Maddi Duran Varlık Harcamalarının Aktif Hesaplara Alınması Gerekirken Giderler Hesabına Kaydedilerek Giderleştirilmesi (Sayıştay)

BULGU: Maddi Duran Varlık Harcamalarının Aktif Hesaplara Alınması Gerekirken Giderler Hesabına Kaydedilerek Giderleştirilmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

İlçe genelindeki yollara parke ve bordür döşenmesi, ilçe girişine karşılama kapısı yapılması, spor sahası yapımı işlerine ait ödeme emri belgeleri incelendiğinde, bu işlere ilişkin harcamaların 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri hesabında aktifleştirilmesi gerekirken 630 Giderler hesabına borç kaydedilerek giderleştirildiği görülmüştür.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin;

“258 Yapılmakta olan yatırımlar hesabı” başlıklı 204’üncü maddesinde, Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının; yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin; geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiş, “Hesabın işleyişi” başlıklı 205’inci maddesinin 1’inci fıkrası (a-1) bendinde; gerek yılı içerisinde gerekse yıllara sâri olarak yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak tutarların, bir taraftan bu hesaba borç, kesintilerin ilgili hesaplara, ödenecek tutarın 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830- Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedileceği,

“251 Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı” başlıklı 190’ıncı maddesinde, Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının; herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiş, “Hesabın işleyişi” başlıklı 191’inci maddesinin 1’inci fıkrası (a-1) bendinde; bütçeye gider kaydıyla gerçekleştirilip, yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen yeraltı ve yer üstü düzenlerine ilişkin tutarların yatırımın tamamlanıp geçici kabulün yapılması ile birlikte, bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedileceği, (a-2) bendinde; bu hesapta kayıtlı yeraltı ve yerüstü düzenlerinin iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılmasına ilişkin olarak bütçeye gider kaydıyla yapılan harcama tutarlarının, bir taraftan bu hesaba borç, 103- Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedileceği

İfade edilmiştir.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin yukarıdaki hükümleri gereği; 252 Binalar Hesabında kayıtlı binaların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılmasına ilişkin olarak bütçeye gider kaydıyla yapılan harcama tutarlarının 252 Binalar Hesabına, idare faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan büro makine ve cihazları hariç her türlü makine, tesis ve cihazları ile bunların eklentileri ile tesis, makine ve cihazların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılmasına ilişkin olarak bütçeye gider kaydıyla yapılan değer arttırıcı harcama tutarlarının 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabına kaydedilerek bilançonun aktiflerine alınması, 630 Giderler Hesabına yapılacak kayıtların ise Yönetmelik’in ilgili maddelerindeki düzenlemelere uygun olarak yapılması gerekmektedir.

Yapım işleri hakedişlerine ilişkin ödeme emri belgelerinin incelenmesinde, idarece ilçe genelindeki yollara parke ve bordür döşenmesi, ilçe girişine karşılama kapısı yapılması, spor sahası yapımı işlerine ilişkin aşağıdaki tabloda gösterilen harcamaların 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri hesabına borç kaydedilerek bilançonun aktifine alınması ya da yatırım tamamlanıp geçici kabul yapılıncaya kadar 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına borç kaydedilmesi gerekirken 630 Giderler Hesabına kaydedilerek giderleştirildiği anlaşılmıştır.

Tablo 7: Gider Kaydedilen Maddi Duran Varlık Harcamaları

İdarece verilen cevapta; maddi duran varlık harcamalarının, belli bir tarihten sonra yapılan muhasebe kayıtlarında 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında aktifleştirildiği ifade edilmişse de bulgu konusu yapım işlerinin maddi duran varlık hesaplarına alınmasına ilişkin kayıtların yapılmadığı görülmüştür.

Yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçaları ve bunlardan tahsise konu edilenler için yapılan harcamalara ilişkin muhasebe kayıtlarının Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin yukarıdaki hükümlerine uygun olarak yapılması gerekmekte olup yukarıdaki tabloda gösterilen işlere ilişkin harcamaların 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri hesabında aktifleştirilmesi gerekirken 630 Giderler hesabına borç kaydedilerek giderleştirilmesi sonucu kurum 2024 yılı mali tablolarında ilgili hesapta 9.857.412,98 TL tutarında hata meydana gelmiştir.