| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir Bağlı İdaresi’nin maddi duran varlıkları için ayrılan amortisman tutarının, kayıtlı değerini 15.188.404,36 TL aşması tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, amortisman hesaplamaları varlıkların kayıt bedelini geçmemelidir. İdare, kayıtlı değerlerin güncel olduğunu belirtse de, muhasebe mevzuatına uygun işlem yapılması gerektiği vurgulanmıştır. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar İçin Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Amortismana tabi maddi duran varlıklar için hesap alt kodları itibariyle yapılan incelemede, kayıtlı maddi duran varlık tutarından daha fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı, bu yönetmelik kapsamına dâhil kamu idarelerince muhasebe sistemine dâhil edilen maddi duran varlıklardan; hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı, varlıkların ilk defa amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerin kayıt bedeli olduğu, ancak, enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş olan varlıklar için amortisman hesaplamasına esas alınacak değerin düzeltme sonucu ortaya çıkan değer olduğu, bir varlık için yapılan harcamaların, varlığın iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılması sonucunu doğurması durumunda amortisman hesaplaması varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı belirtilmiştir.
Aşağıdaki tabloda yer alan hesaplamaya göre İdare bilançosunda 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı 15.188.404,36 TL fazla olarak yer almaktadır.
Tablo 8: MDV Kayıtlı Değerleri ile Amortisman Tutarlarının Karşılaştırılması (TL)
| Hesap Kodu | Hesap Adı | MDV Kayıtlı Değer Toplamı | MDV Birikmiş Amortisman Toplamı | Fazla Ayrılan Amortisman Tutarı |
| 253.02.02.. | İnşaat Makineleri ve Aletleri | 31.950,00 | 10.124.214,26 | 10.092.264,26 |
| 253.02.03.. | Atölye Makineleri ve Aletleri | 241.929,97 | 4.609.033,23 | 4.367.103,26 |
| 255.01.04.. | Seyahat, Muhafaza ve Taşıma Amaçlı Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar |
850 | 3.300,00 | 2.450,00 |
| 255.02.03.. | Teksir ve Çoğaltma Makineleri |
82.183,08 | 139.073,08 | 56.890,00 |
| 255.02.05.. | Ses, Görüntü ve Sunum Cihazları | 154.068,16 | 268.539,42 | 114.471,26 |
| 255.02.99.. | Diğer Büro Makineleri ve Aletleri | 109.299,60 | 126.665,20 | 17.365,60 |
| 255.03.01.. | Büro Mobilyaları | 924.384,17 | 1.302.089,22 | 377.705,05 |
| 255.08.02.. | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar | 1.100,00 | 3.300,00 | 2.200,00 |
| 255.09.03.. | Saha Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar |
3.521,19 | 7.042,38 | 3.521,19 |
| 255.09.99.. | Diğer Spor Amaçlı Kullanılan Demirbaşlar | 23.500,00 | 70.500,00 | 47.000,00 |
| 255.10.02.. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 247.687,52 | 355.121,26 | 107.433,74 |
| TOPLAM | TOPLAM | 1.820.473,69 | 17.008.878,05 | 15.188.404,36 |
Konuya ilişkin İdarece verilen cevapta MDV kayıtlı değer toplamının güncel değer, MDV Birikmiş Amortismanların ise kümülatif olduğu ifade edilmiştir.
Ancak muhasebe mevzuatı gereği amortismana tabi maddi duran varlıklara ait amortisman ayırma işlemlerinin bu varlıkların kayıtlı değerlerini aşmayacak şekilde doğru yapılması gerekmektedir.