BULGU: Maddi Duran Varlıklar Amortisman İşlemlerinde Hatalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Özel İdarenin amortismana tabi maddi duran varlıkları için amortisman ayrılmadığı, görülmüştür.
27.05.2016 tarih ve Mükerrer 29724 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin 187’nci maddesinin (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı; bu Yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiş; “Tutulacak Diğer Defterler” başlıklı 18’inci bölümünün 491’inci maddesinde ise Duran Varlıklar Amortisman Defteri mahalli idareler tarafından tutulacak defterler arasında sayılmıştır.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi için kullanılan 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup Tebliğ’in 9’uncu maddesinde amortismana tabi her bir varlığın Tebliğ eklerinde (Ek-2) yer alan Duran Varlıklar Amortisman Defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemeler neticesinde aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere; Duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir.
Tablo 6: Amortisman Ayrılmayan Duran Varlıklar
| Hesap Kodu Tüm Düzeyler |
Hes Ad | Varlıkların Toplam Değeri |
Ayrılan Amortismanların |
Fark |
| 252.xx.xx.01.01 | Hizmet Binaları | 2.709.559,62 | 0,00 | 2.709.559,62 |
| 252.xx.xx.01.99 | Diğer | 18.171.468,56 | 0,00 | 18.171.468,56 |
| 252.xx.xx.02.99 | Diğer | 1.005.870,99 | 0,00 | 1.005.870,99 |
| 252.xx.xx.04.99 | Diğer | 1.938.829,34 | 0,00 | 1.938.829,34 |
| 253.01.03.. | Görüntüleme, Bilgi Toplama ve Takip Sistemleri | 9.481.125,20 | 0,00 | 9.481.125,20 |
| 253.01.99.. | Diğer Tesis ve Sistemler | 5.760.991,00 | 0,00 | 5.760.991,00 |
| 253.02.02.. | İnşaat Makineleri ve Aletleri | 4.631.781,40 | 0,00 | 4.631.781,40 |
| 253.02.03.. | Atölye Makineleri ve Aletleri | 9.481.125,20 | 0,00 | 9.481.125,20 |
| 253.02.04.. | İş Makineleri ve Aletleri | 62.299.733,29 | 0,00 | 62.299.733,29 |
| 253.02.05.. | Güç Elektroniği ve Basınçlı Makineler ile Aletleri |
8.293.384,02 | 0,00 | 8.293.384,02 |
| 253.02.10.. | Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler |
7.993,32 | 0,00 | 7.993,32 |
| 253.03.01.. | Yıkama, Temizleme ve Ütüleme Cihaz ve Araçları | 6.815.766,10 | 0,00 | 6.815.766,10 |
| 253.03.02.. | Beslenme, Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri |
4.631.781,40 | 0,00 | 4.631.781,40 |
| 253.03.03.. | Kurtarma Amaçlı Cihaz ve Aletler | 9.481.125,20 | 0,00 | 9.481.125,20 |
| 253.03.04.. | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri | 62.299.733,29 | 0,00 | 62.299.733,29 |
| 253.03.05.. | Tıbbi ve Biyolojik Amaçlı Kullanılan Cihazlar ve Aletler |
8.293.384,02 | 0,00 | 8.293.384,02 |
| 253.03.06.. | Araştırma ve Üretim Amaçlı Cihazları ve Aletleri |
203.737,42 | 0,00 | 203.737,42 |
| 253.03.07.. | Müzik Aletleri ve Aksesuarları | 212,40 | 0,00 | 212,40 |
| 254.01.01.. | Otomobiller | 6.815.766,10 | 0,00 | 6.815.766,10 |
| 254.01.02.. | Yolcu Taşıma Araçları | 4.631.781,40 | 0,00 | 4.631.781,40 |
| 254.01.03.. | Yük Taşıma Araçları | 9.481.125,20 | 0,00 | 9.481.125,20 |
| 254.01.04.. | Arazi Taşıtları | 62.299.733,29 | 0,00 | 62.299.733,29 |
| 254.01.05.. | Özel Amaçlı Taşıtlar | 8.293.384,02 | 0,00 | 8.293.384,02 |
| 254.01.07.. | Motorsuz Kara Araçları | 212,40 | 0,00 | 212,40 |
| 254.02.03.. | Deniz Altılar | 9.481.125,20 | 0,00 | 9.481.125,20 |
| 255.01.01.. | Döşeme Demirbaşları | 6.815.766,10 | 0,00 | 6.815.766,10 |
| 255.01.02.. | Temsil ve Tören Demirbaşları | 4.631.781,40 | 0,00 | 4.631.781,40 |
| 255.01.03.. | Koruyucu Giysi ve Malzemeler | 9.481.125,20 | 0,00 | 9.481.125,20 |
