| ÖZET: İdare tarafından maddi duran varlıkların amortisman işlemlerinde hatalar bulunmuştur. 40 milyon TL kadar değerinde varlık için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. Diğer taraftan, 1,389 milyon TL kadar değerinde varlık için kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı belirlenmiştir. İdare tarafından toplam değeri 42,2 milyon TL olan duran varlıklar için amortisman işlemlerinin hatalı olduğu rapor edilmiştir. Yönetmelik ve tebliğlere göre amortismana tabi olan varlıklar için yıl sonlarında amortisman ayrılması gerektiği değerlendirilmektedir. Bu durum, taşınır ve taşınmazların yanlış bir şekilde hesaplarda gösterilmesi nedeniyle ortaya çıkmıştır. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar Amortisman İşlemlerinde Hatalar Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Maddi duran varlıkların 40,814,347,78 TL kısmı için amortisman ayrılmadığı 1,389,093,46 TL değerinde varlık için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiği belirtilmektedir.
Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 47 sıra no.lu Amortisman ve Tükenme Payları Genel Tebliği’nin “Amortisman ve tükenme payına tabi duran varlıklar” başlıklı 3’üncü maddesinde, hangi duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi olduğu hesap bazında ifade edilirken, hangi duran varlıkların amortismana tabi olmadığı da ayrıca belirtilmiştir.
Anılan Genel Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde ise; “Amortisman ve tükenme payı süresi, duran varlıkların aktife girdiği yıldan başlar. Bu sürenin yıl olarak hesaplanması için “1” rakamı bu Tebliğ ekinde belirtilen, varlığın yararlanma süresine göre belirlenmiş orana bölünür. (Örnek: 1/0,20 = 5 yıl; 1/0,025 = 40 yıl)” denilmektedir.
Yapılan incelemede; İdare tarafından toplam değeri 42.203.441,24 TL olan duranvarlıklar için amortisman işlemlerinin hatalı olduğu tespit edilmiştir. 25 Maddi Duran Varlık Hesaplarından amortisman ve tükenmeye tabi olanlarla ilgili amortisman kayıtlarının hiç yapılmaması, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının (-) Bilanço’da hatalı olarak görünmesine yol açmaktadır. Aşağıda yer alan tabloda maddi duran varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı veya kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı görülmektedir.
Tablo 8:Amortisman Kayıtları Hatalı Olan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri | Amortismanların Toplam Değeri | Fark |
| 251.02.00. | Enerji Nakil Hatları | 457.419,00 | 0,00 | 457.419,00 |
| 251.06.01. | Köprüler | 5.432.996,12 | 0,00 | 5.432.996,12 |
| 251.20.02. | Parklar ve Yeşil Alanlar | 11.323,28 | 0,00 | 11.323,28 |
| 251.20.06. | Pazar Yeri | 389.400,00 | 0,00 | 389.400,00 |
| 251.99.00. | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 358.909,36 | 0,00 | 358.909,36 |
| 252..04.03 | Kreş ve Gündüz Bakımevleri | 13.016.690,17 | 0,00 | 13.016.690,17 |
| 253.01.99.. | Diğer Tesis ve Sistemler | 21.143.418,15 | 0,00 | 21.143.418,15 |
| 255.07.02.. | Basılı Yayınlar | 3.820,00 | 0,00 | 3.820,00 |
| 255.07.03.. | Görsel ve İşitsel Kaynaklar | 371,70 | 0,00 | 371,70 |
| 255.09.01.. | Doğa Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 150,00 | 184,00 | -34,00 |
| 255.09.03.. | Saha Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 0,00 | 493,69 | -493,69 |
| 255.01.05.. | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 0,00 | 930,00 | -930,00 |
| 255.99.03.. | Sergileme ve Tanıtım Amaçlı Taşınırlar | 0,00 | 1.050,00 | -1.050,00 |
| 255.01.02.. | Temsil ve Tören Demirbaşları | 710,00 | 2.526,50 | -1.816,50 |
| 255.08.02.. | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar | 0,00 | 4.250,00 | -4.250,00 |
| 253.03.07.. | Müzik Aletleri ve Aksesuarları | 0,00 | 10.448,80 | -10.448,80 |
| 253.02.10.. | Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler | 10.753,17 | 11.414,30 | -661,13 |
| 253.03.05.. | Tıbbi ve Biyolojik Amaçlı Kullanılan Cihazlar ve Aletler | 18.979,70 | 23.091,60 | -4.111,90 |
| 255.10.02.. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 96.392,96 | 96.473,35 | -80,39 |
| 255.03.01.. | Büro Mobilyaları | 1.262.107,63 | 1.305.177,95 | -43.070,32 |
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, İdare tarafından taşınır ve taşınmazlara ilişkin olarak ilgili mevzuatları doğrultusunda, amortismana tabi olan varlıklar için amortisman tebliğleri uyarınca yıl sonlarında amortisman ayrılması gerektiği değerlendirilmektedir.