BULGU: Maddi Duran Varlıklar Amortisman İşlemlerinde Hatalar Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Amortismana tabi bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazı maddi duran varlıklar için kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı, muhasebe hesaplarında kayıtlı olmayan varlıklar için birikmiş amortisman hesabının kullanıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin 187’nci maddesinin (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı; bu Yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiş; “Tutulacak Diğer Defterler” başlıklı 18’inci bölümünün 491’inci maddesinde ise Duran Varlıklar Amortisman Defteri mahalli idareler tarafından tutulacak defterler arasında sayılmıştır.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi için kullanılan 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup Tebliğ’in 9’uncu maddesinde amortismana tabi her bir varlığın Tebliğ eklerinde (Ek-2) yer alan Duran Varlıklar Amortisman Defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemeler neticesinde aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere; Duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayırılan taşınırlar ile muhasebe hesaplarında kayıtlı olmadığı halde amortisman ayrılan varlıklar bulunduğu görülmüştür.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Kayıtlı Değeri (TL) | Ayrılan Amortisman (TL) |
| 251.01.06.01. | Köprüler | 16.301,70 | 0,00 |
| 251.01.20.02. | Parklar ve Yeşil Alanlar | 47.096.471,70 | 0,00 |
| 251.01.20.03. | Mesire Yerleri | 128.022,68 | 0,00 |
| 251.01.99.00. | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 5.017.858,51 | 0,00 |
| 252.03.99.. | Diğer Binalar | 3.397.157,46 | 0,00 |
| 252.03.04.01.99 | Diğer | 6.700.673,81 | 0,00 |
| 252.03.04.02.99 | Diğer | 33.348,33 | 0,00 |
| 255.07.02.. | Basılı Yayınlar | 11.185,47 | 0,00 |
| Amortisman Ayrılmayan Duran Varlıkların Kayıtlı Değeri | Amortisman Ayrılmayan Duran Varlıkların Kayıtlı Değeri | Amortisman Ayrılmayan Duran Varlıkların Kayıtlı Değeri | 60.401.019,66 |
Tablo 9: Birikmiş Amortismanlar Hesabındaki Fazla Kayıtlar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Kayıtlı Değeri (TL) | Amortismanların Toplam Değeri | Fark |
| 252.03.01.04.07 | Kütüphaneler | 0,00 | 500,00 | -500,00 |
| 253.02.01. | Tarım ve Ormancılık Makineleri | 140.380,21 | 194.888,72 | -54.508,51 |
| 253.02.02. | İnşaat Makineleri ve Aletleri |
34.846,00 | 84.678,00 | -49.832,00 |
| 253.02.03. | Atölye Makineleri ve Aletleri | 270.088,95 | 576.664,43 | -306.575,48 |
| 253.02.05. | Güç Elektroniği ve Basınçlı Makineler ile Aletleri | 142.704,48 | 251.508,55 | -108.804,07 |
| 253.02.08. | Etiketleme ve Numaralandırma Makineleri | 0,00 | 5.000,00 | -5.000,00 |
| 253.02.09. | Ayırma, Sınıflandırma Makineleri | 15.546,30 | 27.870,30 | -12.324,00 |
| 253.02.10. | Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler | 10.276,06 | 23.115,12 | -12.839,06 |
| 253.03.01. | Yıkama, Temizleme ve Ütüleme Cihaz ve Araçları | 77.932,87 | 226.420,36 | -148.487,49 |
| 253.03.02. | Beslenme, Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri | 90.228,54 | 132.828,86 | -42.600,32 |
| 253.03.04. | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri | 77.759,96 | 210.102,76 | -132.342,80 |
| 253.03.05. | Tıbbi ve Biyolojik Amaçlı Kullanılan Cihazlar ve Aletler | 2.650,00 | 9.404,00 | -6.754,00 |
| 253.03.07. | Müzik Aletleri ve Aksesuarları | 23.677,42 | 45.160,28 | -21.482,86 |
| 254.01.01. | Otomobiller | 183.665,00 | 297.770,10 | -114.105,10 |
| 254.01.03. | Yük Taşıma Araçları | 5.045.681,81 | 6.144.948,67 | -1.099.266,86 |
| 254.01.06. | Mopet ve Motosikletler | 163.242,00 | 181.490,92 | -18.248,92 |
| 254.01.07. | Motorsuz Kara Araçları | 42.044,00 | 81.012,00 | -38.968,00 |
