|
ÖZET: Maddi Duran Varlık Hesap Grubunda izlenmesi gereken tutarların doğrudan giderleştirilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin beton parke taşı ile yol ve kaldırım yapımına ilişkin ödenen hakediş tutarlarının, işlerin geçici kabulü yapılmadan önce 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında, geçici kabul sonrası ise 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında izlenmesi gerekirken, doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, bu hesapların işleyişine dair detaylı düzenlemeler içermektedir.
Yönetmelik gereğince, 258 Hesabı, yapımı devam eden maddi duran varlıklar için harcamaların izlenmesi amacıyla kullanılmalı; geçici kabul yapıldıktan sonra ise bu tutarlar 251 Hesabına aktarılmalıdır. Ancak yapılan incelemelerde, beton parke taşı ile yol ve kaldırım işlerine ilişkin ödemelerin, ilgili hesaplarla ilişkilendirilmeden doğrudan gider kaydedildiği görülmüştür. Kamu İdaresi, muhasebe biriminin diğer birimlerden gelen ödeme emirlerinde 630 Giderler Hesabı kullanılması nedeniyle bu hatalı işlemin gerçekleştiğini belirtmiştir. Sonuç olarak, yeraltı ve yerüstü inşaat işlerinin muhasebeleştirilmesinde, geçici kabul sürecine dikkat edilmesi ve ilgili hesapların doğru bir şekilde kullanılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Maddi Duran Varlık Hesap Grubunda İzlenmesi Gereken Tutarların Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Beton parke taşı ile yol ve kaldırım yapılması işlerine ilişkin ödenen hakediş tutarlarının işlerin geçici kabulü yapılan kadar 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında, geçici kabulü yapıldıktan sonra ise 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında izlenmesi gerekirken doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının “Hesabın niteliği” başlıklı 204’üncü maddesinde; bu hesabın, yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin; geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş, “Hesabın işleyişi” başlıklı 205’inci maddesinde de muhasebe kayıtlarının nasıl yapılacağı ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının “Hesabın niteliği” başlıklı 190’ıncı maddesinde; yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabının, herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş, “Hesabın işleyişi” başlıklı 191’inci maddesinde; bütçeye gider kaydıyla gerçekleştirilip, yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen yeraltı ve yer üstü düzenlerine ilişkin tutarların yatırımın tamamlanıp geçici kabulün yapılması ile birlikte, bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedileceği hüküm altında alınmıştır.
Buna göre, beton parke taşı ile yol ve kaldırım yapılması işlerinin geçici kabulü yapılıncaya kadar 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmesi, geçici kabulü yapılanların ise 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabına borç 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydı yapılarak muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, beton parke taşı ile yol ve kaldırım yapılması işlerinde ödenen hakediş bedelleri 258 Hesabıyla, geçici kabulü yapılanlar ise 251 Hesabı ile ilişkilendirilmeksizin doğrudan giderleştirilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, muhasebe birimine, diğer ilgili birimlerden gelen ödeme emirlerinde 630 Giderler Hesabı kullanıldığı için hatalı muhasebeleştirme işlemi yapıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol yapım işinin geçici kabulü yapılıncaya kadar 258 Hesabında, geçici kabulü yapıldıktan sonra ise 251 Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.