderler Hesabı ile doğrudan giderleştirilmesi sonucunda 2024 yılı Bilançosunda 260 Haklar Hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nda 288.785,28 TL tutarında hataya neden olunmuştur.
Kamu idaresi söz konusu alımların 106.800 TL’lik kısmının bir yıl süreli olduğunu ifade etmiş ve kullanım süresi bir yılı geçen maddi duran varlık alımlarının izleyen yıllarda söz konusu hesaplarda izleneceğini ifade etmiştir. Ancak idare cevabında bahsedilen bir yıllık lisans alımı önceki yıllardan beri kullanılan programın lisans güncellemesine ilişkindir. Dolayısıyla bu tutarın da diğer yazılım programları ile beraber 260 Haklar Hesabında izlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere Kamu İdaresinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan belli ölçüde yararlanılan ya da yararlanılması planlanan ve yararlanma süresi bir yıldan fazla olan yazılım lisansları, güvenlik sertifikası, antivirüs programı ve benzeri nitelikteki varlıklara ilişkin harcamaların maliyet bedelleri ile 260 Haklar Hesabı’na kaydedilmesi ve hesaplara alındığı yıl sonunda tamamına amortisman ayrılması gerekmektedir.