| 255.01.05.. | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar |
8.293.384,02 | 0,00 | 8.293.384,02 |
| 255.02.01.. | Bilgisayarlar ve Sunucular | 6.815.766,10 | 0,00 | 6.815.766,10 |
| 255.02.02.. | Bilgisayar Çevre Birimleri | 4.631.781,40 | 0,00 | 4.631.781,40 |
| 255.02.03.. | Teksir ve Çoğaltma Makineleri | 9.481.125,20 | 0,00 | 9.481.125,20 |
| 255.02.04.. | Haberleşme Cihazları | 62.299.733,29 | 0,00 | 62.299.733,29 |
| 255.02.05.. | Ses, Görüntü ve Sunum Cihazları | 8.293.384,02 | 0,00 | 8.293.384,02 |
| 255.02.06.. | Aydınlatma Cihazları | 203.737,42 | 0,00 | 203.737,42 |
| 255.02.99.. | Diğer Büro Makineleri ve Aletleri | 5.760.991,00 | 0,00 | 5.760.991,00 |
| 255.03.01.. | Büro Mobilyaları | 6.815.766,10 | 0,00 | 6.815.766,10 |
| 255.03.02.. | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar | 4.631.781,40 | 0,00 | 4.631.781,40 |
| 255.03.03.. | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları | 9.481.125,20 | 0,00 | 9.481.125,20 |
| 255.03.04.. | Bebek ve Çocuk Mobilyası ve Aksesuarları | 62.299.733,29 | 0,00 | 62.299.733,29 |
| 255.03.05.. | Seminer ve Sunum Amaçlı Ürünler | 8.293.384,02 | 0,00 | 8.293.384,02 |
| 255.04.01.. | Yemek Hazırlama Ekipmanları | 6.815.766,10 | 0,00 | 6.815.766,10 |
| 255.07.01.. | Kütüphane Mobilyaları | 6.815.766,10 | 0,00 | 6.815.766,10 |
| 255.07.04.. | Bilgi Saklama Üniteleri | 62.299.733,29 | 0,00 | 62.299.733,29 |
| 255.08.01.. | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 6.815.766,10 | 0,00 | 6.815.766,10 |
| 255.08.02.. | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar | 4.631.781,40 | 0,00 | 4.631.781,40 |
| 255.09.02.. | Salon Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 4.631.781,40 | 0,00 | 4.631.781,40 |
| 255.09.03.. | Saha Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 9.481.125,20 | 0,00 | 9.481.125,20 |
| 255.10.02.. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 4.631.781,40 | 0,00 | 4.631.781,40 |
| 255.10.03.. | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları | 9.481.125,20 | 0,00 | 9.481.125,20 |
| 255.11.01.. | Vitrinde Sergilenen Süs Eşyaları | 6.815.766,10 | 0,00 | 6.815.766,10 |
| 255.12.02.. | Büro Malzemeleri | 4.631.781,40 | 0,00 | 4.631.781,40 |
| 255.99.01.. | Seyyar Kulübe, Kabin, Büfe ve Kafesler | 6.815.766,10 | 0,00 | 6.815.766,10 |
| 255.99.02.. | Seyyar Tanklar ve Tüpler | 4.631.781,40 | 0,00 | 4.631.781,40 |
| Amortisman Ayrılmayan Varlıkların Toplam Değeri | Amortisman Ayrılmayan Varlıkların Toplam Değeri | Amortisman Ayrılmayan Varlıkların Toplam Değeri | 673.240.815,73 |
Buna göre 2024 yılı Bilançosunda; Amortismana tabi 673.240.815,73 TL değerindeki varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle ayrılması gereken tutar kadar 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının eksik, ilgili maddi duran varlıkların net değerlerinin fazla, 2024 yılı Faaliyet Sonuçları Tablosunda da yılı amortisman giderleri 630.13 hesabı itibarıyla eksik gösterilmesine neden olunmuştur.
Kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa katıldığını ve Özel İdarenin amortismana tabi maddi duran varlıklara ilişkin ilgili mevzuatları doğrultusunda envanter çalışmalarının yapılacağını ve amortismana tabi olan varlıklar için amortisman tebliğlerine uygun olarak amortisman ayrılması sağlanacağını ifade etmiştir.
Sonuç olarak, duran varlıklara ilişkin ilgili mevzuatları doğrultusunda envanter çalışmalarının yapılması ve amortismana tabi olan varlıklar için amortisman tebliğlerine uygun olarak amortisman ayrılması gerekmektedir.