BULGU: Maddi Duran Varlıklar Amortisman İşlemlerinde Hatalar Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin birikmiş amortisman kayıtlarının incelenmesi sonucunda; amortismana tabi bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazı maddi duran varlıklar için kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
27.05.2016 tarih ve 29724 (mükerrer) sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25-Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin 187’nci maddesinin (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı; bu Yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiştir.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiştir.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi için kullanılan 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “257- Birikmiş amortismanlar hesabı (-)” ile ilgili 202’nci maddesinde; “Bu hesap, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılır.” ifadesi yer almaktadır. Yukarıdaki mevzuat hükmüne göre, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerekmekte olup, duran varlıklar tamamen amorti edilene kadar amortisman ayrılması gerekmektedir. Bu nedenle duran varlıklar için ayrılan birikmiş amortisman tutarları, maddi duran varlıkların kayıtlı değerlerinden fazla olamaz.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine karşın; Belediye bünyesindeki bazı maddi duran varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı, bazı maddi duran varlıklara da kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı görülmüş olup bunlar aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir:
Tablo 8: Amortisman ayrılmayan duran varlıklar
| Hesap kodu | Hesap adı | Varlıkların toplam değeri (TL) | Amortismanların toplam değeri (TL) |
| 251.20 | Genel Mezarlıklar | 156.003,94 | 0,00 |
| 252.01.99 | Diğer | 2.657.330,72 | 0,00 |
| 252.02.99 | Diğer | 89.670,56 | 0,00 |
| 252.09.99 | Diğer | 1.036.941,54 | 0,00 |
| 253.01.99 | Diğer Tesis ve Sistemler | 43.099,50 | 0,00 |
| 254.01.02 | Yolcu Taşıma Araçları | 1.614.301,41 | 0,00 |
| 254.01.04 | Arazi Taşıtları | 4.554.034,36 | 0,00 |
| 254.03.02 | Motorsuz Hava Taşıtları | 93.363,56 | 0,00 |
| 255.03.03 | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları | 27.730,00 | 0,00 |
| 255.07.01 | Kütüphane Mobilyaları | 10.980,00 | 0,00 |
| 255.07.02 | Basılı Yayınlar | 354,00 | 0,00 |
| 255.10.01 | Güvenlik ve Koruma Amaçlı Araçlar | 799,99 | 0,00 |
| 255.11.02 | Duvarda Sergilenen Süs Eşyaları | 100,00 | 0,00 |
| 255.99.01 | Seyyar Kulübe, Kabin, Büfe ve Kafesler | 134.000,00 | 0,00 |
| Toplam | Toplam | 10.418.709,58 |
Tablo 9: Kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılan duran varlıklar
| Hesap kodu | Hesap adı | Varlıkların toplam değeri (TL) |
Amortismanların toplam değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 252.07.01 | Kamu Konutları | 42.886,00 | 60.898,12 | -18.012,12 |
| 253.01.03 | Görüntüleme, Bilgi toplama ve Takip Sistemleri |
48.853,30 | 89.509,30 | -40.656,00 |
| 253.02.01 | Tarım ve Ormancılık Makineleri ve Aletleri | 306.690,52 | 544.770,63 | -238.080,11 |
| 253.02.02 | İnşaat Makineleri ve Aletleri |
37.353,27 | 93.212,04 | -55.858,77 |
| 253.02.03 | Atölye Makineleri ve Aletleri | 112.786,04 | 232.213,63 | -119.427,59 |
| 253.02.05 | Güç Elektroniği ve Basınçlı Mak. | 5.557,80 | 43.351,98 | -37.794,18 |
| 253.02.09 | Ayırma, Sınıflandırma Makineleri |
7.474,00 | 28.977,81 | -27.367,12 |
| 253.02.10 | Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler | 10.000,00 | 10.086,00 | -86,00 |
| 253.03.01 | Yıkama, Temizleme ve Ütüleme Cihaz ve Aletleri | 27.764,79 | 87.606,65 | -59.841,86 |
| 253.03.02 | Beslenme, Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri | 36.464,67 | 63.831,79 | -26.210,72 |
| 253.03.03 | Kurtarma Amaçlı Cihaz ve Aletler | 5.100,00 | 5.198,49 | -98,49 |
| 253.03.05 | Tıbbi ve Biyolojik Amaçlı Kullanılan Cihaz ve Aletler | 41.768,47 | 47.024,03 | -5.255,56 |
| 253.03.06 | Araştırma ve Üretim amaçlı Cihazlar ve Aletleri | 0,00 | 46.968,22 | -46.968,22 |
| 253.03.07 | Müzik Aletleri ve Aksesuarları | 6.135,48 | 12.288,89 | -6.153,41 |
| 253.03.08 | Spor Amaçlı Kullanılan Cihaz ve Aletler | 0,00 | 6.803,88 | -6.803,88 |
| 254.01.06 | Mopet ve Motosikletler | 98.044,75 | 156.189,96 | -58.145,21 |
| 254.02.02 | Tankerler | 0,00 | 33.512,00 | -33.512,00 |
| 254.02.06 | Tekneler | 700,00 | 1.408,00 | -708,00 |
| 255.02.05 | Ses, Görüntü ve Sunum Cihazları | 506.744,06 | 508.378,14 | -1.634,08 |
| 255.03.02 | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar | 16.950,00 | 19.880,84 | -2.930,84 |
| 255.08.01 | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 0,00 | 1.648,30 | 1.648,30 |
| Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | | 787.212,46 |
Buna göre 2023 yılı mali tablolarında;
– Amortismana tabi 10.418.709,58 TL değerindeki varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle ayrılması gereken tutarları kadar 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabının eksik, ilgili maddi duran varlıkların net değerlerinin fazla,
– Maddi duran varlıkların kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması ve muhasebe hesaplarında kayıtlı olmayan varlıklar için amortisman ayrılması nedeniyle 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabının 787.212,46 TL fazla,
gösterilmesine neden olunmuştur.
Kamu İdaresi cevabında; gerekli düzelme çalışmalarının yapıldığını beyan etmiş ancak bu beyanını destekleyen belgeleri göndermemiştir.
Sonuç olarak; amortismana tabi olan duran varlıklar için mevzuata uygun olarak amortisman ayrılmaması uygulamasının mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi üretmesine engel olduğu değerlendirilmiştir.
| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin maddi duran varlıklarıyla ilgili amortisman işlemlerinde hatalar tespit edilmiştir. Bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığı belirlenmiştir. Bu durum, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın eksik ve fazla gösterilmesine yol açmıştır. Kamu İdaresi, gerekli düzeltmelerin yapılacağını belirtmiş ancak bu beyanı destekleyen belgeleri sunmamıştır. Sonuç olarak, mevzuata uygun amortisman ayrılmaması, mali tabloların güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. |