| 254.02.02. | Tankerler | 61.360,00 | 187.301,40 | -125.941,40 |
| 255.01.01. | Döşeme Demirbaşları | 11.303,40 | 19.169,57 | -7.866,17 |
| 255.01.02. | Temsil ve Tören Demirbaşları |
47.465,61 | 62.622,27 | -15.156,66 |
| 255.01.03. | Koruyucu Giysi ve Malzemeler | 0,00 | 3,82 | -3,82 |
| 255.01.04. | Seyahat, Muhafaza ve Taşıma Amaçlı Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 737,50 | 28.475,00 | -27.737,50 |
| 255.01.05. | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 5.623,60 | 8.023,60 | -2.400,00 |
| 255.02.01. | Bilgisayarlar ve Sunucular | 525.663,10 | 583.165,25 | -57.502,15 |
| 255.02.03. | Teksir ve Çoğaltma Makineleri | 90.938,00 | 186.376,68 | -95.438,68 |
| 255.02.05. | Ses, Görüntü ve Sunum Cihazları | 439.765,60 | 467.337,26 | -27.571,66 |
| 255.02.06. | Aydınlatma Cihazları | 1.105,70 | 2.211,40 | -1.105,70 |
| 255.03.02. | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar | 7.430,00 | 22.070,65 | -14.640,65 |
| 255.03.03. | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları |
67.400,00 | 71.200,00 | -3.800,00 |
| 255.03.05. | Seminer ve Sunum Amaçlı Ürünler |
2.106,88 | 48.123,76 | -46.016,88 |
| 255.04.01. | Yemek Hazırlama Ekipmanları |
1.170,00 | 2.340,00 | -1.170,00 |
| 255.07.04. | Bilgi Saklama Üniteleri | 3.200,00 | 8.620,00 | -5.420,00 |
| 255.08.02. | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar | 20.631,70 | 49.343,40 | -28.711,70 |
| 255.09.02. | Salon Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 0,00 | 14.275,00 | -14.275,00 |
| 255.09.99. | Diğer Spor Amaçlı Kullanılan Demirbaşlar | 6.031,70 | 12.063,40 | -6.031,70 |
| 255.10.01. | Güvenlik ve Korunma Amaçlı Araçlar | 7.900,00 | 17.200,00 | -9.300,00 |
| 255.10.03. | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları | 18.823,48 | 70.865,10 | -52.041,62 |
| 255.99.03. | Sergileme ve Tanıtım Amaçlı Taşınırlar | 43.485,00 | 47.794,00 | 4.309,00 |
| Birikmiş Amortismanlar Hesabında Yer Alan Fazla Kayıt Tutarı | Birikmiş Amortismanlar Hesabında Yer Alan Fazla Kayıt Tutarı | Birikmiş Amortismanlar Hesabında Yer Alan Fazla Kayıt Tutarı | Birikmiş Amortismanlar Hesabında Yer Alan Fazla Kayıt Tutarı | 2.719.079,76 |
Buna göre 2023 yılı Bilançosunda; Amortismana tabi 60.401.019,66 TL değerindeki varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle ayrılması gereken tutarlar kadar 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının eksik, ilgili maddi duran varlıkların net değerlerinin fazla, maddi duran varlıkların kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması ve muhasebe hesaplarında kayıtlı olmayan varlıklar için amortisman ayrılması nedeniyle 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının 2.719.079,76 TL fazla, 2023 yılı Faaliyet Sonuçları Tablosunda da yılı amortisman giderleri 630.13 hesabı itibarıyla eksik gösterilmesine neden olunmuştur.
Kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa katıldığını ve amortismanlar ile ilgili eksik ve fazla girilen hatalı değerlerin envanter çalışmaları yapılarak muhasebe kayıtlarına alınacağını ifade etmiştir.
Bu itibarla duran varlıklara ilişkin olarak ilgili mevzuatları doğrultusunda envanter çalışmalarının yapılması ve amortismana tabi olan varlıklar için amortisman tebliğlerine uygun olarak amortisman ayrılması gerekmektedir.
| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin maddi duran varlıklarıyla ilgili amortisman işlemlerinde hatalar tespit edilmiştir. Bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür. Ayrıca, muhasebe hesaplarında kayıtlı olmayan varlıklar için birikmiş amortisman hesapları kullanılmıştır. Kamu idaresi, bu hataları kabul ederek envanter çalışmaları yapacağını ve muhasebe kayıtlarını düzelteceğini belirtmiştir. Duran varlıklar için mevzuata uygun amortisman ayrılması gerektiği vurgulanmıştır. |