|
ÖZET: Maddi Duran Varlık Hesaplarının gerçeği yansıtmadığı, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda belirtilmiştir. Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin taşınmaz formlarının hazırlanmadığı ve bu nedenle taşınmazların kaydına ilişkin işlemlerin mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, belediye bilançosunun 25 Maddi Duran Varlık Hesap Grubu’ndaki taşınmazlar açısından doğru ve güvenilir veri sunmadığını ortaya koymaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 44. maddesi gereğince, taşınmazların kaydı ve muhafazası için belirlenen usul ve esaslara uygun hareket edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, taşınmazların kayıt ve kontrol işlemlerinin nasıl yapılması gerektiğini düzenlemektedir. Ancak, belediyenin taşınmazlarının gerekli formlarının düzenlenmediği ve taşınmaz icmal cetvelinin hazırlanmadığı anlaşılmaktadır. Bu eksiklikler, belediyenin taşınmazlarının muhasebe kayıtlarının güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. Kamu idaresinin, taşınmazların tam ve eksiksiz olarak tespit edilmesi, ilgili formların hazırlanması ve muhasebe kayıtlarıyla karşılaştırılması yoluyla mali tabloların doğruluğunu sağlaması gerekmektedir. Bu sayede, hesap verme sorumluluğu yerine getirilecek ve karar alıcılara güvenilir bilgi sunulabilecektir. |
BULGU: Maddi Duran Varlık Hesaplarının Fiili Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin taşınmaz formları ile bu formlara göre oluşturulacak taşınmaz icmal cetvellerinin hazırlanmadığı, bu itibarla taşınmazların kaydına ilişkin işlemlerin mevzuatına göre yerine getirilmediğinden; Belediye Bilançosunun, 25 Maddi Duran Varlık Hesap Grubunda yer alan taşınmazlar yönünden doğru ve güvenilir veri içermediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 44’üncü maddesinde, taşınır ve taşınmazların kaydı ile bu varlıkların muhafazası, kullanımı, mal yönetim hesabının verilmesi ve mal yönetim sorumlularıyla bunlar adına görev yapacak olanların belirlenmesine ilişkin usul ve esasların yönetmeliklerle belirleneceği hükmüne istinaden “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik” yürürlüğe konulmuştur.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, taşınmaz kayıt ve kontrol işlemlerinin, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması olduğu ifade edilerek bu kayıtların belgeye dayanmasının esas olduğu düzenlenmiştir.
Yönetmelik’in 4’üncü maddesindeki tanıma göre ise “Kayıt Planı”, taşınmazların cinslerine göre oluşturulmuş listeyi ifade etmektedir. “Kayıt Şekli” başlıklı 7’nci maddesinde, Yönetmelik’in ekindeki Kayıt Planı’nda yer alan taşınmazların, cinslerine göre hangi formlara kaydedileceği ifade edilmiş ve kayıtların formlarda yer alan bilgileri içerecek şekilde yapılacağı belirtilmiştir.
Kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan bu formların daha sonra taşınmaz icmal cetvellerinin hazırlanması amacıyla mali hizmetler birimine gönderileceği, mali hizmetler birimince de bu formların konsolide edilerek Yönetmelik’in ekinde (Ek-7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulması gerektiği düzenlenmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Kayıt Değişikliği İşlemleri” başlıklı 11’inci maddesinde kadastro, imar, ifraz, tevhid, cins tashihi, yüzölçümü değişikliği, kat mülkiyeti tesisi, kamuya terk gibi nedenlerle taşınmazda meydana gelebilecek değişikliklerde kayıtların kapatılıp oluşan taşınmazlar esas alınarak yeni kayıt tesis edileceği, terkin, satış, devir gibi mülkiyeti sona erdiren durumlarda sona eriş nedeni açıklanarak kaydın kapatılacağı, taşınmaza yapılan değer arttırıcı harcamaların taşınmazın değerine ekleneceği ve bu madde uyarınca kayıtlarda meydana gelen değişikliklerin en geç yedi gün içinde muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimine ve mali hizmetler birimine; işlemin yapıldığı ayı takip eden ay sonuna kadar, aralık ayı içinde işlem yapılanlar ise aynı ayın sonuna kadar maliki kamu idaresine gönderileceği belirtilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, taşınmazlar cinslerine göre ilgili formlara kaydedilecek ve mali hizmetler birimince bu formlar konsolide edilerek taşınmaz icmal cetvelleri oluşturulacaktır. Oluşturulan bu taşınmaz icmal cetvellerinden hareketle de taşınmazların ilgili hesaplara muhasebe kayıtları yapılacaktır. Taşınmazlarda meydana gelen değişiklikler muhasebe birimi ve mali hizmetler birimine gönderilecek ve kayıtlarda gerekli değişiklikler yapılacaktır.
Yapılan incelemede: Belediyenin taşınmazlarının, Emlak ve İstimlak birimi tarafından Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi üzerinden takip edildiği, Taşınmaz Yönetim Sisteminin bulunmadığı, tapu kütüğünde Belediye adına tescilli olan taşınmazlarının kaydını gösteren “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu”, tapu kütüğünde kayıtlı olmayan taşınmazların kaydını gösteren “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu”, Kayıt Planı’nın “Orta Malları” başlığı altında yer alan taşınmazlarının kaydını gösteren “Orta Malları Formu”, Kayıt Planı’nın “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında yer alan taşınmazlarının kaydını gösteren “Genel Hizmet Alanları Formu” düzenlenmediği, ile “Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsisler Formu”nun düzenlenmediği ve taşınmaz icmal cetvelinin hazırlanmadığı tespit edilmiştir.
Bilançoda yer alması gereken taşınmaz hesaplarına ilişkin kayıtların, taşınmaz icmal cetvelleri esas alınarak yapıldığı dikkate alındığında; Bilançonun, 25 Maddi Duran Varlık Hesap Grubunda yer alan taşınmaz mallar yönünden doğru ve güvenilir veri içermediği değerlendirilmektedir. Kamu İdaresince bulguya ilişkin düzeltici işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, 5018 sayılı Kanun’daki hesap verme sorumluluğunun temini ve Belediyenin tasarrufundaki taşınmazların amacına uygun olarak yönetilebilmesi ile karar alıcılara sağlıklı bilgi sunulabilmesi için; orta malları dahil tüm taşınmazların tam ve noksansız olarak tespit edilerek Yönetmelik’te sayılan formlar ile kamu idaresine ait Taşınmaz İcmal Cetvellerinin hazırlanması ve taşınmazların muhasebe kayıtları ile karşılaştırılarak tam ve doğru olarak mali tablolarda raporlanması sağlanmalıdır.