| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bir ilçe belediyesinin maddi duran varlıkları için amortisman ayrılmadığı veya kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, bilanço ve faaliyet sonuçları tablolarında hatalı değerlerin görünmesine neden olmuştur. Kamu idaresi, hataların tespit edilip düzeltileceğini bildirmiştir. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar İçin Hatalı Amortisman Ayrılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin maddi duran varlık grubunda kayıtlı bulunan bazı varlıkları için amortisman ayrılmadığı, bazı varlıklar için ise amortismana tabi maddi varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25-Maddi Duran Varlıklar Hesap grubuna ilişkin olan “Hesap Grubuna İlişkin İşlemler” başlıklı 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı; amortismana tabi maddi duran varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği belirtilmiştir.
04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 Sıra No’lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise; kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları düzenlenmiştir.
Yapılan incelemelerde, anılan Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine aykırı olarak İdarenin maddi duran varlık grubunda kayıtlı bulunan maddi duran varlıklarının bir kısmı için hiç amortisman ayrılmadığı, amortisman ayrılan bazı varlıklar için ise amortismana tabi maddi varlığın kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (Tl) | Amortismanların Toplam Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 251.1.7.00 | Yollar | 15.224,58 | 0,00 | 15.224,58 |
| 251.1.99.00 | Diğer Yeraltı Ve Yerüstü Düzenleri | 384,00 | 0,00 | 384,00 |
| 252.1.99 | Diğer Binalar | 10.814.213,53 | 0,00 | 10.814.213,53 |
| 252.1.1.01.99 | Diğer | 2.821.562,30 | 0,00 | 2.821.562,30 |
| 252.1.1.07.01 | Kamu Konutları | 620.000,00 | 0,00 | 620.000,00 |
| 252.1.1.07.99 | Diğer binalar | 345.000,00 | 0,00 | 345.000,00 |
| 252.1.1.09.05 | Dükkan Ve İşyeri | 2.400.000,00 | 0,00 | 2.400.000,00 |
| 253.01.03 | Görüntüleme, Bilgi Toplama Ve Takip | 127,00 | 0,00 | 127,00 |
| Sistemleri | ||||
| Toplam | – | 17.016.511,41 | 0,00 | 17.016.511,41 |
Tablo 9: Amortismana Tabi Maddi Varlığın Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisan Ayrılan Maddi Duran Varlıklar Tablosu
| Hesap kodu | Hesap adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) | Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 254.01.04 | Arazi taşıtları | 0,00 | 2.400,00 | (2.400,00) |
| 255.01.02 | Temsil Ve Tören Demirbaşları |
35.688,14 | 35.720,66 | ( 32,52) |
| 255.01.04 | Seyahat, Muhafaza Ve Taşıma Amaçlı Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar |
25.749,00 | 28.340,93 | (2.591,93) |
| 255.03.03 | Kafeterya ve yemekhane mobilyaları | 60.581,00 | 66.033,53 | ( 5.452,53) |
| 255.03.05 | Seminer Ve Sunum Amaçlı Ürünler |
2.540,01 | 2.786,05 | ( 246,04) |
| 255.04.01 | Yemek Hazırlama Ekipmanları |
65.095,14 | 69.397,45 | (4.302,31) |
| 255.05.01 | Çiftlik Hayvanları | 0,00 | 1.200,00 | ( 1.200,00) |
| 25507.04 | Bilgi Saklama Üniteleri | 0,00 | 1.367,52 | ( 1.367,52) |
| 255.08.02 | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar | 215.106,80 | 215.162,60 | ( 55,80) |
| 255.09.02 | Salon Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 31.072,63 | 32.762,84 | ( 1.690,21) |
| 255.09.03 | Saha Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 19.050,11 | 19.248,11 | ( 198,00) |
| 255.09.99 | Diğer Spor Amaçlı Kullanılan Demirbaşlar | 2.244,41 | 2.307,41 | (63,00) |
| 255.10.01 | Güvenlik Ve Korunma Amaçlı Araçlar | 0,00 | 10,62 | ( 10,62) |
| Toplam | 457.127,24 | 476.737,72 | (19.610,48) |
Buna göre 2022 yılı Bilançosunda;
– Amortismana tabi 17.016.511,41 TL değerindeki varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle ayrılması gereken tutarları kadar 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabının eksik, ilgili maddi duran varlıkların net değerlerinin fazla,
– Maddi duran varlık hesaplarında kayıtlı olmayan varlıklar ile kayıtlı değerleri 457.127,24 TL olan varlık için 476.737,72 TL amortisman ayrılması sebebiyle 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabının 19.610,48 fazla,
– Diğer taraftan, 2022 yılı Faaliyet Sonuçları Tablosunda da yılı amortisman giderlerinin eksik gösterilmesine neden olunmuştur.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta; taşınmazlarla ilgili amortisman fazlalıkları ve eksiklikleri ayrıca taşınmazlarla ilgili eksikliklerin tespit edilerek tapu kayıtlarına göre kontrol edilerek girişlerinin başlatıldığı, amortismana tabi maddi varlıkların kayıtlı değerlerinden fazla amortismana ayrılan maddi duran varlıklar tablosu, muhasebe ve taşınır kayıtlarından gerekli incelemeler ve karşılaştırmalar yapıldıktan sonra hatalar tespit edilip gerekli düzeltmelerinin yapılacağı bildirilmiştir.
Amortismana tabi maddi duran varlıklar için hiç amortisman ayrılmaması veya değerinden fazla amortisman ayrılması nedeniyle, bilançoda 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı ile maddi duran varlıkların net değerleri hatalı olarak görünmektedir. Aynı zamanda faaliyet sonuçları tablosunda da amortisman giderleri gerçek değeri göstermemektedir.