|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nde maddi duran varlıklar amortisman işlemlerinde bazı hataların tespit edildiğini ortaya koymuştur. İncelemeler sonucunda, bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, diğerlerinde ise kayıtlı değerlerinden fazla amortisman uygulandığı belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmasını zorunlu kılmakta; ayrıca bu varlıkların amortisman süre, yöntem ve oranlarının belirlenmesi için Maliye Bakanlığı’nın esas ve usullerine uyulması gerektiğini vurgulamaktadır.
Yapılan denetimlerde, hatalı amortisman uygulamalarının 2023 yılı bilançosunda ilgili varlıkların ve 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın yanlış bilgi içermesine yol açtığı tespit edilmiştir. Hatalı amortisman uygulamalarına ilişkin detaylar tablo halinde sunulmuş, bazı varlıkların toplam değerleri ile ayrılan amortismanlar arasındaki farklar ortaya konmuştur. Kamu idaresi, bu bulgulara ilişkin gerekli işlemlerin yapılacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, maddi duran varlıkların envanter çalışmalarının ilgili mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilmesi ve amortismana tabi varlıklar için gerekli tebliğlere uygun şekilde amortisman ayrılması önem arz etmektedir. Bu durum, mali raporların doğruluğunu sağlamak açısından kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar Amortisman İşlemlerinde Hatalar Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Amortismana tabi bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazı maddi duran varlıklar için kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin 187’nci maddesinin (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı; bu Yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiş; “Tutulacak Diğer Defterler” başlıklı 18’inci bölümünün 491’inci maddesinde ise Duran Varlıklar Amortisman Defteri mahalli idareler tarafından tutulacak defterler arasında sayılmıştır.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi için kullanılan 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup Tebliğ’in 9’uncu maddesinde amortismana tabi her bir varlığın Tebliğ eklerinde (Ek-2) yer alan Duran Varlıklar Amortisman Defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemeler neticesinde, bazı duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı ve kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayırılan varlıklar bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durum 2023 yılı Bilançosunda; ilgili varlıkların ve 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabının hatalı bilgi içermesine sebep olmuştur.
Hatalı amortisman uygulamalarına aşağıdaki tabloda ayrıntılarıyla yer verilmiştir;
Tablo 8: Hatalı Amortismanlar Tablosu
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) | Amortismanların Toplam Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 251.01.02.00. | Enerji Nakil Hatları | 0,00 | 208.853,16 | -208.853,16 |
| 251.01.07.00. | Yollar | 775.762.968,75 | 45.704.712.669,46 | -44.928.949.700,71 |
| 251.01.20.01. | Meydanlar | 8.726.615,00 | 16.920.215,00 | -8.193.600,00 |
| 251.01.20.02. | Parklar ve Yeşil Alanlar | 98.780.140,38 | 36.768.935.973,00 | -36.670.155.832,62 |
| 251.01.20.05. | Otoparklar | 1.451.551,00 | 458.314.493,11 | -456.862.942,11 |
| 251.01.20.06. | Pazar Yeri | 35.814.771,07 | 4.394.716.298,07 | -4.358.901.527,00 |
| 252.01.02.01 | Ana Okulları | 0,00 | 42.009,00 | -42.009,00 |
| 252.01.03.04 | Hastaneler | 0,00 | 57.883,15 | -57.883,15 |
| 254.01.06. | Mopet ve Motosikletler | 149.494,02 | 151.311,22 | -1.817,20 |
| 254.02.07. | Botlar | 10.692,80 | 12.952,81 | -2.260,01 |
| 255.01.01. | Döşeme Demirbaşları |
521.130,76 | 573.817,76 | -52.687,00 |
| 255.01.02. | Temsil ve Tören Demirbaşları | 305.185,99 | 305.810,23 | -624,24 |
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususta gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla duran varlıklara ilişkin olarak ilgili mevzuatları doğrultusunda envanter çalışmalarının yapılması ve amortismana tabi olan varlıklar için amortisman tebliğlerine uygun olarak amortisman ayrılması gerekmektedir.