|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Genel Bütçeli İdareler ve Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı mali tablolarında maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı ve 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın kullanılmadığı tespit edilmiştir. Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı Yönetmeliği’nin ilgili maddesinde, bu hesap planının nasıl uygulanacağına dair bir açıklama bulunmamakla birlikte, Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile diğer yönetmeliklerin genel esaslarının uygulanacağı belirtilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde maddi duran varlıkların izlenmesi ve birikmiş amortismanların kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, 47 sıra no’lu Genel Tebliğ’de, duran varlıklar için amortismanın normal yöntemle ayrılması gerektiği ifade edilmiştir. İncelemeler sonucunda, Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı’nda kayıtlı olan 18.090.118,91 TL değerindeki varlık için %2 oranında, yani 361.802,37 TL tutarında amortisman ayrılmadığı görülmüştür. Sonuç olarak, maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması ve bu tutarın 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nda muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, mali tablolarda belirtilen hesaplar arasında uyumsuzluk oluşmaktadır. Bu durum, ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar İçin Amortisman Ayrılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı mali tablo kayıtları üzerinde yapılan incelemede, maddi duran varlıklar bulunduğu halde bu varlıklar için amortisman ve tükenme payı ayrılmadığı ve 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabının kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı Yönetmeliği’nin “Muhasebeleştirme işlemleri” başlıklı 8’inci maddesinin yedinci fıkrasında, özel hesabın muhasebeleştirilmesinde kullanılacak çerçeve hesap planı belirlenmiş olup, fıkranın (n) bendinde 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı ihdas edilmiştir.
Yönetmelikte ilgili hesabın nasıl kullanılacağı konusunda bir açıklama bulunmamakla birlikte, Yönetmeliğin “Hüküm bulunmayan haller”i düzenleyen 29’uncu maddesinde, “Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve 5018 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile 27/12/2014 tarihli ve 29218 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin ve 1/5/2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin genel esasları kıyasen uygulanır.” hükmü bulunmaktadır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “25-Maddi Duran Varlıklar” başlıklı 169’uncu maddesinde, “Maddi duran varlıklar hesap grubu, kamu idarelerince faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar ile bunların birikmiş amortismanlarının izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir. Mezkur Yönetmeliğin 257-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabının niteliğini düzenleyen 185’inci maddesinde birikmiş amortismanlar hesabı, “maddi duran varlık bedellerinin yararlanma süresi içinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılır.” şeklinde tanımlanmış olup, devamındaki 186’ncı maddesinde hesabın işleyişi tarif edilmiştir.
Diğer yandan, amortisman ve tükenme paylarına ilişkin açıklamaların yer aldığı 47 sıra no’lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 5’inci maddesinde, “Duran varlıklar için amortisman ve tükenme payı ayrılmasında normal amortisman yöntemi uygulanır. Bu yönteme göre varlıklar için amortisman ve tükenme payı, varlığın yararlanma süresine göre Ek-1’de yer alan Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları Listesinde belirlenen oranlarda her yıl eşit olarak ayrılır.” denilmiştir.
Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları Listesine göre, kamu idaresinin mülkiyetinde olan binalar için uygulanan amortisman oranı % 2’dir.
Yapılan incelemede, yıl sonu itibarıyla Dönüşüm Projeleri Özel Hesabının 252-Binalar Hesabında takip edilen 18.090.118,91 TL varlık mevcut olup, 18.090.118,91*%2= 361.802,37 TL amortisman ayrılmadığı görülmüştür. 25 Hesap Grubunda kayıtlı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması ve bunun 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Söz konusu uygulama yukarıda atıfta bulunulan mevzuat hükümlerine aykırıdır. Dönem sonunda maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle, mali tablolarda 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabının alacak bakiyesi ile 634-Dönüşüm Giderleri Hesabının borç bakiyesi olması gereken tutardan 361.802,37 TL noksan görünmektedir.
Sonuç olarak, 25 Hesap Grubunda kayıtlı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması ve bunun 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabında muhasebeleştirilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.