|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İl Belediyesi’nin maddi duran varlıklar amortisman işlemlerinde önemli hatalar tespit etmiştir. İncelemeler sonucunda, bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı ya da muhasebe hesaplarında yer almayan varlıklar için birikmiş amortisman hesabının kullanıldığı belirlenmiştir. Muhasebe Yönetmeliği’nin 187. maddesi, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak yapılan denetimde, İdare’nin belirli varlıklar için amortisman ayırmadığı ve bazı hesaplarda varlık değerinin üzerinde amortisman kaydedildiği görülmüştür.
Duran varlıkların amortisman defterinin kullanılmaması, İdare’nin aktifindeki varlık sayısının ve çeşitliliğinin fazlalığı ile her bir varlığın aktife giriş tarihleri ve amortisman oranlarının farklı olmasından kaynaklanmaktadır. Bu durum, hatalı muhasebe kayıtlarının toplam tutarının net bir şekilde belirlenmesini engellemektedir. Denetim raporunda yer alan tablolarda, amortisman ayrılmayan ve kayıtlı olmayan varlıklarla ilgili detaylar sunulmuştur. İdare, denetim bulgularının ardından gelecek yıl mali tablolarında düzeltme yapacağını belirtmiş olsa da, bu düzeltmelerin 2022 yılına ait hataları gidermeyeceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla, İdare’nin taşınır ve taşınmaz varlıklar için envanter çalışmalarını ve gerekli değerleme işlemlerini gerçekleştirmesi, ayrıca amortismana tabi varlıklar için yıl sonunda amortisman ayırması gerekmektedir. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar Amortisman İşlemlerinde Hatalar Bulunması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdarenin muhasebe kayıtları ve mali tabloların incelenmesi neticesinde aşağıda ayrıntısı gösterilen maddi duran varlıklar için ya hiç amortisman ayrılmadığı ya da muhasebe hesaplarında kayıtlı olmayan varlıklar için birikmiş amortisman hesabının kullanıldığı görülmüştür.
Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinin 2’nci fıkrasının (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiği belirtilmektedir.
Muhasebat Genel Müdürlüğü 47 sıra No.lu Genel Tebliği’nin “Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Amortisman ve tükenme payı süresi, duran varlıkların aktife girdiği yıldan başlar. Bu sürenin yıl olarak hesaplanması için “1” rakamı bu Tebliğ ekinde belirtilen, varlığın yararlanma süresine göre belirlenmiş orana bölünür. (Örnek: 1/0,20 = 5 yıl; 1/0,025 = 40 yıl)” denilmektedir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından aşağıdaki tablolarda ayrıntısı gösterilen duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, ayrıca ilgili duran varlık hesabında kayıtlı olmayan varlıklar için 257 Birikmiş Amortisman Hesabı ile amortisman ayrıldığı, bazı hesap alanlarına ise varlık hesabından daha fazla tutarda amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Duran Varlıklar Amortisman Defterinin kullanılmaması, İdarenin aktifinde bulunan duran varlık sayısının ve çeşidinin çokluğu ve her birinin aktife giriş tarihlerinin ve amortisman oranlarının farklı olması gibi nedenlerle hatalı muhasebe kayıtlarının toplam tutarı tam olarak tespit edilememiştir.
Söz konusu varlıklara ilişkin detaylar aşağıdaki tablolarda yer almaktadır.
Tablo 8: Varlık Hesabında Olup Amortisman Ayrılmayan Hesaplar
| Hesap Kod 4. Düzey | Hesap Detay Ad | Borç Bakiye (TL) |
| 254.02.07.00.00 | Botlar | 47.096,16 |
| 254.03.02.00.00 | Helikopter | 20.000,00 |
| 252.01.01.02.99 | Diğer | 982.182,65 |
| 252.01.02.01.99 | Diğer | 274.307,93 |
| 252.01.02.07.99 | Diğer Binalar(AHŞAP) | 1.201.851,67 |
| 252.01.02.09.01 | Alışveriş ve İş Merkezleri | 452.187,10 |
| 252.01.02.09.05 | Dükkan ve İşyeri(AHŞAP) | 117.457,59 |
| 252.01.04.01.99 | Diğer | 649.000,00 |
| 255.99.02.00.00 | Seyyar Tanklar ve Tüpler | 2.800,00 |
| 254.02.07.00.00 | Botlar | 47.096,16 |
| 254.03.02.00.00 | Helikopter | 20.000,00 |
| Toplam | 3.813.979,26 |
Tablo 9: Varlık Hesabında Olmayıp Amortisman Ayrılan Hesaplar
| Hesap Kod 4. Düzey | Hesap Detay Ad | Alacak Bakiye (TL) |
| 257.01.12.00.00 | İskeleler | 41.007,72 |
| 257.01.17.06.00 | Yolcu Terminalleri | 242.158,95 |
| 257.01.18.00.00 | Park ve Bahçeler | 18.606,84 |
| 257.02.12.02.00 | Atölyeler | 5.310,30 |
| 257.03.99.99.00 | Diğer Tesis Makine ve Cihazlar | 910,24 |
| Toplam | 487.851,58 |
Yukarıda yer alan denetim tespiti sonrasında İdare, gelecek yıl mali tablolarında düzeltme işlemlerini yapacağını bildirmiş olsa da yapılacak olan işlemlerin 2022 yılı mali tablolarında oluşan hatayı düzeltici etkisi bulunmamaktadır.
Bu itibarla, İdare tarafından taşınır ve taşınmazlara ilişkin olarak ilgili mevzuatları doğrultusunda envanter çalışmalarının (gereken değerleme işlemleri de dahil) yapılması, amortismana tabi olan varlıklar için amortisman tebliğleri uyarınca yılsonlarında amortisman ayrılması gerekmektedir.