|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187. maddesi, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmasını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan genel tebliğde, hangi varlıkların amortisyona tabi olduğu ve bu süreçlerin nasıl yürütüleceği detaylı olarak açıklanmıştır.
Denetim bulgularında, toplam değeri 109.462.490,30 TL olan duran varlıklar için amortisman kaydı yapılmadığı görülmüştür. Bu durum, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın bilanço üzerinde hatalı görünmesine neden olmaktadır. Belirli maddi duran varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığına dair örnekler de raporda yer almaktadır. İdare, 2022 yılında amortisman kaydı yapılmadığını kabul etmekte ve 2023 yılı itibarıyla birim bazında gerekli düzeltmeleri yaparak amortisman kayıtlarını düzenli bir şekilde gerçekleştireceğini belirtmiştir. Bu bağlamda, ilgili mevzuatlar çerçevesinde envanter çalışmalarının eksiksiz olarak yürütülmesi ve amortisyona tabi varlıklar için yılsonlarında gerekli amortisman ayrımının yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar Amortisman İşlemlerinde Hatalar Bulunması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Bazı maddi duran varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiği belirtilmektedir.
Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 47 sıra No.lu Amortisman ve Tükenme Payları Genel Tebliği’nin “Amortisman ve tükenme payına tabi duran varlıklar” başlıklı 3’üncü maddesinde, hangi duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi olduğu hesap bazında ifade edilirken, hangi duran varlıkların amortismana tabi olmadığı da ayrıca belirtilmiştir.
Anılan Genel Tebliğ’in “Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde ise; “Amortisman ve tükenme payı süresi, duran varlıkların aktife girdiği yıldan başlar. Bu sürenin yıl olarak hesaplanması için “1” rakamı bu Tebliğ ekinde belirtilen, varlığın yararlanma süresine göre belirlenmiş orana bölünür. (Örnek: 1/0,20 = 5 yıl; 1/0,025 = 40 yıl)” denilmektedir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından toplam değeri 109.462.490,30 TL olan duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. 25-Maddi Duran Varlık Hesaplarından amortisman ve tükenmeye tabi olanlarla ilgili amortisman kayıtlarının hiç yapılmaması, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabının (-) Bilanço’da hatalı olarak görünmesine yol açmaktadır. Aşağıda yer alan tabloda bazı maddi duran varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı görülmektedir.
Tablo 7: Amortisman Kayıtları Hatalı Olan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesabın Adı | Varlıkların Toplam Değeri | Amortismanların Toplam Değeri | Fark |
| 251.01.02.00. | Enerji Nakil Hatları | 22.664,50 | 0 | 22.664,50 |
| 251.01.06.01. | Köprüler | 10.238,00 | 0 | 10.238,00 |
| 251.01.06.02. | Alt Geçitler | 251.916,12 | 0 | 251.916,12 |
| 251.01.09.01. | Su Kuyuları | 1.020.904,16 | 0 | 1.020.904,16 |
| 251.01.20.01. | Meydanlar | 62.516,50 | 0 | 62.516,50 |
| 251.01.20.02. | Parklar ve Yeşil Alanlar | 32.014.858,01 | 0 | 32.014.858,01 |
| 251.01.20.04. | Rekreasyon Alanları | 3.758.739,27 | 0 | 3.758.739,27 |
| 251.01.20.06. | Pazar Yeri | 4.470.678,67 | 0 | 4.470.678,67 |
| 251.01.20.08. | Umuma Ait Binalar | 421.419,46 | 0 | 421.419,46 |
| 251.01.99.00. | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 199.151,04 | 0 | 199.151,04 |
| 252.01.01.02.05 | Mesleki Eğitim Merkezleri | 545.664,84 | 0 | 545.664,84 |
| 252.01.01.03.01 | Sağlık Evleri | 114.417,80 | 0 | 114.417,80 |
| 252.01.01.04.01 | Yurt ve Pansiyonlar | 2.615.502,31 | 0 | 2.615.502,31 |
| 252.01.01.04.06 | Kurs Merkezleri | 291.737,29 | 0 | 291.737,29 |
| 252.01.01.04.08 | Sinema, Tiyatro ve Opera vb. Salonları ve Stüdyoları | 405.000,00 | 0 | 405.000,00 |
| 252.01.01.04.11 | İbadet Yerleri | 35.317,11 | 0 | 35.317,11 |
| 252.01.01.04.12 | Eğitim ve Dinlenme Binaları | 42.728,00 | 0 | 42.728,00 |
| 252.01.01.09.05 | Dükkan ve İşyeri | 61.777.462,84 | 0 | 61.777.462,84 |
| 254.02.02.. | Tankerler | 264.320,00 | 0 | 264.320,00 |
| 255.02.01.. | Bilgisayarlar ve Sunucular | 1.106.154,91 | 0 | 1.106.154,91 |
| 255.07.01.. | Kütüphane Mobilyaları | 2.429,36 | 0 | 2.429,36 |
| 255.07.02.. | Basılı Yayınlar | 5.956,45 | 0 | 5.956,45 |
| 255.08.04.. | Okul Bahçesi ve Oyun Demirbaşları | 21.358,25 | 0 | 21.358,25 |
| 255.09.01.. | Doğa Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 35,4 | 0 | 35,4 |
| 255.11.01.. | Vitrinde Sergilenen Süs Eşyaları | 540 | 0 | 540 |
| 255.11.03.. | Masa ve Sehpalarda Sergilenen Süs Eşyaları | 780 | 0 | 780 |
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından,yıllar itibariyle meydana gelen eksikliğin giderilmesi için 2022 yılında amortisman kaydı yapılmadığı ancak 2023 yılında birim bazında 257 – Birikmiş Amortisman Hesabı ters çalıştırılmak suretiyle belde belediyelerinden devir olan amortisman kayıtlarının kapatılarak sıfırlandığı, 2023 yılında tarihlerine göre düzenli bir şekilde amortisman ayrılmasının sağlanacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, Belediye tarafından taşınır ve taşınmazlara ilişkin olarak ilgili mevzuatları doğrultusunda envanter çalışmalarının (gereken değerleme işlemleri de dahil) yapılması, amortismana tabi olan varlıklar için amortisman tebliğleri uyarınca yılsonlarında amortisman ayrılması gerektiği değerlendirilmektedir.