|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, maddi duran varlıkların amortisman işlemlerinde bazı hataların bulunduğunu ortaya koymuştur. İncelemeler sonucunda, bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı, diğer bazı varlıklar için ise kayıtlı değerlerinden fazla amortisman uygulandığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187. maddesi, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, bu varlıkların muhasebe sistemine dahil edilmesi ve amortisman süreleri ile yöntemlerinin Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen esaslara uygun olması gerektiği vurgulanmaktadır.
Amortisman işlemlerinin doğru bir şekilde yürütülmesi için, ilgili mevzuatlar çerçevesinde envanter çalışmalarının yapılması ve amortismana tabi varlıklar için gerekli hesaplamaların titizlikle gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. Hatalı amortisman uygulamaları, 2024 yılı bilançosunda ilgili varlıklar ile 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 630-Giderler Hesabı’nın hatalı bilgi içermesine yol açmıştır. Bu durum, mali raporlamaların güvenilirliğini olumsuz yönde etkilemektedir. Sonuç olarak, maddi duran varlıkların amortisman işlemlerinin mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi, mali yönetim açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu bağlamda, hatalı amortisman uygulamalarının detayları tablo halinde sunulmuş olup, bu durumun düzeltilmesi için gerekli adımların atılması gerekmektedir. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar Amortisman İşlemlerinde Hatalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Amortismana tabi bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazı maddi duran varlıklar için kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin 187’nci maddesinin (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı; bu Yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiş; “Tutulacak Diğer Defterler” başlıklı 18’inci bölümünün 491’inci maddesinde ise Duran Varlıklar Amortisman Defteri mahalli idareler tarafından tutulacak defterler arasında sayılmıştır.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi için kullanılan 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup Tebliğ’in 9’uncu maddesinde amortismana tabi her bir varlığın Tebliğ eklerinde (Ek-2) yer alan Duran Varlıklar Amortisman Defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemeler neticesinde, bazı duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı ve kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayırılan varlıklar bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durum 2024 yılı Bilançosunda; ilgili varlıklar ile 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 630-Giderler Hesabının hatalı bilgi içermesine sebep olmuştur.
Bu itibarla duran varlıklara ilişkin olarak ilgili mevzuatları doğrultusunda envanter çalışmalarının yapılması ve amortismana tabi olan varlıklar için amortisman tebliğlerine uygun olarak amortisman ayrılması gerekmektedir.
Hatalı amortisman uygulamalarına aşağıdaki tabloda ayrıntılarıyla yer verilmiştir;
Tablo 8: Hatalı Amortismanlar Tablosu
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 251.01.18.00 | Şamandıra, Dolfen ve Platformlar |
0,00 | 11.430,00 | -11.430,00 |
| 252.02.04.12 | Eğitim ve Dinlenme Binaları | 0,00 | 11.776,40 | -11.776,40 |
| 253.03.02.07 | Paketleme Makineleri | 0,00 | 1.945,92 | -1.945,92 |
| 253.03.02.10 | Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler |
7.000,00 | 14.282,00 | -7.282,00 |
| 253.03.03.02 | Beslenme, Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri |
235.594,51 | 382.607,04 | -147.012,53 |
| 253.03.03.04 | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri |
133.978,21 | 153.057,86 | -19.079,65 |
| 253.03.03.07 | Müzik Aletleri ve Aksesuarları |
15.326,07 | 15.389,12 | -63,05 |
| 253.03.03.08 | Spor Amaçlı Kullanılan Cihaz ve Aletler |
126.376,66 | 141.337,33 | -14.960,67 |
| 254.04.01.07 | Motorsuz Kara Araçları | 4.867,50 | 7.902,75 | -3.035,25 |
| 255.05.01.01 | Döşeme Demirbaşları | 175.682,63 | 180.772,13 | -5.089,50 |
| 255.05.01.04 | Seyahat, Muhafaza ve Taşıma Amaçlı Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 1.714,00 | 2.610,00 | -896,00 |
| 255.05.01.05 | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar |
31.018,60 | 34.942,71 | -3.924,11 |
| 255.02.03.00 | Teksir ve Çoğaltma Makineleri |
14.993,38 | 16.311,68 | -1.318,30 |
| 255.05.02.06 | Aydınlatma Cihazları | 0,00 | 1.275,00 | -1.275,00 |
| 255.03.01.00 | Büro Mobilyaları | 2.291.694,47 | 2.318.091,84 | -26.397,37 |
| 255.03.03.00 | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları |
300.123,09 | 452.043,97 | -151.920,88 |
| 255.03.04.00 | Bebek ve Çocuk Mobilyası ve Aksesuarları | 2.832,00 | 0,00 | 2.832,00 |
| 255.05.03.05 | Seminer ve Sunum Amaçlı Ürünler | 0,00 | 4.158,96 | -4.158,96 |
| 255.05.04.01 | Yemek Hazırlama Ekipmanları |
39.365,97 | 29.546,36 | 9.819,61 |
| 255.05.02.00 | Hizmet Amaçlı Hayvanlar | 2.950,00 | 0,00 | 2.950,00 |
| 255.05.04.00 | Koruma Altına Alınan Hayvanlar |
760,00 | 860,00 | -100,00 |
| 255.07.01.00 | Kütüphane Mobilyaları | 57.039,75 | 0,00 | 57.039,75 |
| 255.07.02.00. | Basılı Yayınlar | 9.724,45 | 0,00 | 9.724,45 |
| 255.07.03.00 | Görsel ve İşitsel Kaynaklar | 17.352,00 | 0,00 | 17.352,00 |
| 255.05.07.04 | Bilgi Saklama Üniteleri | 0,00 | 623,00 | -623,00 |
| 255.05.08.02 | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar |
58.256,60 | 58.372,00 | -115,40 |
| 255.05.09.03 | Saha Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar |
14.042,00 | 33.110,00 | -19.068,00 |
| 255.05.09.99 | Diğer Spor Amaçlı Kullanılan Demirbaşlar |
195.557,11 | 245.139,42 | -49.582,31 |
| 255.05.10.01 | Güvenlik ve Korunma Amaçlı Araçlar | 412,53 | 926,53 | -514,00 |
| 255.05.10.03 | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları |
47.826,56 | 49.649,36 | -1.822,80 |
| 255.05.11.03 | Masa ve Sehpalarda Sergilenen Süs Eşyaları |
7.056,40 | 8.812,00 | -1.755,60 |
| 255.05.99.03 | Sergileme ve Tanıtım Amaçlı Taşınırlar |
111.348,34 | 264.629,34 | -153.281,00 |