|
ÖZET: Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu, 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde gerçek durumu yansıtmamaktadır. Yapılan incelemelerde, bazı taşınmazların muhasebe kayıtlarının mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 44. maddesi, kamu idarelerinin taşınmazlarının kaydına dair usul ve esasların belirlenmesini öngörmektedir. Bu çerçevede, 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ilgili yönetmelik hazırlanmıştır.
Söz konusu yönetmelikte, taşınmazların kaydedilmesi için maliyet bedeli veya rayiç değerlerinin esas alınması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, tapuda kayıtlı olmayan taşınmazların yalnızca ekonomik değerlendirilmeye tabi olanlar ile kamusal ihtiyaçlar için kullanılanların iz bedeli üzerinden kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de maddi duran varlıklar hakkında işlem yapılmasını düzenlemektedir. Yapılan denetimlerde, bazı taşınmazların gerekli envanter ve değerleme işlemlerinin yapılmadan kayıtlara alınmadığı, bu durumun muhasebe kayıtlarında eksikliklere yol açtığı belirlenmiştir. Dolayısıyla, belediyelerin mülkiyetinde bulunan taşınmazların, ilgili yönetmelik hükümlerine uygun olarak kaydedilmesi ve ardından bu kayıtların doğru bir şekilde muhasebe hesaplarına aktarılması zorunludur. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubunun Gerçek Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Bir kısım taşınmazlara ilişkin muhasebe kayıtlarının mevzuatına uygun olarak yapılmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınır ve taşınmaz işlemleri” başlıklı 44’üncü maddesinde kamu idarelerinin taşınmazlarının kaydına ilişkin usul ve esasların çıkarılacak yönetmelik ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Buna istinaden 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik çıkarılmıştır.
Mezkûr Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde Ek 1’deki Kayıt Planı’nın “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı; yine Ek 1’deki Kayıt Planı’nın “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazlardan sadece ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılan taşınmazların ve “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında yer alan taşınmazların ise iz bedeli üzerinden kayıtlara alınacağı hükme bağlanmıştır.
Mezkûr Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı; yine Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazlardan maliyet ve rayiç bedeli belirlenemeyen taşınmazların, “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazlardan sadece ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılan taşınmazların, “Orta Malları” başlığı altında yer alan taşınmazların, “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında yer alan taşınmazların ve Bakanlık tarafından iz bedeli ile takip edilmesine karar verilen taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıtlara alınacağı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi duran varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemleri düzenleyen 187’nci maddesinde ise maddi duran varlıklar hakkında; Taşınır Mal Yönetmeliği ve 13/9/2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ilgili hükümlerine göre işlem yapılacağı hususu düzenlenmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümlerine göre, belediyelerin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre kayıtlara alınması, ardından bu kayıtların Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ndeki hükümlere göre ilgili muhasebe hesaplarına kaydedilmesi hukuki bir zorunluluktur.
Yapılan incelemede, kamu idaresinin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların bir kısmının Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre envanter ve değerleme işlemleri yapılmak suretiyle kayıtlara alınmadığı, bunun sonucunda muhasebe kayıtlarında 25 Maddi duran varlıklar hesap grubuna gerekli kayıtların tam ve doğru olarak yapılmadığı, böylece bu hesap grubunun hatalı bilgi içerdiği tespit edilmiştir.
Bu itibarla, İdarenin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre kayıtlara alınmasının, ardından bu kayıtların Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ndeki hükümlere göre ilgili muhasebe hesaplarına kaydedilmesi gerekmektedir.